DE MEDISCH GECOMPROMITTEERDE PATIËNT
3013BA222Z
¨ 1. FYSIOLOGIE SPIJSVERTERINGSSTELSEL
Ü leverziekte in medische anamnese ® staat in verbinding met spijsverteringskanaal
à 1.1 Spijsverteringskanaal
Spijsverteringskanaal
- Cavum oris : mondholte
- Pharynx : keelholte
- Oesophagus : slokdarm
- Ventriculus – gaster : maag
- Intestinum tenue : dunne darm
- Intestinum carssum : dikke darm
- Rectum : endeldarm
Ondersteunende organen
Þ in verbinding met spijsverteringskanaal
o Glandula salivaria : speekselklieren
o Pancreas : alvleesklier
o Hepar : lever
o Vesica fellea : galblaas
à 1.2 Wand spijsverteringskanaal
Mucosa ® slijmvlies
= epitheellaag (deklaag)
o slijmproducerende cellen – kliercellen – afvoerbuizen van klieren
o slijm belangrijk: glijmiddel voedseltransport – beschermende laag voor de wand tegen
de spijsverteringssappen (enzymen kunnen anders wand afbreken)
Lamina propria mucosae
= dun laagje bindweefsel
Muscularis mucosae
= dun laagje glad spierweefsel
o ondersteunt afgifte klieren
Submucosa
= dikke bindweefsellaag
o bloedvaten – lymfevaten – lymfatisch weefsel – zenuwen – grotere klieren
, Golfbeweging voedselbrok
Muscularis
= spierlaag ® belangrijk peristaltiek
o Circulaire spierlaag : kringspieren
§ samentrekken zorgt voor vernauwing lumen
o Longitudinale spierlaag : lengtespieren
§ samentrekken zorgt voor korter worden buis
Serosa
= viscerale blad van buikvlies
o zit om ingewanden heen
à 1.3 Mondholte
Cavum oris – mondholte
= start voedselvertering
Structuren betrokken bij voedselbewerking
- Tong ® voedsel onderzoeken – kauwen – persen eten – inslikken
- Kauwspieren
- Gebit
- Speekselklieren ® speeksel
§ Bevat water – slijm – amylase1 (speekselamylase = ptyaline)
§ Verdunning voedsel – slijmerig – lost gedeeltelijk op in water –
§ Afweer: antilichamen – leukocyten – lysozym (afbraak bacteriën)
§ Sereus speeksel : waterig
• droog – scherp – bitter – zoet – zuur
§ Mukeus speeksel : slijmerig
• taai – hard ® vergemakkelijkt doorslikken
Slikken
- Willekeurige fase
= bepaal jij zelf – wanneer je het voedsel de keel in duwt
- Onwillekeurige fase ® slikreflex
= spier bij slokdarm gaat open – luchtpijp / neusholte afgesloten
- Verslikken
= voedsel in strottenhoofd – luchtpijp ® hoestreflex
1
Knipt de zetmeelketen in disachariden (maltose)
,à 1.4 Keelholte
Pharynx
- Nasopharynx : neuskeelholte
- Oropharynx : mondkeelholte
- Laryngopharynx – hypopharynx : strottenhoofdkeelholte ® onderste
Wand keelholte
- Niet verhoornd meerlagig plaveiselepitheel
§ cellen platten steeds verder af – zitten geen dode huidcellen op
- Dwarsgestreepte spieren
§ Horizontaal : kringspieren – knijpen keelspieren dicht
§ Verticaal : strottenhoofd omhoog gaat
à 1.5 Slokdarm
Oesophagus – slokdarm
- Transport
- Wand ® spieren zijn goed ontwikkeld
- Vertering
§ enzym van de mond is nog steeds actief: koolhydraten verteren
- Drie vernauwingen
§ Bovenste
= achter strottenhoofd waar slokdarm samengedrukt wordt tussen
strottenhoofd – wervelkolom
§ Middelste
= achter de splitsing vd luchtpijp
§ Onderste slokdarm
= op de plaats waar de slokdarm door het diafragma gaat
* Pathofysiologie: gasto-oesofageale refluxziekte
à 1.6 Maag
Ventriculus – maag
- Cardia : voedsel komt maag binnen mond slokdarm uit
- Fundus : gasophoping – meer gas ® boeren
- Corpus : grootste stuk
- Antrum : overgang maag – dunne darm
- Sfincter pylori – pylorus : maagportier
• voedsel uit maag in dunne darm
Curvatura minor : binnenbocht ® maagstraat
Curvature major : buitenbocht ® zeer sterk geplooid
1. Oesophagus
2. Gastro-oesofageale sfincter
3. Cardia
4. Fundus
5. Maagwand
6. Corpus
7. Antrum
8. Sfincter pylori
9. Ampulla duodeni
10. Crypte
11. Halscellen
12. Mucosa
13. Wandcellen
14. Hoofdcellen
, Kenmerken
- Eenlagig cilindrisch epitheel
- Crypten ® klierbuizen
= produceren maagsap
§ Halscellen : produceren slijm – beschermende laag
§ Maagwandcellen : produceren zoutzuur – intrinsiek factor
§ Hoofdcellen : produceren pepsinogeen
- Drie spierlagen
§ Schuine spierlaag
§ Circulaire spierlaag
§ Longitidunale spierlaag
Þ afwijkend vd rest vh spijsverteringskanaal (hebben er 2)
³ extra spierlaag: maagsap moet goed gemengd worden met voedsel
Maagsap
Þ per dag: 1 – 3 liter
Samenstelling
- Water (oplosmiddel – verdunningsmiddel)
- Pepsine (proteïnase)
= afbreken van eiwitten
§ Afgegeven in inactieve vorm ® pepsinogeen
³ anders worden maagcellen ook afgebroken
³ zoutzuur nodig ® omzetten pepsinogeen in actief enzym pepsine
³ pepsine kan zelf ook pepsinogeen omzetten (tweede stap)
- Zoutzuur (HCl)
§ Activeren pepsinogeen
§ pH in maag naar beneden (effectieve enzymwerking)
§ Denatureren (ontvouwen) eiwitten ® enzymen kunnen makkelijker inwerken
§ Kalk – collageen houdende deeltjes oplossen
§ Ontsmettende werking ® dood micro-organismen
- Intrinsieke factor
§ Pariëtale cellenmaagwandcellen
§ Vitamine b12 gaat complex aan met intrinsiek factor
³ opname door darmwand: b12 kan je niet opnemen zonder deze factor
- Slijm
§ 1-2mm
§ Bescherming tegen zuren (lage pH zoutzuur – voeding)
§ Transport
Þ Zal er in de maag nog koolhydraatvertering plaatsvinden? Ja, maar wordt minder
o komt door daling pH ® amylase werkt beter bij pH 7
§ eiwitvertering neemt wel toe bij lage pH
o koolhydraatvertering stopt sneller in buitenwand, in binnenwand gaat nog even door
* Pathofysiologie: bescherming maagslijmvlies bij gebruik analgetica
Maagsapsecretie
- Slijmproductie
- Regulatie maagsapsecretie
§ Mechanische prikkeling : voedsel in de maag slijmproductie
§ Neurale regulatie : reflectorisch (N. vagus)
§ Hormonale regulatie : bij contact voedsel met maagwand
³ Gastrine: zorgt ervoor dat slijmproductie omhoog gaat
3013BA222Z
¨ 1. FYSIOLOGIE SPIJSVERTERINGSSTELSEL
Ü leverziekte in medische anamnese ® staat in verbinding met spijsverteringskanaal
à 1.1 Spijsverteringskanaal
Spijsverteringskanaal
- Cavum oris : mondholte
- Pharynx : keelholte
- Oesophagus : slokdarm
- Ventriculus – gaster : maag
- Intestinum tenue : dunne darm
- Intestinum carssum : dikke darm
- Rectum : endeldarm
Ondersteunende organen
Þ in verbinding met spijsverteringskanaal
o Glandula salivaria : speekselklieren
o Pancreas : alvleesklier
o Hepar : lever
o Vesica fellea : galblaas
à 1.2 Wand spijsverteringskanaal
Mucosa ® slijmvlies
= epitheellaag (deklaag)
o slijmproducerende cellen – kliercellen – afvoerbuizen van klieren
o slijm belangrijk: glijmiddel voedseltransport – beschermende laag voor de wand tegen
de spijsverteringssappen (enzymen kunnen anders wand afbreken)
Lamina propria mucosae
= dun laagje bindweefsel
Muscularis mucosae
= dun laagje glad spierweefsel
o ondersteunt afgifte klieren
Submucosa
= dikke bindweefsellaag
o bloedvaten – lymfevaten – lymfatisch weefsel – zenuwen – grotere klieren
, Golfbeweging voedselbrok
Muscularis
= spierlaag ® belangrijk peristaltiek
o Circulaire spierlaag : kringspieren
§ samentrekken zorgt voor vernauwing lumen
o Longitudinale spierlaag : lengtespieren
§ samentrekken zorgt voor korter worden buis
Serosa
= viscerale blad van buikvlies
o zit om ingewanden heen
à 1.3 Mondholte
Cavum oris – mondholte
= start voedselvertering
Structuren betrokken bij voedselbewerking
- Tong ® voedsel onderzoeken – kauwen – persen eten – inslikken
- Kauwspieren
- Gebit
- Speekselklieren ® speeksel
§ Bevat water – slijm – amylase1 (speekselamylase = ptyaline)
§ Verdunning voedsel – slijmerig – lost gedeeltelijk op in water –
§ Afweer: antilichamen – leukocyten – lysozym (afbraak bacteriën)
§ Sereus speeksel : waterig
• droog – scherp – bitter – zoet – zuur
§ Mukeus speeksel : slijmerig
• taai – hard ® vergemakkelijkt doorslikken
Slikken
- Willekeurige fase
= bepaal jij zelf – wanneer je het voedsel de keel in duwt
- Onwillekeurige fase ® slikreflex
= spier bij slokdarm gaat open – luchtpijp / neusholte afgesloten
- Verslikken
= voedsel in strottenhoofd – luchtpijp ® hoestreflex
1
Knipt de zetmeelketen in disachariden (maltose)
,à 1.4 Keelholte
Pharynx
- Nasopharynx : neuskeelholte
- Oropharynx : mondkeelholte
- Laryngopharynx – hypopharynx : strottenhoofdkeelholte ® onderste
Wand keelholte
- Niet verhoornd meerlagig plaveiselepitheel
§ cellen platten steeds verder af – zitten geen dode huidcellen op
- Dwarsgestreepte spieren
§ Horizontaal : kringspieren – knijpen keelspieren dicht
§ Verticaal : strottenhoofd omhoog gaat
à 1.5 Slokdarm
Oesophagus – slokdarm
- Transport
- Wand ® spieren zijn goed ontwikkeld
- Vertering
§ enzym van de mond is nog steeds actief: koolhydraten verteren
- Drie vernauwingen
§ Bovenste
= achter strottenhoofd waar slokdarm samengedrukt wordt tussen
strottenhoofd – wervelkolom
§ Middelste
= achter de splitsing vd luchtpijp
§ Onderste slokdarm
= op de plaats waar de slokdarm door het diafragma gaat
* Pathofysiologie: gasto-oesofageale refluxziekte
à 1.6 Maag
Ventriculus – maag
- Cardia : voedsel komt maag binnen mond slokdarm uit
- Fundus : gasophoping – meer gas ® boeren
- Corpus : grootste stuk
- Antrum : overgang maag – dunne darm
- Sfincter pylori – pylorus : maagportier
• voedsel uit maag in dunne darm
Curvatura minor : binnenbocht ® maagstraat
Curvature major : buitenbocht ® zeer sterk geplooid
1. Oesophagus
2. Gastro-oesofageale sfincter
3. Cardia
4. Fundus
5. Maagwand
6. Corpus
7. Antrum
8. Sfincter pylori
9. Ampulla duodeni
10. Crypte
11. Halscellen
12. Mucosa
13. Wandcellen
14. Hoofdcellen
, Kenmerken
- Eenlagig cilindrisch epitheel
- Crypten ® klierbuizen
= produceren maagsap
§ Halscellen : produceren slijm – beschermende laag
§ Maagwandcellen : produceren zoutzuur – intrinsiek factor
§ Hoofdcellen : produceren pepsinogeen
- Drie spierlagen
§ Schuine spierlaag
§ Circulaire spierlaag
§ Longitidunale spierlaag
Þ afwijkend vd rest vh spijsverteringskanaal (hebben er 2)
³ extra spierlaag: maagsap moet goed gemengd worden met voedsel
Maagsap
Þ per dag: 1 – 3 liter
Samenstelling
- Water (oplosmiddel – verdunningsmiddel)
- Pepsine (proteïnase)
= afbreken van eiwitten
§ Afgegeven in inactieve vorm ® pepsinogeen
³ anders worden maagcellen ook afgebroken
³ zoutzuur nodig ® omzetten pepsinogeen in actief enzym pepsine
³ pepsine kan zelf ook pepsinogeen omzetten (tweede stap)
- Zoutzuur (HCl)
§ Activeren pepsinogeen
§ pH in maag naar beneden (effectieve enzymwerking)
§ Denatureren (ontvouwen) eiwitten ® enzymen kunnen makkelijker inwerken
§ Kalk – collageen houdende deeltjes oplossen
§ Ontsmettende werking ® dood micro-organismen
- Intrinsieke factor
§ Pariëtale cellenmaagwandcellen
§ Vitamine b12 gaat complex aan met intrinsiek factor
³ opname door darmwand: b12 kan je niet opnemen zonder deze factor
- Slijm
§ 1-2mm
§ Bescherming tegen zuren (lage pH zoutzuur – voeding)
§ Transport
Þ Zal er in de maag nog koolhydraatvertering plaatsvinden? Ja, maar wordt minder
o komt door daling pH ® amylase werkt beter bij pH 7
§ eiwitvertering neemt wel toe bij lage pH
o koolhydraatvertering stopt sneller in buitenwand, in binnenwand gaat nog even door
* Pathofysiologie: bescherming maagslijmvlies bij gebruik analgetica
Maagsapsecretie
- Slijmproductie
- Regulatie maagsapsecretie
§ Mechanische prikkeling : voedsel in de maag slijmproductie
§ Neurale regulatie : reflectorisch (N. vagus)
§ Hormonale regulatie : bij contact voedsel met maagwand
³ Gastrine: zorgt ervoor dat slijmproductie omhoog gaat
