De valkuilen van het schaduwonderwijs
Een doodstille gymzaal is gevuld met honderden leerlingen die zuchtend en
steunend gebogen zitten over een moeilijke wiskundeformule. Klamme handjes,
knikkende knieën en maar één gedachte die telkens opnieuw door de hoofden
schiet: “Ga ik mijn diploma wel halen?” Het is 6e jaar van het vwo en daarmee is het
examen dichterbij dan ooit tevoren. Voor sommigen komt hier een enorme
examenstress en faalangst bij kijken. Voor anderen is dit gevoel echter beperkt of
zelfs helemaal verholpen. Hoe dit verschil zo komt? Een deel van de leerlingen heeft
zich goed kunnen voorbereiden door verschillende examentrainingen, bijlessen en
huiswerkinstituten, anderen niet. Schaduwonderwijs moet daarom worden
teruggedrongen.
Om te beginnen is het schaduwonderwijs ontzettend duur. Huishoudens geven
volgens onderzoek van het CBS zo’n 189 miljoen euro uit aan huiswerkbegeleiding.
Ouders investeren graag in een goede toekomst voor hun kind. Velen betalen deze
hoge prijzen dan ook met alle liefde. Je kunt echter wel begrijpen dat wanneer de
goedkope varianten van huiswerkbegeleiding al zo’n 100 tot 200 euro per maand
kost, er ook ouders zijn die dit geld simpelweg niet kunnen missen. De kinderen van
deze ouders krijgen geen toegang tot dat wat zij wellicht wél nodig hebben.
De schoolprestatie van de kinderen gaat op deze manier afhangen van de
portemonnee van hun ouders. Dat is niet alleen absurd, maar ook zorgelijk.
Ten tweede biedt het terugdringen van het schaduwonderwijs een oplossing voor het
grote lerarentekort in Nederland. Het aantal leerlingen groeit erg snel, terwijl het
aantal leraren blijft dalen. In 2014-2015 daalde volgens het Sociaal en cultureel
planbureau het aantal leraren bijvoorbeeld met 6%, wat een gemiddelde van 16
leerlingen per leraar opleverde. Wanneer de leraren die nu actief zijn in het
schaduwonderwijs voor de klas worden gezet, gaat het gemiddeld aantal leerlingen
per leraar omlaag.
Het nu nog bestaande lerarentekort zorgt ervoor dat klassen druk en onrustig zijn. De
aandacht van de leerlingen wordt dan al snel getrokken door iets wat er naast hen
gebeurt in plaats van wat de docent uitlegt. Er zal, wanneer er meer leraren zijn, ook
meer rust in de klas kunnen worden bewaard. Dit is niet alleen fijn voor de
leerlingen, die nu meer persoonlijke aandacht krijgen, maar ook voor de leraren zelf.
Zij kunnen hun les beter voorbereiden waardoor de kwaliteit van het onderwijs
verbetert. Twee vliegen in één klap.
Daarnaast kan het onderwijs buiten school zelf ook een averechts effect hebben. Dit
klinkt misschien raar, maar juist omdat de leerlingen na school huiswerkbegeleiding
volgen, kunnen hun prestaties in de reguliere lessen verslechteren. De leerlingen
kunnen bepaalde vragen uit gaan stellen omdat ze dat ‘toch wel tijdens hun
bijlesuurtje kunnen vragen’ of een passieve houding hebben omdat ‘ze het huiswerk
wel tijdens hun huiswerkbegeleiding maken’. Leerlingen die deze bijles niet kunnen
volgen en wel actief mee willen doen in de lessen, worden hier de dupe van.
Ook hier ontstaan dus weer twee tegenover elkaar staande partijen: Leerlingen die
wél schaduwonderwijs volgen en zich hierom kunnen gaan misdragen tegenover de
leerlingen die dit extra onderwijs niet kunnen volgen en wél willen opletten in de klas.
Een doodstille gymzaal is gevuld met honderden leerlingen die zuchtend en
steunend gebogen zitten over een moeilijke wiskundeformule. Klamme handjes,
knikkende knieën en maar één gedachte die telkens opnieuw door de hoofden
schiet: “Ga ik mijn diploma wel halen?” Het is 6e jaar van het vwo en daarmee is het
examen dichterbij dan ooit tevoren. Voor sommigen komt hier een enorme
examenstress en faalangst bij kijken. Voor anderen is dit gevoel echter beperkt of
zelfs helemaal verholpen. Hoe dit verschil zo komt? Een deel van de leerlingen heeft
zich goed kunnen voorbereiden door verschillende examentrainingen, bijlessen en
huiswerkinstituten, anderen niet. Schaduwonderwijs moet daarom worden
teruggedrongen.
Om te beginnen is het schaduwonderwijs ontzettend duur. Huishoudens geven
volgens onderzoek van het CBS zo’n 189 miljoen euro uit aan huiswerkbegeleiding.
Ouders investeren graag in een goede toekomst voor hun kind. Velen betalen deze
hoge prijzen dan ook met alle liefde. Je kunt echter wel begrijpen dat wanneer de
goedkope varianten van huiswerkbegeleiding al zo’n 100 tot 200 euro per maand
kost, er ook ouders zijn die dit geld simpelweg niet kunnen missen. De kinderen van
deze ouders krijgen geen toegang tot dat wat zij wellicht wél nodig hebben.
De schoolprestatie van de kinderen gaat op deze manier afhangen van de
portemonnee van hun ouders. Dat is niet alleen absurd, maar ook zorgelijk.
Ten tweede biedt het terugdringen van het schaduwonderwijs een oplossing voor het
grote lerarentekort in Nederland. Het aantal leerlingen groeit erg snel, terwijl het
aantal leraren blijft dalen. In 2014-2015 daalde volgens het Sociaal en cultureel
planbureau het aantal leraren bijvoorbeeld met 6%, wat een gemiddelde van 16
leerlingen per leraar opleverde. Wanneer de leraren die nu actief zijn in het
schaduwonderwijs voor de klas worden gezet, gaat het gemiddeld aantal leerlingen
per leraar omlaag.
Het nu nog bestaande lerarentekort zorgt ervoor dat klassen druk en onrustig zijn. De
aandacht van de leerlingen wordt dan al snel getrokken door iets wat er naast hen
gebeurt in plaats van wat de docent uitlegt. Er zal, wanneer er meer leraren zijn, ook
meer rust in de klas kunnen worden bewaard. Dit is niet alleen fijn voor de
leerlingen, die nu meer persoonlijke aandacht krijgen, maar ook voor de leraren zelf.
Zij kunnen hun les beter voorbereiden waardoor de kwaliteit van het onderwijs
verbetert. Twee vliegen in één klap.
Daarnaast kan het onderwijs buiten school zelf ook een averechts effect hebben. Dit
klinkt misschien raar, maar juist omdat de leerlingen na school huiswerkbegeleiding
volgen, kunnen hun prestaties in de reguliere lessen verslechteren. De leerlingen
kunnen bepaalde vragen uit gaan stellen omdat ze dat ‘toch wel tijdens hun
bijlesuurtje kunnen vragen’ of een passieve houding hebben omdat ‘ze het huiswerk
wel tijdens hun huiswerkbegeleiding maken’. Leerlingen die deze bijles niet kunnen
volgen en wel actief mee willen doen in de lessen, worden hier de dupe van.
Ook hier ontstaan dus weer twee tegenover elkaar staande partijen: Leerlingen die
wél schaduwonderwijs volgen en zich hierom kunnen gaan misdragen tegenover de
leerlingen die dit extra onderwijs niet kunnen volgen en wél willen opletten in de klas.
