‘Uithuisgeplaatste jeugdigen: sleutels tot succes in behandeling en onderwijs’
Hoofdstuk 1. Uithuisplaatsing van jeugdigen: wat, voor wie, en wanneer?
Wat is een uithuisplaatsing?
Uithuisplaatsing: de jeugdige wordt voor kortere of lagere tijd in een ander milieu geplaatst
dan waar de opvoeding normaliter plaatsvindt: in het eigen gezin.
Bij jeugdhulp met verblijf gaat het om een alternatief verblijfsmilieu waar 24-uurs zorg wordt
geboden in verschillende vormen:
In gezinsverband: pleeggezin, gezinshuis, logeerhuis, zorgboerderij.
In leefgroepverband: residentiële of intramurale zorg.
Wie worden uit huis geplaatst?
9% van alle jeugdigen in Nederland ontvangt jeugdhulp. Hiervan ontvangt 10%
jeugdhulp met verblijf na uithuisplaatsing.
33% van de jeugdigen die uit huis geplaatst is heeft de basisschoolleeftijd.
Jongvolwassen en jonge kinderen krijgen hier relatief weinig mee te maken.
Waarom worden sommige jeugdigen uit huis geplaatst?
Uitgangspunt is dat de ouders in de verzorging en opvoeding van hun kind geen geestelijk of
lichamelijk geweld of vernederende behandeling toepassen.
Beslissen over uithuisplaatsing
Volgens de Richtlijn Uithuisplaatsing zijn er 5 kernvragen waarover professionals tot een
oordeel moeten komen om een beslissing te (kunnen) nemen over het al dan niet uit huis
plaatsen van een jeugdige:
1. Zijn de opvoedingscapaciteiten van de ouders en de ontwikkelingsbehoeften van de
jeugdige in balans?
2. Is het uit balans zijn van opvoedingscapaciteiten en ontwikkelingsbehoeften
gerelateerd aan belangrijke gezins- en omgevingsfactoren?
3. Zijn de opvoedingscapaciteiten en ontwikkelingsbehoeften met steun van het sociaal
netwerk in balans te brengen?
4. Zijn de opvoedingscapaciteiten en ontwikkelingsbehoeften met hulpverlening binnen
een (half) jaar in balans te brengen?
5. Is uithuisplaatsing nog te voorkomen met een gerichte interventie?
Besluitvorming over in te zetten hulpvorm bij uithuisplaatsing
, Belangrijkste redenen voor uithuisplaatsing wat betreft de problemen bij de jeugdigen:
Ernstige emotionele- en gedragsproblemen
Gevaarlijk of bedreigend gedrag van de jeugdige richting gezinsleden
Verminderd contact met de realiteit (psychose, zelfbeschadiging,
suïcideneiging/poging
Belangrijkste redenen voor uithuisplaatsing wat betreft problemen in de opvoeding:
Ernstige en langdurige kindermishandeling of een hoog risico op kindermishandeling
en verwaarlozing
Een tekort aan opvoedingsvaardigheden bij de ouders of verzorgenden
Grote onveiligheid in de ouder-kind relatie (onveilige of gedesorganiseerde
gehechtheid)
Er zijn 7 factoren die gelden als voorspeller voor een meer of minder gunstig
ontwikkelingsverloop van kinderen van 4-13 jaar openomen in een pleeggezin, gezinshuis of
leefgroep:
1. Leeftijd (kind)
2. Geslacht (kind)
3. Kwaliteit van de gehechtheidsontwikkeling (kind)
4. Psychosociaal functioneren bij start van de plaatsing (kind)
5. Aan/afwezigheid van psychiatrische problematiek (kind)
6. Geschiedenis van kindermishandeling (gezin)
7. Kwaliteit van de opvoedrelatie tussen jeugdige en vervangende opvoeder (pleegouder,
gezinshuisouder, pedagogisch medewerker)
Hoe is de kwaliteit van besluitvorming bij een uithuisplaatsing (UHP)?
Probleemgebieden:
Tussen beslissers bestaat weinig overeenstemming over de noodzaak van een UHP bij
een overeenkomstige probleembeschrijving.
De zorgtoewijzing vindt in de praktijk niet plaats zoals van tevoren is gepland (door
wachtlijsten of plaatsgebrek).
De meervoudige problematiek van jeugdigen kunnen ertoe leiden dat zij door
residentiële instellingen worden afgewezen.
Een plaatsing vindt niet altijd plaats op basis van de behoeften van jeugdigen en
informatie om te komen tot een gefundeerd oordeel over wel/geen uithuisplaatsing
ontbreken regelmatig.
Confirmation bias: de hulpverlener lijkt naar de beslissing toe te redeneren zonder mogelijke
tegenwerpingen goed te onderzoeken.
De participatiegraad van jeugdigen bij het besluitvormingsproces is over het algemeen laag.
Welk onderwijs krijgen jeugdigen na een uithuisplaatsing?
Kinderen in de pleegzorg en in gezinshuizen gaan over het algemeen naar regulier
onderwijs, tenzij speciaal onderwijs geïndiceerd is. Toch lijken ze over het algemeen
minder goed te presteren dan leeftijdsgenoten.
Kinderen in een open residentiële instelling volgen relatief vaak (voortgezet) speciaal
onderwijs op een school verbonden aan die instelling. Ook bij de gesloten jeugdzorg is
dit het geval.
Hoofdstuk 1. Uithuisplaatsing van jeugdigen: wat, voor wie, en wanneer?
Wat is een uithuisplaatsing?
Uithuisplaatsing: de jeugdige wordt voor kortere of lagere tijd in een ander milieu geplaatst
dan waar de opvoeding normaliter plaatsvindt: in het eigen gezin.
Bij jeugdhulp met verblijf gaat het om een alternatief verblijfsmilieu waar 24-uurs zorg wordt
geboden in verschillende vormen:
In gezinsverband: pleeggezin, gezinshuis, logeerhuis, zorgboerderij.
In leefgroepverband: residentiële of intramurale zorg.
Wie worden uit huis geplaatst?
9% van alle jeugdigen in Nederland ontvangt jeugdhulp. Hiervan ontvangt 10%
jeugdhulp met verblijf na uithuisplaatsing.
33% van de jeugdigen die uit huis geplaatst is heeft de basisschoolleeftijd.
Jongvolwassen en jonge kinderen krijgen hier relatief weinig mee te maken.
Waarom worden sommige jeugdigen uit huis geplaatst?
Uitgangspunt is dat de ouders in de verzorging en opvoeding van hun kind geen geestelijk of
lichamelijk geweld of vernederende behandeling toepassen.
Beslissen over uithuisplaatsing
Volgens de Richtlijn Uithuisplaatsing zijn er 5 kernvragen waarover professionals tot een
oordeel moeten komen om een beslissing te (kunnen) nemen over het al dan niet uit huis
plaatsen van een jeugdige:
1. Zijn de opvoedingscapaciteiten van de ouders en de ontwikkelingsbehoeften van de
jeugdige in balans?
2. Is het uit balans zijn van opvoedingscapaciteiten en ontwikkelingsbehoeften
gerelateerd aan belangrijke gezins- en omgevingsfactoren?
3. Zijn de opvoedingscapaciteiten en ontwikkelingsbehoeften met steun van het sociaal
netwerk in balans te brengen?
4. Zijn de opvoedingscapaciteiten en ontwikkelingsbehoeften met hulpverlening binnen
een (half) jaar in balans te brengen?
5. Is uithuisplaatsing nog te voorkomen met een gerichte interventie?
Besluitvorming over in te zetten hulpvorm bij uithuisplaatsing
, Belangrijkste redenen voor uithuisplaatsing wat betreft de problemen bij de jeugdigen:
Ernstige emotionele- en gedragsproblemen
Gevaarlijk of bedreigend gedrag van de jeugdige richting gezinsleden
Verminderd contact met de realiteit (psychose, zelfbeschadiging,
suïcideneiging/poging
Belangrijkste redenen voor uithuisplaatsing wat betreft problemen in de opvoeding:
Ernstige en langdurige kindermishandeling of een hoog risico op kindermishandeling
en verwaarlozing
Een tekort aan opvoedingsvaardigheden bij de ouders of verzorgenden
Grote onveiligheid in de ouder-kind relatie (onveilige of gedesorganiseerde
gehechtheid)
Er zijn 7 factoren die gelden als voorspeller voor een meer of minder gunstig
ontwikkelingsverloop van kinderen van 4-13 jaar openomen in een pleeggezin, gezinshuis of
leefgroep:
1. Leeftijd (kind)
2. Geslacht (kind)
3. Kwaliteit van de gehechtheidsontwikkeling (kind)
4. Psychosociaal functioneren bij start van de plaatsing (kind)
5. Aan/afwezigheid van psychiatrische problematiek (kind)
6. Geschiedenis van kindermishandeling (gezin)
7. Kwaliteit van de opvoedrelatie tussen jeugdige en vervangende opvoeder (pleegouder,
gezinshuisouder, pedagogisch medewerker)
Hoe is de kwaliteit van besluitvorming bij een uithuisplaatsing (UHP)?
Probleemgebieden:
Tussen beslissers bestaat weinig overeenstemming over de noodzaak van een UHP bij
een overeenkomstige probleembeschrijving.
De zorgtoewijzing vindt in de praktijk niet plaats zoals van tevoren is gepland (door
wachtlijsten of plaatsgebrek).
De meervoudige problematiek van jeugdigen kunnen ertoe leiden dat zij door
residentiële instellingen worden afgewezen.
Een plaatsing vindt niet altijd plaats op basis van de behoeften van jeugdigen en
informatie om te komen tot een gefundeerd oordeel over wel/geen uithuisplaatsing
ontbreken regelmatig.
Confirmation bias: de hulpverlener lijkt naar de beslissing toe te redeneren zonder mogelijke
tegenwerpingen goed te onderzoeken.
De participatiegraad van jeugdigen bij het besluitvormingsproces is over het algemeen laag.
Welk onderwijs krijgen jeugdigen na een uithuisplaatsing?
Kinderen in de pleegzorg en in gezinshuizen gaan over het algemeen naar regulier
onderwijs, tenzij speciaal onderwijs geïndiceerd is. Toch lijken ze over het algemeen
minder goed te presteren dan leeftijdsgenoten.
Kinderen in een open residentiële instelling volgen relatief vaak (voortgezet) speciaal
onderwijs op een school verbonden aan die instelling. Ook bij de gesloten jeugdzorg is
dit het geval.
