Cell death h18 Cellen & Weefsels
Apoptose
- Apoptose is goed tijdens de ontwikkeling (bij bijvoorbeeld hand ontwikkeling) maar
ook tijdens de rest van het leven
Ontwikkeling: cellen gaan dood bij bijvoorbeeld de ontwikkeling van
vingers ook gaan cellen dood als ze niet meer nodig zijn bij
bijvoorbeeld overgang van kikkervisje naar kikker.
Quality-control: cellen die cel stress ondervinden plegen apoptse om de
omliggende cellen te beschermen.
- Apoptose is niet goed gereguleerd tijdens auto immuunziekte of kanker
- Er moet een goed balans ontstaan in apoptose
- Apoptose vs necrose
o Apoptose is gereguleerd en het membraan blijft intact
o Necrose is het spontaan dood gaan van cellen en wordt niet gereguleerd. De
cel barst open en alles lekt uit de cel
- Kenmerken van apoptose:
o Cel krimpt
o DNA fragmentatie
o Vorming grote vacuoles waarin cel componenten worden gestopt
o Cytoskelet wordt afgebroken
o Nucleaire envelop wordt afgebroken
o Blebbing (membraanzakjes)
o Opgeruimd door macrofagen
- Cellen in apoptose worden herkend door macrofagen door verandering van membraan
o Phosphatidylserine komt aan de buitenkant te zitten, de macrofaag kan hier aan
binden
- Inductie van apoptoses:
o Eerst worden Initiator caspases geactiveerd door dimeren te vormen met
behulp van adaptor eiwitten. Deze activeren Executioner caspases, deze
bestaan normaal als inactieve dimeren. Het subunit knipt het en zorgt voor een
herschikking naar een actieve site.
o Caspase cascade begint, er worden allemaal caspases gecleaved. Na
amplificatie worden eiwitten geknipt wat leidt tot celdood
o Dit is een onomkeerbaar proces
, Activatie van apoptose
- Extrinsic pathway
o Killer lymphocyte met een Fas ligand bindt (Fas = First apoptosis signal).
Deze bindt aan Fas death receptor.
o Binnen in de Fas receptor zit een domein. Dit kan dimeriseren met FADD
(Fas-associated death domain). Dit complex kan dan weer dimeriseren met
caspase-8. Op
deze manier vormt
een DISC
complex (death-
inducing signaling
complex), dit kan
caspase cleaven en
activeren (in dit
geval caspase-8)
Caspase-8
activeert
executioner
caspases.
- Intrinsic pathway
o Wordt aangezet bij DNA schade of stress van binnenin, cytochrome-c speelt
hier een belangrijke rol.
o Cytochrome-c komt vrij uit de mitochondria het cytosol in
o Cytochrome-c bindt
aan Apaf1. Apaf zal
aan CARD binden.
Polychromeren
vormen in een soort
wiel, dit wiel
rekruteert caspase-9,
dit wordt bovenop het
wiel gezet (=
apoptosoom)
Apoptose
- Apoptose is goed tijdens de ontwikkeling (bij bijvoorbeeld hand ontwikkeling) maar
ook tijdens de rest van het leven
Ontwikkeling: cellen gaan dood bij bijvoorbeeld de ontwikkeling van
vingers ook gaan cellen dood als ze niet meer nodig zijn bij
bijvoorbeeld overgang van kikkervisje naar kikker.
Quality-control: cellen die cel stress ondervinden plegen apoptse om de
omliggende cellen te beschermen.
- Apoptose is niet goed gereguleerd tijdens auto immuunziekte of kanker
- Er moet een goed balans ontstaan in apoptose
- Apoptose vs necrose
o Apoptose is gereguleerd en het membraan blijft intact
o Necrose is het spontaan dood gaan van cellen en wordt niet gereguleerd. De
cel barst open en alles lekt uit de cel
- Kenmerken van apoptose:
o Cel krimpt
o DNA fragmentatie
o Vorming grote vacuoles waarin cel componenten worden gestopt
o Cytoskelet wordt afgebroken
o Nucleaire envelop wordt afgebroken
o Blebbing (membraanzakjes)
o Opgeruimd door macrofagen
- Cellen in apoptose worden herkend door macrofagen door verandering van membraan
o Phosphatidylserine komt aan de buitenkant te zitten, de macrofaag kan hier aan
binden
- Inductie van apoptoses:
o Eerst worden Initiator caspases geactiveerd door dimeren te vormen met
behulp van adaptor eiwitten. Deze activeren Executioner caspases, deze
bestaan normaal als inactieve dimeren. Het subunit knipt het en zorgt voor een
herschikking naar een actieve site.
o Caspase cascade begint, er worden allemaal caspases gecleaved. Na
amplificatie worden eiwitten geknipt wat leidt tot celdood
o Dit is een onomkeerbaar proces
, Activatie van apoptose
- Extrinsic pathway
o Killer lymphocyte met een Fas ligand bindt (Fas = First apoptosis signal).
Deze bindt aan Fas death receptor.
o Binnen in de Fas receptor zit een domein. Dit kan dimeriseren met FADD
(Fas-associated death domain). Dit complex kan dan weer dimeriseren met
caspase-8. Op
deze manier vormt
een DISC
complex (death-
inducing signaling
complex), dit kan
caspase cleaven en
activeren (in dit
geval caspase-8)
Caspase-8
activeert
executioner
caspases.
- Intrinsic pathway
o Wordt aangezet bij DNA schade of stress van binnenin, cytochrome-c speelt
hier een belangrijke rol.
o Cytochrome-c komt vrij uit de mitochondria het cytosol in
o Cytochrome-c bindt
aan Apaf1. Apaf zal
aan CARD binden.
Polychromeren
vormen in een soort
wiel, dit wiel
rekruteert caspase-9,
dit wordt bovenop het
wiel gezet (=
apoptosoom)
