Voorraadbeheer
Inleiding
Doel van productie en logistiek management
Hoofdvraag
Hoe de activiteiten organiseren zodat het geproduceerd product meerwaarde oplevert ?
We evalueren op basis van de winst: de meerwaarde die wordt gerealiseerd.
Er zijn 3 perspectieven om dit proces te bekijken
o Tijdsdimensie: hoelang duurt het proces
o Kwantiteit: hoeveel wordt er geproduceerd, hoe productief
o Voorraad: hoeveel eenheden zitten vast in voorraad
Hoofddoel
Het doel van productie en logistiek management is om goederen en diensten op de
markt te brengen.
Deze goederen en diensten zijn in overeenstemming met
o De marktvereisten
o De gevraagde kwaliteitseigenschappen
o De compitieve prijzen
o Optimale efficiëntie
o Het gepaste tijdstip
Al omvattend: matchting supply with demand
Mismatch vraag en aanbod
Wanneer het aanbod niet overeenkomt met de vraag zijn er gemiste opportuniteiten op
meerwaarde. Dit uit zich op twee verschillende manieren, afhankelijk van de vorm van
mismatch: het aanbod is groter dan de vraag of het aanbod is kleiner dan de vraag.
Het aanbod is groter dan de vraag
Omdat het aanbod groter is dan de vraag, zullen veel producten in voorraad blijven.
Het geïnvesteerd kapitaal zit vast in de voorraad (werkkapitaal)
Dit kapitaal kan niet worden gebruikt voor andere renderende investeringen
Het aanbod is kleiner dan de vraag
In economische basismodellen stelt men dat de prijzen zullen stijgen
MAAR in de realiteit is dit zeer zelden het geval (afhankelijk van het goed) en zullen de
, Voorraadbeheer
consumenten die het product initieel wilde aankopen naar de concurrentie
overstappen.
De consument stapt over naar de concurrent
Oorzaken van mismatch
Hoewel een overeenstemming tussen vraag en aanbod wenselijk is, is dit slecht een
utopie. Dit door verschillende factoren die de markt beïnvloeden waardoor een exacte
match zo goed als niet mogelijk is.
1. Onzekerheden
Er heerst zeer veel onzekerheid over de vraag van een product
➔ 5% stokbreuken wat leidt tot gederfde winst
Ondernemingen kunnen grotere en ingewikkeldere modellen opstellen om een
betere inschatting van de vraag te maken, maar ook deze zijn nooit exact.
2. Variëteit en complexiteit
Het aantal varianten van een bepaalde product zijn zodanig groot, dat het zeer
moeilijk is om de vraag van één specifiek product in te schatten.
Bv. Water met smaakjes: men moet van elk specifiek smaakje inschatten
hoeveel de vraag zal zijn.
3. Globale ketens
De productieketens zijn globaal waardoor goederen veel km’s afleggen vooraleer
ze afgewerkt zijn en daarbij er dus ook zeer veel tijd verstrijkt.
➔ Men moet op voorhand bestellingen plaatsen die moeten voldoen aan de
vraag van over enkele maanden
➔ De vraag van over enkele maanden inschatten
Case: Boeing Dreamliner
Boeing stelde een productieplan op waarbij zeer veel onderdelen van het vliegtuig
werden geoutsourced om de kosten te drukken. Door zodanig veel te outsourcen bleek
het moeilijk om het overzicht te bewaren. De eerste Dreamliner werd pas opgeleverd 3
jaar na vooropgestelde datum omdat er één onderdeel ontbrak.
Boeing heeft een gigantische voorraad van onafgewerkte producten
Zeer veel kapitaal zit vast (slechte productie en logistiek)
, Voorraadbeheer
Nieuwe uitdagingen binnen PLM
Door de globalisering van het productieproces is de productie en logistiek grondig
gewijzigd. Zo zijn er nieuwe opportuniteiten, maar ook uitdagingen.
Footloose bedrijven
Bedrijven met een zeer lichte balans kunnen het marktgebeuren bepalen.
Ondernemingen hebben geen nood meer aan fabrieken en machines (aan de
activazijde van de balans) omdat outsouring over heel de wereld mogelijk is.
MAAR van belang dat de outsourcing zeer goed wordt gemanaged (zie Boeing).
Supply chain sustainability
De grootste uitdaging binnen de globale productieketen is duurzaamheid.
➢ Klimaat: CO2 uitstoot en andere broeikasgassen, vervuiling,…
➢ Werknemers: lagelonenlanden
Productie in China
De productie in Europa en de VS daalt ten voordele van China.
? Is er nog een toekomst voor de Belgische industrie
Er heerst een algemeen negatief beeld over de mogelijkheden tot productie in België,
maar er zijn drie belangrijke factoren die dit beeld weerleggen.
(1) Statistisch artefact
Het dalend percentage van productie in het BBP is deels het gevolg van het
statistisch artefact: mensen die werken in een fabriek, maar niet op de payroll
staan van de fabriek zelf.
➔ Het onthaal, de cafetaria, klantendiensten etc binnen een productiebedrijf
zijn jobs die weldegelijk worden gecreëerd door productie, maar onder
diensten worden opgenomen in de statistiek (omdat deze vaak worden
geoutsourced).
➔ De bijdrage die de productie levert aan de nationale economie wordt
onderschat.
, Voorraadbeheer
(2) Resourcing
➢ China is niet meer het goedkope China van vroeger.
➢ Ondernemingen willen terug sneller kunnen in spelen op de vraag en
veranderingen in de economische omgevingen.
Outsourcen zorgt ervoor dat inspelen op veranderingen moeilijker is.
(3) Vierde industriële revolutie
De toekomst van de industrie is een slimme industrie.
➔ De technologie zorgt ervoor dat de productie-methoden steeds minder
arbeidsintensief worden. De competitie in de industriële sector zal steeds
minder afhangen van loonverschillen en steeds meer van de ontwikkeling van
technologie.
Voorraadbeheer
Voorraad is een onderwerp dat steeds onder discussie staat. Men moet nagaan wat de
optimale hoeveelheid voorraad is in een onderneming, waarover verschillende
belanghebbende groepen andere visies hebben.
Waarom is voorraad van belang?
o 25% - 30% van het activa bestaat uit voorraad
o Van strategisch belang voor de winstgevendheid van de onderneming
o Impact op de nationale economie
Winst en voorraad
De winst van een onderneming houdt geen rekening met de voorraad omdat de voorraad
op de activazijde van de balans staat.
Hoewel voorraad gezien kan worden als vordering wordt dit ook in de bedrijfswereld vaak
gezien als een schuld (LET OP, boekhoudkundig is dit geen schuld).
➔ Voorraad is een opportuniteitskost die niet in de RR wordt opgenomen.
Optimale hoeveelheid voorraad in verschillende perspectieven
Binnen een onderneming hebben belanghebbende groepen verschillende visies over de
optimale hoeveelheid voorraad:
(1) Verkopers
Zoveel mogelijk voorraad zodat het product waar vraag naar is, steeds in voorraad
is en zo verkocht kan worden.
, Voorraadbeheer
(2) Aankopers
Grote aankoophoeveelheden zodat de aankoopprijs gedrukt kan worden ahv
hoeveelheidskortingen.
(3) Productie
Zo weinig mogelijk omstellingen van de machines. Men produceert een langere
tijd één goed in grote batches, wat resulteert in een grote voorraad.
Voorraad is steeds een verloren opportuniteit: veel voorraad betekent veel kapitaal
dat vastzit en niet kan gebruikt worden voor andere renderende investeringen.
MAAR waarom wordt er dan voorraad aangehouden als dit steeds een gemiste kans is?
Hoewel er in voorraad een gemiste kans schuilt, is het hebben van een voorraad
noodzakelijk om drie redenen:
(1) Tijd en ritmeverschillen
Tussen het bestellen van grondstoffen en het effectief gebruik ervan in het
productieproces zit een zekere tijdspannen. Dit geldt ook voor het aanwenden
van het productieproces en het verkopen van het afgewerkt product. Om die
reden is voorraad een soort van buffer tussen de verschillende ritmes van de
leveranciers, het productieproces en de klanten.
(2) Onzekerheid en variabiliteit
Zowel de vraag als de levertermijnen zijn niet zeker waardoor er meer
voorraad aangehouden zal moeten worden.
Vertrouwen op het feit dat de goederen net op tijd beschikbaar zullen zijn
wanneer er vraag naar is, is te risicovol.
(3) Economisch aspect
Voorraad is vaak het resultaat van een trade-off-analyse tussen verschillende
kosten en baten.
a. Tekortkosten
Tekortkosten zijn de kosten die gepaard gaan met de verloren verkoop
ten gevolge van een stockbreuk.
Deze kunnen verschillende vormen aannemen: stilleggen van
productie, verlies aan klanten, spoedbestellingen, schade, … .
Het inschatten van deze kosten voor verbruiksgoederen is zeer moeilijk
omdat dit afhangt van de reactie van de klant. Daarom maakt men
gebruik van het servicelevel om deze kosten in te schatten. De
voorraad die wordt aangehouden om tekorten te vermijden is de
veiligheidsvoorraad (infra).
, Voorraadbeheer
b. Bestel- of omstelkosten
De kosten die gepaard gaan met het transport en order zijn vaak
onafhankelijk van de bestelde hoeveelheid. Om die reden is het van
belang dat wanneer de cyclusvoorraad verlaagd wordt, de bestel- of
omstelkosten ook dalen.
c. Aankoopprijs
Prijskortingen bij grote bestellingen, verwachte prijsstijgingen,
wisselkoersschommelingen etc kunnen aanleiding geven tot grotere
aankoophoeveelheden. Deze voorraad wordt beschreven als de
speculatieve voorraad.
d. Voorraadkosten
Het aanhouden van voorraad brengt steeds een kost met zich mee;
kapitaalkosten, ruimte, handelingen en veroudering.
, Voorraadbeheer
Meten van voorraad
! Over het heel het document aan te nemen dat als er E(x) wordt geschreven dat gelijk is
aan “x bar” (uit de statistiek: de verwachte waarde van x is de gemiddelde waarde van x)
Statisch meten van voorraad
Het statisch meten van de voorraad houdt in dat er een momentopname of een
gemiddelde doorheen de tijd van de voorraad wordt weergegeven.
Om een beter idee te krijgen of deze voorraad veel of weinig is, wordt er gewerkt met
ratios. Deze geven een beter inzicht van de voorraad in relatie met het verbruik van het
product.
1. Voorraadwaarde
Geeft weer hoeveel middelen zijn geïnvesteerd in de voorraad, of dit al dan
niet veel is hangt af van de grootte van het bedrijf en de hoeveelheid verkochte
producten.
𝐴𝑎𝑛𝑡𝑎𝑎𝑙 𝑒𝑒𝑛ℎ𝑒𝑑𝑒𝑛 𝑣𝑜𝑜𝑟𝑟𝑎𝑎𝑑 ∗ 𝑑𝑒 𝑘𝑜𝑠𝑡𝑝𝑟𝑖𝑗𝑠 𝑝𝑒𝑟 𝑒𝑒𝑛ℎ𝑒𝑖𝑑
2. Gemiddelde doorlooptijd
Geeft weer hoelang het geïnvesteerde kapitaal gemiddeld vastzit in de
voorraad. Dit geef een indicatie van de kwaliteit van het voorraadbeheer.
⟶ Zo is een stock van 3 maande voor kledij degelijk, maar voor bederfbare
producten allesbehalve optimaal.
𝑉𝑜𝑜𝑟𝑟𝑎𝑎𝑑𝑤𝑎𝑎𝑟𝑑𝑒 €
€
𝐾𝑜𝑠𝑡𝑝𝑟𝑖𝑗𝑠 𝑣𝑒𝑟𝑘𝑜𝑐ℎ𝑡𝑒 𝑔𝑜𝑒𝑑𝑒𝑟𝑒𝑛 𝐽𝑎𝑎𝑟
➔ ? Wat toont de stock
o Na deze periode is de stock op (als de voorraad niet wordt aangevuld)
o Het laatste product zal nog deze periode in stock vastzitten
o Het duurt deze periode eer het geïnvesteerde kapitaal is gerealiseerd
3. Voorraadrotatie
Dit cijfer geeft aan hoeveel keer per jaar de voorraad gemiddeld roteert. Hoe
groter de voorraadrotatie, hoe minder lang de voorraad blijft liggen.
𝐾𝑜𝑠𝑡𝑝𝑟𝑖𝑗𝑠 𝑣𝑒𝑟𝑘𝑜𝑐ℎ𝑡𝑒 𝑔𝑜𝑒𝑑𝑒𝑟𝑒𝑛
𝑉𝑜𝑜𝑟𝑟𝑎𝑎𝑑𝑟𝑜𝑡𝑎𝑡𝑖𝑒 =
𝑉𝑜𝑜𝑟𝑟𝑎𝑎𝑑𝑤𝑎𝑎𝑟𝑑𝑒
, Voorraadbeheer
Voorraadrotatie wordt ingedeeld in klassen ABCD
o A fast movers enkele dagen – week
o C slow movers af en toe een verkocht product
o D niet roterend het product wordt niet meer verkocht
Fastfashion heeft een hoge rotatie, bv. stock van Zara ongeveer 20 keer per jaar
Dynamisch meten van voorraad: analyse doorheen de tijd
Dynamisch meten van voorraad geeft meer gedetailleerde info over de voorraad opbouw
en -afbouw tijdens het transformatieproces van inputs (grondstoffen) en outputs
(afgewerkte producten).
➢ Voorraadprofiel
➢ Cumulatieve input-output grafiek
Voorraadprofiel
Het voorraadprofiel houdt rekening met de waarde van de proucten doorheen het proces
Uit dit voorbeeld kunnen afleiden dat het de eerste investering wordt gerecupereerd na 7
weken, terwijl de laatste investering al na 1 week wordt gerecupereerd.
Ook wordt er in het begin van het proces weinig kapitaal geïnvesteerd in een eenheid
voorraad, maar naarmate het proces vordert neemt het geïnvesteerd kapitaal toe.
⟶ De toegevoegde kosten worden week na week toegevoegd in het assemblageproces
, Voorraadbeheer
Gedetailleerde analyse
Als we willen nagaan waar een verberting van de doorlooptijd het meest resultaat
oplevert, moeten we de analyse in meer detail uitvoeren: cash-to-cash-cyclus bepalen.
Elke reductie in de cash-to-cash-cyclus zal de benodigde hoeveelheid
werkkapitaal verminderen.
Om te bepalen welke reductie het meest efficient is kijken we naar twee parameters
1. Waarde per week: toont hoeveel het kost om een week voorraad aan te houden
2. Doorlooptijd: hoelang het kapitaal gemiddeld vastzit
Naarmate de waarde per week groter is, heeft een reductie van een week meer impact
op het benodigde werkkapitaal
MAAR niet elke reductie is even evident, zo zal het reduceren van het
productieproces met 1 week veel meer kosten, dan het reduceren van een
klanten krediet met 1 week.
➔ Het is dus van belang om het evenwicht te vinden tussen een hogere waarde
per week, als een gemakkelijk te reduceren doorlooptijd
Input-output grafiek
In realiteit is de cumulatieve input-output grafiek geen continue curve, maar in trapjes.
Merk op de input-output curve loopt niet evenwijdig waardoor de doorlooptijd niet
gelijk zal zijn voor elk product
Op de grafiek kunnen we twee waarden aflezen
➢ De voorraad op een gegeven tijdstip : input – output
➢ De lead time : de tijd die het xste product vraagt van input tot output
, Voorraadbeheer
De wet van Little
𝐺𝑒𝑚𝑖𝑑𝑑𝑒𝑙𝑑𝑒 𝑣𝑜𝑜𝑟𝑟𝑎𝑎𝑑 = 𝑔𝑒𝑚𝑖𝑑𝑑𝑒𝑙𝑑𝑒 𝑑𝑜𝑜𝑟𝑙𝑜𝑜𝑝𝑡𝑖𝑗𝑑 ∗ 𝑔𝑒𝑚𝑖𝑑𝑑𝑒𝑙𝑑𝑒 𝑝𝑟𝑜𝑑𝑢𝑐𝑡𝑖𝑒
Indien er bijvoorbeeld verliezen optreden zal de input niet meer gelijk zijn aan de output
(standaardmodel), om die reden kunnen de gemiddelde productie ook vervangen door
gemiddelde input.
De wet van Little toont aan dat indien we de voorraad willen reduceren er gewerkt
moet worden op doorlooptijd en/of op de productiecapaciteit.
Hierbij wordt door onderneming vaak gewerkt op de doorlooptijd, aangezien het
reduceren van de productiecapaciteit ook minder omzet betekent. Het reduceren
van de productiecapaciteit zal op lange termijn enkel voordelig zijn indien de
vraag naar een product systematisch blijft dalen, of op een laag pijl blijft.
Voorbeelden
1. Indelen van de grond in parking en supermarkt
Wanneer we inschatten hoeveel mensen er gemiddeld in de winkel zijn en voor
hoelang, kunnen de voorraad, in dit geval het aantal parkingplaatsen, bepalen.
2. Vastgoedmarkt
Wanneer men wil inschatten hoe snel panden worden verkocht nadat ze te koop
worden gezet, kan men de gemiddelde doorlooptijd berekenen.
Inleiding
Doel van productie en logistiek management
Hoofdvraag
Hoe de activiteiten organiseren zodat het geproduceerd product meerwaarde oplevert ?
We evalueren op basis van de winst: de meerwaarde die wordt gerealiseerd.
Er zijn 3 perspectieven om dit proces te bekijken
o Tijdsdimensie: hoelang duurt het proces
o Kwantiteit: hoeveel wordt er geproduceerd, hoe productief
o Voorraad: hoeveel eenheden zitten vast in voorraad
Hoofddoel
Het doel van productie en logistiek management is om goederen en diensten op de
markt te brengen.
Deze goederen en diensten zijn in overeenstemming met
o De marktvereisten
o De gevraagde kwaliteitseigenschappen
o De compitieve prijzen
o Optimale efficiëntie
o Het gepaste tijdstip
Al omvattend: matchting supply with demand
Mismatch vraag en aanbod
Wanneer het aanbod niet overeenkomt met de vraag zijn er gemiste opportuniteiten op
meerwaarde. Dit uit zich op twee verschillende manieren, afhankelijk van de vorm van
mismatch: het aanbod is groter dan de vraag of het aanbod is kleiner dan de vraag.
Het aanbod is groter dan de vraag
Omdat het aanbod groter is dan de vraag, zullen veel producten in voorraad blijven.
Het geïnvesteerd kapitaal zit vast in de voorraad (werkkapitaal)
Dit kapitaal kan niet worden gebruikt voor andere renderende investeringen
Het aanbod is kleiner dan de vraag
In economische basismodellen stelt men dat de prijzen zullen stijgen
MAAR in de realiteit is dit zeer zelden het geval (afhankelijk van het goed) en zullen de
, Voorraadbeheer
consumenten die het product initieel wilde aankopen naar de concurrentie
overstappen.
De consument stapt over naar de concurrent
Oorzaken van mismatch
Hoewel een overeenstemming tussen vraag en aanbod wenselijk is, is dit slecht een
utopie. Dit door verschillende factoren die de markt beïnvloeden waardoor een exacte
match zo goed als niet mogelijk is.
1. Onzekerheden
Er heerst zeer veel onzekerheid over de vraag van een product
➔ 5% stokbreuken wat leidt tot gederfde winst
Ondernemingen kunnen grotere en ingewikkeldere modellen opstellen om een
betere inschatting van de vraag te maken, maar ook deze zijn nooit exact.
2. Variëteit en complexiteit
Het aantal varianten van een bepaalde product zijn zodanig groot, dat het zeer
moeilijk is om de vraag van één specifiek product in te schatten.
Bv. Water met smaakjes: men moet van elk specifiek smaakje inschatten
hoeveel de vraag zal zijn.
3. Globale ketens
De productieketens zijn globaal waardoor goederen veel km’s afleggen vooraleer
ze afgewerkt zijn en daarbij er dus ook zeer veel tijd verstrijkt.
➔ Men moet op voorhand bestellingen plaatsen die moeten voldoen aan de
vraag van over enkele maanden
➔ De vraag van over enkele maanden inschatten
Case: Boeing Dreamliner
Boeing stelde een productieplan op waarbij zeer veel onderdelen van het vliegtuig
werden geoutsourced om de kosten te drukken. Door zodanig veel te outsourcen bleek
het moeilijk om het overzicht te bewaren. De eerste Dreamliner werd pas opgeleverd 3
jaar na vooropgestelde datum omdat er één onderdeel ontbrak.
Boeing heeft een gigantische voorraad van onafgewerkte producten
Zeer veel kapitaal zit vast (slechte productie en logistiek)
, Voorraadbeheer
Nieuwe uitdagingen binnen PLM
Door de globalisering van het productieproces is de productie en logistiek grondig
gewijzigd. Zo zijn er nieuwe opportuniteiten, maar ook uitdagingen.
Footloose bedrijven
Bedrijven met een zeer lichte balans kunnen het marktgebeuren bepalen.
Ondernemingen hebben geen nood meer aan fabrieken en machines (aan de
activazijde van de balans) omdat outsouring over heel de wereld mogelijk is.
MAAR van belang dat de outsourcing zeer goed wordt gemanaged (zie Boeing).
Supply chain sustainability
De grootste uitdaging binnen de globale productieketen is duurzaamheid.
➢ Klimaat: CO2 uitstoot en andere broeikasgassen, vervuiling,…
➢ Werknemers: lagelonenlanden
Productie in China
De productie in Europa en de VS daalt ten voordele van China.
? Is er nog een toekomst voor de Belgische industrie
Er heerst een algemeen negatief beeld over de mogelijkheden tot productie in België,
maar er zijn drie belangrijke factoren die dit beeld weerleggen.
(1) Statistisch artefact
Het dalend percentage van productie in het BBP is deels het gevolg van het
statistisch artefact: mensen die werken in een fabriek, maar niet op de payroll
staan van de fabriek zelf.
➔ Het onthaal, de cafetaria, klantendiensten etc binnen een productiebedrijf
zijn jobs die weldegelijk worden gecreëerd door productie, maar onder
diensten worden opgenomen in de statistiek (omdat deze vaak worden
geoutsourced).
➔ De bijdrage die de productie levert aan de nationale economie wordt
onderschat.
, Voorraadbeheer
(2) Resourcing
➢ China is niet meer het goedkope China van vroeger.
➢ Ondernemingen willen terug sneller kunnen in spelen op de vraag en
veranderingen in de economische omgevingen.
Outsourcen zorgt ervoor dat inspelen op veranderingen moeilijker is.
(3) Vierde industriële revolutie
De toekomst van de industrie is een slimme industrie.
➔ De technologie zorgt ervoor dat de productie-methoden steeds minder
arbeidsintensief worden. De competitie in de industriële sector zal steeds
minder afhangen van loonverschillen en steeds meer van de ontwikkeling van
technologie.
Voorraadbeheer
Voorraad is een onderwerp dat steeds onder discussie staat. Men moet nagaan wat de
optimale hoeveelheid voorraad is in een onderneming, waarover verschillende
belanghebbende groepen andere visies hebben.
Waarom is voorraad van belang?
o 25% - 30% van het activa bestaat uit voorraad
o Van strategisch belang voor de winstgevendheid van de onderneming
o Impact op de nationale economie
Winst en voorraad
De winst van een onderneming houdt geen rekening met de voorraad omdat de voorraad
op de activazijde van de balans staat.
Hoewel voorraad gezien kan worden als vordering wordt dit ook in de bedrijfswereld vaak
gezien als een schuld (LET OP, boekhoudkundig is dit geen schuld).
➔ Voorraad is een opportuniteitskost die niet in de RR wordt opgenomen.
Optimale hoeveelheid voorraad in verschillende perspectieven
Binnen een onderneming hebben belanghebbende groepen verschillende visies over de
optimale hoeveelheid voorraad:
(1) Verkopers
Zoveel mogelijk voorraad zodat het product waar vraag naar is, steeds in voorraad
is en zo verkocht kan worden.
, Voorraadbeheer
(2) Aankopers
Grote aankoophoeveelheden zodat de aankoopprijs gedrukt kan worden ahv
hoeveelheidskortingen.
(3) Productie
Zo weinig mogelijk omstellingen van de machines. Men produceert een langere
tijd één goed in grote batches, wat resulteert in een grote voorraad.
Voorraad is steeds een verloren opportuniteit: veel voorraad betekent veel kapitaal
dat vastzit en niet kan gebruikt worden voor andere renderende investeringen.
MAAR waarom wordt er dan voorraad aangehouden als dit steeds een gemiste kans is?
Hoewel er in voorraad een gemiste kans schuilt, is het hebben van een voorraad
noodzakelijk om drie redenen:
(1) Tijd en ritmeverschillen
Tussen het bestellen van grondstoffen en het effectief gebruik ervan in het
productieproces zit een zekere tijdspannen. Dit geldt ook voor het aanwenden
van het productieproces en het verkopen van het afgewerkt product. Om die
reden is voorraad een soort van buffer tussen de verschillende ritmes van de
leveranciers, het productieproces en de klanten.
(2) Onzekerheid en variabiliteit
Zowel de vraag als de levertermijnen zijn niet zeker waardoor er meer
voorraad aangehouden zal moeten worden.
Vertrouwen op het feit dat de goederen net op tijd beschikbaar zullen zijn
wanneer er vraag naar is, is te risicovol.
(3) Economisch aspect
Voorraad is vaak het resultaat van een trade-off-analyse tussen verschillende
kosten en baten.
a. Tekortkosten
Tekortkosten zijn de kosten die gepaard gaan met de verloren verkoop
ten gevolge van een stockbreuk.
Deze kunnen verschillende vormen aannemen: stilleggen van
productie, verlies aan klanten, spoedbestellingen, schade, … .
Het inschatten van deze kosten voor verbruiksgoederen is zeer moeilijk
omdat dit afhangt van de reactie van de klant. Daarom maakt men
gebruik van het servicelevel om deze kosten in te schatten. De
voorraad die wordt aangehouden om tekorten te vermijden is de
veiligheidsvoorraad (infra).
, Voorraadbeheer
b. Bestel- of omstelkosten
De kosten die gepaard gaan met het transport en order zijn vaak
onafhankelijk van de bestelde hoeveelheid. Om die reden is het van
belang dat wanneer de cyclusvoorraad verlaagd wordt, de bestel- of
omstelkosten ook dalen.
c. Aankoopprijs
Prijskortingen bij grote bestellingen, verwachte prijsstijgingen,
wisselkoersschommelingen etc kunnen aanleiding geven tot grotere
aankoophoeveelheden. Deze voorraad wordt beschreven als de
speculatieve voorraad.
d. Voorraadkosten
Het aanhouden van voorraad brengt steeds een kost met zich mee;
kapitaalkosten, ruimte, handelingen en veroudering.
, Voorraadbeheer
Meten van voorraad
! Over het heel het document aan te nemen dat als er E(x) wordt geschreven dat gelijk is
aan “x bar” (uit de statistiek: de verwachte waarde van x is de gemiddelde waarde van x)
Statisch meten van voorraad
Het statisch meten van de voorraad houdt in dat er een momentopname of een
gemiddelde doorheen de tijd van de voorraad wordt weergegeven.
Om een beter idee te krijgen of deze voorraad veel of weinig is, wordt er gewerkt met
ratios. Deze geven een beter inzicht van de voorraad in relatie met het verbruik van het
product.
1. Voorraadwaarde
Geeft weer hoeveel middelen zijn geïnvesteerd in de voorraad, of dit al dan
niet veel is hangt af van de grootte van het bedrijf en de hoeveelheid verkochte
producten.
𝐴𝑎𝑛𝑡𝑎𝑎𝑙 𝑒𝑒𝑛ℎ𝑒𝑑𝑒𝑛 𝑣𝑜𝑜𝑟𝑟𝑎𝑎𝑑 ∗ 𝑑𝑒 𝑘𝑜𝑠𝑡𝑝𝑟𝑖𝑗𝑠 𝑝𝑒𝑟 𝑒𝑒𝑛ℎ𝑒𝑖𝑑
2. Gemiddelde doorlooptijd
Geeft weer hoelang het geïnvesteerde kapitaal gemiddeld vastzit in de
voorraad. Dit geef een indicatie van de kwaliteit van het voorraadbeheer.
⟶ Zo is een stock van 3 maande voor kledij degelijk, maar voor bederfbare
producten allesbehalve optimaal.
𝑉𝑜𝑜𝑟𝑟𝑎𝑎𝑑𝑤𝑎𝑎𝑟𝑑𝑒 €
€
𝐾𝑜𝑠𝑡𝑝𝑟𝑖𝑗𝑠 𝑣𝑒𝑟𝑘𝑜𝑐ℎ𝑡𝑒 𝑔𝑜𝑒𝑑𝑒𝑟𝑒𝑛 𝐽𝑎𝑎𝑟
➔ ? Wat toont de stock
o Na deze periode is de stock op (als de voorraad niet wordt aangevuld)
o Het laatste product zal nog deze periode in stock vastzitten
o Het duurt deze periode eer het geïnvesteerde kapitaal is gerealiseerd
3. Voorraadrotatie
Dit cijfer geeft aan hoeveel keer per jaar de voorraad gemiddeld roteert. Hoe
groter de voorraadrotatie, hoe minder lang de voorraad blijft liggen.
𝐾𝑜𝑠𝑡𝑝𝑟𝑖𝑗𝑠 𝑣𝑒𝑟𝑘𝑜𝑐ℎ𝑡𝑒 𝑔𝑜𝑒𝑑𝑒𝑟𝑒𝑛
𝑉𝑜𝑜𝑟𝑟𝑎𝑎𝑑𝑟𝑜𝑡𝑎𝑡𝑖𝑒 =
𝑉𝑜𝑜𝑟𝑟𝑎𝑎𝑑𝑤𝑎𝑎𝑟𝑑𝑒
, Voorraadbeheer
Voorraadrotatie wordt ingedeeld in klassen ABCD
o A fast movers enkele dagen – week
o C slow movers af en toe een verkocht product
o D niet roterend het product wordt niet meer verkocht
Fastfashion heeft een hoge rotatie, bv. stock van Zara ongeveer 20 keer per jaar
Dynamisch meten van voorraad: analyse doorheen de tijd
Dynamisch meten van voorraad geeft meer gedetailleerde info over de voorraad opbouw
en -afbouw tijdens het transformatieproces van inputs (grondstoffen) en outputs
(afgewerkte producten).
➢ Voorraadprofiel
➢ Cumulatieve input-output grafiek
Voorraadprofiel
Het voorraadprofiel houdt rekening met de waarde van de proucten doorheen het proces
Uit dit voorbeeld kunnen afleiden dat het de eerste investering wordt gerecupereerd na 7
weken, terwijl de laatste investering al na 1 week wordt gerecupereerd.
Ook wordt er in het begin van het proces weinig kapitaal geïnvesteerd in een eenheid
voorraad, maar naarmate het proces vordert neemt het geïnvesteerd kapitaal toe.
⟶ De toegevoegde kosten worden week na week toegevoegd in het assemblageproces
, Voorraadbeheer
Gedetailleerde analyse
Als we willen nagaan waar een verberting van de doorlooptijd het meest resultaat
oplevert, moeten we de analyse in meer detail uitvoeren: cash-to-cash-cyclus bepalen.
Elke reductie in de cash-to-cash-cyclus zal de benodigde hoeveelheid
werkkapitaal verminderen.
Om te bepalen welke reductie het meest efficient is kijken we naar twee parameters
1. Waarde per week: toont hoeveel het kost om een week voorraad aan te houden
2. Doorlooptijd: hoelang het kapitaal gemiddeld vastzit
Naarmate de waarde per week groter is, heeft een reductie van een week meer impact
op het benodigde werkkapitaal
MAAR niet elke reductie is even evident, zo zal het reduceren van het
productieproces met 1 week veel meer kosten, dan het reduceren van een
klanten krediet met 1 week.
➔ Het is dus van belang om het evenwicht te vinden tussen een hogere waarde
per week, als een gemakkelijk te reduceren doorlooptijd
Input-output grafiek
In realiteit is de cumulatieve input-output grafiek geen continue curve, maar in trapjes.
Merk op de input-output curve loopt niet evenwijdig waardoor de doorlooptijd niet
gelijk zal zijn voor elk product
Op de grafiek kunnen we twee waarden aflezen
➢ De voorraad op een gegeven tijdstip : input – output
➢ De lead time : de tijd die het xste product vraagt van input tot output
, Voorraadbeheer
De wet van Little
𝐺𝑒𝑚𝑖𝑑𝑑𝑒𝑙𝑑𝑒 𝑣𝑜𝑜𝑟𝑟𝑎𝑎𝑑 = 𝑔𝑒𝑚𝑖𝑑𝑑𝑒𝑙𝑑𝑒 𝑑𝑜𝑜𝑟𝑙𝑜𝑜𝑝𝑡𝑖𝑗𝑑 ∗ 𝑔𝑒𝑚𝑖𝑑𝑑𝑒𝑙𝑑𝑒 𝑝𝑟𝑜𝑑𝑢𝑐𝑡𝑖𝑒
Indien er bijvoorbeeld verliezen optreden zal de input niet meer gelijk zijn aan de output
(standaardmodel), om die reden kunnen de gemiddelde productie ook vervangen door
gemiddelde input.
De wet van Little toont aan dat indien we de voorraad willen reduceren er gewerkt
moet worden op doorlooptijd en/of op de productiecapaciteit.
Hierbij wordt door onderneming vaak gewerkt op de doorlooptijd, aangezien het
reduceren van de productiecapaciteit ook minder omzet betekent. Het reduceren
van de productiecapaciteit zal op lange termijn enkel voordelig zijn indien de
vraag naar een product systematisch blijft dalen, of op een laag pijl blijft.
Voorbeelden
1. Indelen van de grond in parking en supermarkt
Wanneer we inschatten hoeveel mensen er gemiddeld in de winkel zijn en voor
hoelang, kunnen de voorraad, in dit geval het aantal parkingplaatsen, bepalen.
2. Vastgoedmarkt
Wanneer men wil inschatten hoe snel panden worden verkocht nadat ze te koop
worden gezet, kan men de gemiddelde doorlooptijd berekenen.
