Week 2
Plato – Politeia
1. Wat is precies rechtvaardigheid?
Wat is het goede?
2. Wat is precies onrechtvaardigheid?
Wat is het kwade?
Rechtvaardigheid
Discussie tussen Socrates, Glauco en Adeimantos.
Om de vraag over rechtvaardigheid te kunnen beantwoorden moet je het in bredere context
plaatsen. Rechtvaardigheid is ‘iets moreel goeds’. Wat is nou eigenlijk goed? Deze vraag kun
je niet rechtstreeks benaderen, want dat is te moeilijk. We zijn op zoek naar de
rechtvaardige mens.
We gaan kijken naar de samenleving. Er is ook zoiets als een rechtvaardige en
onrechtvaardige samenleving (= polis). De vraag naar een rechtvaardige samenleving is
makkelijker te beantwoorden dan de vraag naar een rechtvaardig mens. Het moet op het
niveau van de samenleving hetzelfde zijn als op het niveau van de mens.
Zeggen de dingen over de samenleving wel echt iets over de mens?
Socrates gaat ervan uit dat een samenleving een ‘mens in het groot’ is. De mens is dus ook
een ‘samenleving in het klein’. Ieder mens heeft bepaalde delen die enerzijds in harmonie en
anderzijds in strijd met elkaar leven. Dit is hetzelfde als in een samenleving.
Psychomagia = oorlog in de ziel (kan dus ook oorlog in de samenleving zijn).
369A Socrates gaat op zoek naar de goede samenleving.
Kun je de mens voorstellen buiten de samenleving? (Alleen levend.)
Nee dit kan niet. De mens is geen individualist (einzelgänger). De mens kan niet alleen
leven.
Waarom willen wij in een samenleving leven?
Op die manier kunnen wij onze begeertes bevredigen. Hoe meer, hoe beter. Je hoeft niet
alles zelf te doen, je kunt je specialiseren, arbeid verdelen, iedereen kan grotere
vaardigheden ontwikkelen en uiteindelijk ben je daardoor beter af.
Door samen te werken met anderen kun je deze begeertes beter bevredigen.
Wat zijn de menselijke begeertes?
Tot op zekere hoogte hebben mensen dezelfde begeertes als dieren. Echter zijn de
begeertes van een dier veel beperkter. De begeertes van de mens zijn oneindig. Als er eentje
is bevredigd dienen er meerdere weer aan.
Oorzaak van oneindige begeertes: fantasie van de mens, intelligentie van de mens.
Wat zijn de gevolgen van de oneindige menselijke begeertes?
Om aan de begeertes te voldoen heb je niet voldoende aan een kleine samenleving. Je hebt
een grote samenleving met veel mensen nodig die zich allemaal in iets specialiseren.
Schaarste doet zijn intrede: begeerte en schaarste ‘zijn twee zijden van dezelfde munt’ – het
zijn keerzijden.
Plato – Politeia
1. Wat is precies rechtvaardigheid?
Wat is het goede?
2. Wat is precies onrechtvaardigheid?
Wat is het kwade?
Rechtvaardigheid
Discussie tussen Socrates, Glauco en Adeimantos.
Om de vraag over rechtvaardigheid te kunnen beantwoorden moet je het in bredere context
plaatsen. Rechtvaardigheid is ‘iets moreel goeds’. Wat is nou eigenlijk goed? Deze vraag kun
je niet rechtstreeks benaderen, want dat is te moeilijk. We zijn op zoek naar de
rechtvaardige mens.
We gaan kijken naar de samenleving. Er is ook zoiets als een rechtvaardige en
onrechtvaardige samenleving (= polis). De vraag naar een rechtvaardige samenleving is
makkelijker te beantwoorden dan de vraag naar een rechtvaardig mens. Het moet op het
niveau van de samenleving hetzelfde zijn als op het niveau van de mens.
Zeggen de dingen over de samenleving wel echt iets over de mens?
Socrates gaat ervan uit dat een samenleving een ‘mens in het groot’ is. De mens is dus ook
een ‘samenleving in het klein’. Ieder mens heeft bepaalde delen die enerzijds in harmonie en
anderzijds in strijd met elkaar leven. Dit is hetzelfde als in een samenleving.
Psychomagia = oorlog in de ziel (kan dus ook oorlog in de samenleving zijn).
369A Socrates gaat op zoek naar de goede samenleving.
Kun je de mens voorstellen buiten de samenleving? (Alleen levend.)
Nee dit kan niet. De mens is geen individualist (einzelgänger). De mens kan niet alleen
leven.
Waarom willen wij in een samenleving leven?
Op die manier kunnen wij onze begeertes bevredigen. Hoe meer, hoe beter. Je hoeft niet
alles zelf te doen, je kunt je specialiseren, arbeid verdelen, iedereen kan grotere
vaardigheden ontwikkelen en uiteindelijk ben je daardoor beter af.
Door samen te werken met anderen kun je deze begeertes beter bevredigen.
Wat zijn de menselijke begeertes?
Tot op zekere hoogte hebben mensen dezelfde begeertes als dieren. Echter zijn de
begeertes van een dier veel beperkter. De begeertes van de mens zijn oneindig. Als er eentje
is bevredigd dienen er meerdere weer aan.
Oorzaak van oneindige begeertes: fantasie van de mens, intelligentie van de mens.
Wat zijn de gevolgen van de oneindige menselijke begeertes?
Om aan de begeertes te voldoen heb je niet voldoende aan een kleine samenleving. Je hebt
een grote samenleving met veel mensen nodig die zich allemaal in iets specialiseren.
Schaarste doet zijn intrede: begeerte en schaarste ‘zijn twee zijden van dezelfde munt’ – het
zijn keerzijden.
