Hobbes
Traditioneel mensbeeld: mens komt op aarde gedreven door zijn begeertes. Het is het doel
om dit om te draaien (oligarchie, democratie, tirannie). De mens moet verstandig zijn:
begeertes en temperament onder controle krijgen: rede gaat over begeertes heersen
middels wilskracht.
Modern mensbeeld: de mens verandert niet gedurende zijn leven naar een verstandig mens
zoals Plato dat zei.
Je bent vrij om je begeertes te bevredigen zolang je een ander geen schade toebrengt =
democratische mens. Maar volgens Hobbes is de natuurlijke mens juist een tiran: alles wordt
als het ‘jouwe’ beschouwd.
De mens is een groepsdier.
Wat gebeurt er als de mens inderdaad een tiran is die zijn begeertes wil bevredigen
(ongeacht of het anderen schaadt) en je die mens bij andere tirannen zet in een groep?
Theoretisch twee antwoorden mogelijk:
1. Apensamenleving/”Silverback”: er is 1 mens dat heerst over de anderen (alpha).
Hobbes: nee dat is er niet. De mensen zijn qua geestelijke en lichamelijke
kracht ongeveer elkaars gelijken zijn. Iedereen kan bijvoorbeeld heel snel gedood
worden, iedereen is heel kwetsbaar, ongeacht hoe sterk of slim je bent.
Geestelijk: er zijn wel hele intelligente mensen, maar die zijn vaak niet slim
genoeg om een ander in de maling te nemen. Daarin zijn we dus ook allemaal
ongeveer gelijk.
2. Er is wel een gelijk doel wat je begeert. Daardoor worden mensen vijanden,
omdat ze allebei hetzelfde willen ruzie en daardoor oorlog (anarachie).
‘the war of all against all’.
gevolg van de ruzie: het hele sociaal-economische-culturele leven valt in
elkaar. Het komt tot stilstand. Eenzaam, armoedig, afstotelijk en kort bestaan.
is weinig sprake van recht(vaardigheid).
belangrijkste kwaliteiten in zo’n toestand: geweld en fraude. Enige manier om
te overleven.
het sombere beeld van de samenlevingsbeeld komt voort uit het sombere
mensbeeld: is natuurlijke toestand van de mens (‘natural condition of man’).
Is er iemand blij met deze toestand? Nee, geen enkel mens vindt dit een fijn
bestaan. We zijn op aarde om zoveel mogelijk begeertes te bevredigen. Hoe meer
we bevredigen, hoe gelukkiger we zijn. In deze toestand kun je je begeertes niet
bevredigen. Je raakt in een toestand waar je niet tevreden over bent. Als je echt
erg ontevreden bent, ga je je verstand gebruiken om wel uit de situatie te komen.
De ratio dient hier dus de begeertes. Je gaat dus nadenken, omdat je je begeertes
wil bevredigen.
Iedereen die zijn verstand gaat gebruiken om zijn begeertes te bevredigen stuit
op een aantal principes waar je je aan moet houden. H14 + H15
Dit zijn ‘rede-regels’: als we niet zo’n samenleving terecht willen komen, maar in
een maatschappij waar we onze begeertes zoveel mogelijk kunnen bevredigen
dan moeten we ons houden aan de regels.
Traditioneel mensbeeld: mens komt op aarde gedreven door zijn begeertes. Het is het doel
om dit om te draaien (oligarchie, democratie, tirannie). De mens moet verstandig zijn:
begeertes en temperament onder controle krijgen: rede gaat over begeertes heersen
middels wilskracht.
Modern mensbeeld: de mens verandert niet gedurende zijn leven naar een verstandig mens
zoals Plato dat zei.
Je bent vrij om je begeertes te bevredigen zolang je een ander geen schade toebrengt =
democratische mens. Maar volgens Hobbes is de natuurlijke mens juist een tiran: alles wordt
als het ‘jouwe’ beschouwd.
De mens is een groepsdier.
Wat gebeurt er als de mens inderdaad een tiran is die zijn begeertes wil bevredigen
(ongeacht of het anderen schaadt) en je die mens bij andere tirannen zet in een groep?
Theoretisch twee antwoorden mogelijk:
1. Apensamenleving/”Silverback”: er is 1 mens dat heerst over de anderen (alpha).
Hobbes: nee dat is er niet. De mensen zijn qua geestelijke en lichamelijke
kracht ongeveer elkaars gelijken zijn. Iedereen kan bijvoorbeeld heel snel gedood
worden, iedereen is heel kwetsbaar, ongeacht hoe sterk of slim je bent.
Geestelijk: er zijn wel hele intelligente mensen, maar die zijn vaak niet slim
genoeg om een ander in de maling te nemen. Daarin zijn we dus ook allemaal
ongeveer gelijk.
2. Er is wel een gelijk doel wat je begeert. Daardoor worden mensen vijanden,
omdat ze allebei hetzelfde willen ruzie en daardoor oorlog (anarachie).
‘the war of all against all’.
gevolg van de ruzie: het hele sociaal-economische-culturele leven valt in
elkaar. Het komt tot stilstand. Eenzaam, armoedig, afstotelijk en kort bestaan.
is weinig sprake van recht(vaardigheid).
belangrijkste kwaliteiten in zo’n toestand: geweld en fraude. Enige manier om
te overleven.
het sombere beeld van de samenlevingsbeeld komt voort uit het sombere
mensbeeld: is natuurlijke toestand van de mens (‘natural condition of man’).
Is er iemand blij met deze toestand? Nee, geen enkel mens vindt dit een fijn
bestaan. We zijn op aarde om zoveel mogelijk begeertes te bevredigen. Hoe meer
we bevredigen, hoe gelukkiger we zijn. In deze toestand kun je je begeertes niet
bevredigen. Je raakt in een toestand waar je niet tevreden over bent. Als je echt
erg ontevreden bent, ga je je verstand gebruiken om wel uit de situatie te komen.
De ratio dient hier dus de begeertes. Je gaat dus nadenken, omdat je je begeertes
wil bevredigen.
Iedereen die zijn verstand gaat gebruiken om zijn begeertes te bevredigen stuit
op een aantal principes waar je je aan moet houden. H14 + H15
Dit zijn ‘rede-regels’: als we niet zo’n samenleving terecht willen komen, maar in
een maatschappij waar we onze begeertes zoveel mogelijk kunnen bevredigen
dan moeten we ons houden aan de regels.
