Inhoudsopgave
Hoe leren leerlingen? (p. 23-38).............................................................................................................3
1.1 Een krachtige leeromgeving motiveert.........................................................................................3
Hoe herken je een krachtige leeromgeving?..................................................................................3
Hoe bereik je een krachtige leeromgeving?...................................................................................3
Competentie: maak de taak transparant en motiverend................................................................3
Relatie: communiceer en betrek de hele klas erbij.........................................................................4
Autonomie: bied keuzevrijheid en benut talenten.........................................................................5
1.2 Wat is leren?.................................................................................................................................5
Leeractiviteit van leerlingen...........................................................................................................6
Beheersingsniveaus: OBIT...............................................................................................................6
Hoe ontwerp ik mijn onderwijs? (p. 51-74; 85-92).................................................................................7
2.1 Lesvoorbereidingsformats............................................................................................................7
Scenario gestuurde lessen..............................................................................................................7
Het VUT-model...............................................................................................................................7
Didactisch analysemodel................................................................................................................8
2.2 De beginsituatie............................................................................................................................9
De beginsituatie van je leerlingen nader bekeken..........................................................................9
Bepalen van de beginsituatie van leerlingen..................................................................................9
2.3 Leerdoelen..................................................................................................................................10
Het nut van leerdoelen.................................................................................................................10
Het vormgeven van leerdoelen....................................................................................................10
Tekorten.......................................................................................................................................10
2.5 Differentiatie...............................................................................................................................11
Begripsbepaling............................................................................................................................11
Aanwijzingen voor differentiatie in de klas...................................................................................11
Grenzen aan differentiatie............................................................................................................12
Hoe zet ik mijn werkvormen effectief in? (p. 96-103; 115-120)...........................................................14
3.2 Directe instructie: een lesmodel.................................................................................................14
3.3 Wat maakt een les effectief?......................................................................................................15
3.6 Werkvormen voor samenwerkend leren....................................................................................15
Check in duo’s...............................................................................................................................16
Genummerde hoofden.................................................................................................................16
Denken-delen-uitwisselen............................................................................................................16
Driestappeninterview...................................................................................................................17
, Experts..........................................................................................................................................17
Groepsprocessen (p. 229-250).............................................................................................................18
7.1 Een prettige groep......................................................................................................................18
Groepsnormen..............................................................................................................................18
Groepscohesie..............................................................................................................................18
Kwadranten: groepsnormen en cohesie.......................................................................................18
7.2 Individuele behoeften van een leerling binnen de groep...........................................................18
Piramide van Maslow...................................................................................................................19
7.3 Het groepsproces sturen............................................................................................................19
Forming........................................................................................................................................19
Storming.......................................................................................................................................19
Norming........................................................................................................................................20
Preforming....................................................................................................................................20
Adjourning....................................................................................................................................20
7.4 De onderlinge verhoudingen in kaart brengen...........................................................................20
Het leren observeren van de individuele leerling.........................................................................20
Een sociogram maken...................................................................................................................21
7.5 Pesten.........................................................................................................................................21
Wat is pesten?..............................................................................................................................21
De betrokken partijen en hun gedrag...........................................................................................21
Wat te doen bij pesten?...............................................................................................................22
Digitaal pesten..............................................................................................................................23
, Hoe leren leerlingen? (p. 23-38)
Of kinderen iets leren hangt af van hun eigen leerproces. In het hoofd van de leerling voltrekt zich
het leerproces en buiten het hoofd van de leerling wordt de leeromgeving vormgegeven.
1.1 Een krachtige leeromgeving motiveert
Je kan bijdragen aan een optimale leeromgeving door de kinderen te motiveren en er bij te
betrekken. Je moet als leerlaar naar je eigen les kijken door de ogen van een leerling.
Hoe herken je een krachtige leeromgeving?
Deze herken je aan het gedrag van de leerlingen, die zich tevreden en actief bezighouden met hun
leertaak.
Het welzijn van de leerling
Als een leerling ontspannen, energiek en benaderbaar is heeft hij een fijne leeromgeving en is het
welzijn goed. Je hebt als docent niet altijd invloed op het welzijn van de leerling, omdat er ook dingen
van buitenaf kunnen gebeuren waardoor een leerling minder goed in zijn vel zit.
De mate van betrokkenheid van de leerling
In hoeverre een leerling betrokken is bij de les kun je vrij snel zien aan de hand van de volgende vijf
niveaus:
1. Geen activiteit
2. Onderbroken activiteit
3. Activiteit zonder intensiteit
4. Activiteit met enkele intensieve momenten
5. Ononderbroken, intensieve activiteit
Een eenvoudige manier om zicht te krijgen op de betrokkenheid van de gehele groep is te beginnen
met het observeren van de betrokkenheid van enkele individuele leerlingen.
Hoe bereik je een krachtige leeromgeving?
Dit bereik je door de leerlingen in de basisbehoeften te voorzien.
1. Competentie: ik kan het
2. Relatie: ik hoor erbij
3. Autonomie: ik wil het zelf
Competentie: maak de taak transparant en motiverend
Als een leerling zich competent voelt leidt er niet alleen toe dat de leerling meer leer, maar
bevordert ook zijn motivatie. In een krachtige leeromgeving sluit het onderwijs aan op wat de
leerling nog net niet kan. De leermethode regeert niet, maar ondersteunt. Als docent moet je niet
klakkeloos de methode volgen, maar zelf bepalen hoe je bij jouw klas de leerstof aanbiedt.
Het leerproces transparant maken
Transparant wil zeggen dat jij als leerkracht zicht hebt op het leerproces van je leerlingen.
Om dit te bereiken moet je:
Denk stappen analyseren; als je weet waar de leerling tijdens het leerproces tegenaan kan
lopen kun je ze beter begeleiden.
Aan elkaar laten uitleggen; leerlingen onthouden het beter als ze het uitleggen aan anderen
omdat ze dan actiever met de stof bezig zijn.
Hoe leren leerlingen? (p. 23-38).............................................................................................................3
1.1 Een krachtige leeromgeving motiveert.........................................................................................3
Hoe herken je een krachtige leeromgeving?..................................................................................3
Hoe bereik je een krachtige leeromgeving?...................................................................................3
Competentie: maak de taak transparant en motiverend................................................................3
Relatie: communiceer en betrek de hele klas erbij.........................................................................4
Autonomie: bied keuzevrijheid en benut talenten.........................................................................5
1.2 Wat is leren?.................................................................................................................................5
Leeractiviteit van leerlingen...........................................................................................................6
Beheersingsniveaus: OBIT...............................................................................................................6
Hoe ontwerp ik mijn onderwijs? (p. 51-74; 85-92).................................................................................7
2.1 Lesvoorbereidingsformats............................................................................................................7
Scenario gestuurde lessen..............................................................................................................7
Het VUT-model...............................................................................................................................7
Didactisch analysemodel................................................................................................................8
2.2 De beginsituatie............................................................................................................................9
De beginsituatie van je leerlingen nader bekeken..........................................................................9
Bepalen van de beginsituatie van leerlingen..................................................................................9
2.3 Leerdoelen..................................................................................................................................10
Het nut van leerdoelen.................................................................................................................10
Het vormgeven van leerdoelen....................................................................................................10
Tekorten.......................................................................................................................................10
2.5 Differentiatie...............................................................................................................................11
Begripsbepaling............................................................................................................................11
Aanwijzingen voor differentiatie in de klas...................................................................................11
Grenzen aan differentiatie............................................................................................................12
Hoe zet ik mijn werkvormen effectief in? (p. 96-103; 115-120)...........................................................14
3.2 Directe instructie: een lesmodel.................................................................................................14
3.3 Wat maakt een les effectief?......................................................................................................15
3.6 Werkvormen voor samenwerkend leren....................................................................................15
Check in duo’s...............................................................................................................................16
Genummerde hoofden.................................................................................................................16
Denken-delen-uitwisselen............................................................................................................16
Driestappeninterview...................................................................................................................17
, Experts..........................................................................................................................................17
Groepsprocessen (p. 229-250).............................................................................................................18
7.1 Een prettige groep......................................................................................................................18
Groepsnormen..............................................................................................................................18
Groepscohesie..............................................................................................................................18
Kwadranten: groepsnormen en cohesie.......................................................................................18
7.2 Individuele behoeften van een leerling binnen de groep...........................................................18
Piramide van Maslow...................................................................................................................19
7.3 Het groepsproces sturen............................................................................................................19
Forming........................................................................................................................................19
Storming.......................................................................................................................................19
Norming........................................................................................................................................20
Preforming....................................................................................................................................20
Adjourning....................................................................................................................................20
7.4 De onderlinge verhoudingen in kaart brengen...........................................................................20
Het leren observeren van de individuele leerling.........................................................................20
Een sociogram maken...................................................................................................................21
7.5 Pesten.........................................................................................................................................21
Wat is pesten?..............................................................................................................................21
De betrokken partijen en hun gedrag...........................................................................................21
Wat te doen bij pesten?...............................................................................................................22
Digitaal pesten..............................................................................................................................23
, Hoe leren leerlingen? (p. 23-38)
Of kinderen iets leren hangt af van hun eigen leerproces. In het hoofd van de leerling voltrekt zich
het leerproces en buiten het hoofd van de leerling wordt de leeromgeving vormgegeven.
1.1 Een krachtige leeromgeving motiveert
Je kan bijdragen aan een optimale leeromgeving door de kinderen te motiveren en er bij te
betrekken. Je moet als leerlaar naar je eigen les kijken door de ogen van een leerling.
Hoe herken je een krachtige leeromgeving?
Deze herken je aan het gedrag van de leerlingen, die zich tevreden en actief bezighouden met hun
leertaak.
Het welzijn van de leerling
Als een leerling ontspannen, energiek en benaderbaar is heeft hij een fijne leeromgeving en is het
welzijn goed. Je hebt als docent niet altijd invloed op het welzijn van de leerling, omdat er ook dingen
van buitenaf kunnen gebeuren waardoor een leerling minder goed in zijn vel zit.
De mate van betrokkenheid van de leerling
In hoeverre een leerling betrokken is bij de les kun je vrij snel zien aan de hand van de volgende vijf
niveaus:
1. Geen activiteit
2. Onderbroken activiteit
3. Activiteit zonder intensiteit
4. Activiteit met enkele intensieve momenten
5. Ononderbroken, intensieve activiteit
Een eenvoudige manier om zicht te krijgen op de betrokkenheid van de gehele groep is te beginnen
met het observeren van de betrokkenheid van enkele individuele leerlingen.
Hoe bereik je een krachtige leeromgeving?
Dit bereik je door de leerlingen in de basisbehoeften te voorzien.
1. Competentie: ik kan het
2. Relatie: ik hoor erbij
3. Autonomie: ik wil het zelf
Competentie: maak de taak transparant en motiverend
Als een leerling zich competent voelt leidt er niet alleen toe dat de leerling meer leer, maar
bevordert ook zijn motivatie. In een krachtige leeromgeving sluit het onderwijs aan op wat de
leerling nog net niet kan. De leermethode regeert niet, maar ondersteunt. Als docent moet je niet
klakkeloos de methode volgen, maar zelf bepalen hoe je bij jouw klas de leerstof aanbiedt.
Het leerproces transparant maken
Transparant wil zeggen dat jij als leerkracht zicht hebt op het leerproces van je leerlingen.
Om dit te bereiken moet je:
Denk stappen analyseren; als je weet waar de leerling tijdens het leerproces tegenaan kan
lopen kun je ze beter begeleiden.
Aan elkaar laten uitleggen; leerlingen onthouden het beter als ze het uitleggen aan anderen
omdat ze dan actiever met de stof bezig zijn.
