ARW 2 – Samenvatting Inleiding in het Nederlandse Recht D.M. de Vries
H5 Het bestuur
Afdeling 1 Materieel bestuursrecht
Algemene wet bestuursrecht: voorschriften waaraan bestuursorganen zich moeten houden bij de
uitoefening van bevoegdheden waarmee zij in de deelterreinen van het bestuursrecht zijn toegerust.
Bestuursorgaan
- Een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld, of
- Een ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed
a-organen: art. 2:1 lid 1 BW
- Staat, provincies, gemeenten, waterschappen en alle lichamen waaraan krachtens de Grondwet
verordende bevoegdheid is verleend (art. 134 GW)
- Altijd awb-plichtig
b-organen: een persoon of college met enig openbaar gezag bekleed
- Alleen awb-plichtig bij uitoefenen van bestuursbevoegdheid
§1 Handelingen van bestuursorganen
Feitelijke handelingen: handelingen met een rechtsgevolg, ongeacht de wil van het bestuursorgaan
Publiekrechtelijke rechtshandelingen: handelingen met het oogmerk om een bepaald publiekrechtelijk
rechtsgevolg in het leven te roepen.
Awb-besluit (art. 1:3 lid 1 Awb): schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, in houdende een
publiekrechtelijke rechtshandeling.
Andere besluiten: niet Awb-besluit omdat het niet afkomstig is van een bestuursorgaan in de zin van
de Awb.
Inhoud awb-besluiten
- AVV: besluiten van lagere wetgevers (niet formele wetgever)
- Aanwijzingsbesluiten: besluiten die betrekking hebben op de werkingssfeer of het
toepassingsbereik van reeds bestaande algemeen verbindende voorschriften.
- Beleidsregel: een regel die geldt bij het gebruik van een bevoegdheid door een bestuursorgaan
(art. 1:3 lid 4 Awb)
- Beschikking: elke concrete rechtsvaststelling van een bestuursorgaan ten opzichte van een
individuele burger dan wel een rechtspersoon (art. 1:3 lid 2 Awb)
§2 De beschikking
Begunstigende beschikkingen: doen voor de burger een recht ontstaan
Belastende beschikkingen: leggen de burger verplichtingen op
Vereisten beschikking
- Bevoegd bestuursorgaan
- In overeenstemming met algemeen verbindende voorschriften
- Voldoet aan algemene beginselen van behoorlijk bestuur
- Voldoet aan beleidsregels: instructies die binnen het bestuursorgaan voor ambtenaren gelden
als zij een beschikking vaststellen
2.1 De bevoegdheid van het bestuursorgaan
Beschikking moet worden vastgesteld in overeenstemming met de toepasselijke wettelijke
voorschriften.
,ARW 2 – Samenvatting Inleiding in het Nederlandse Recht D.M. de Vries
Attributie: wet kent aan een bestuursorgaan bevoegdheid toe om over een bepaald onderwerp
beschikkingen te geven
Delegatie: bestuursorgaan kan aan hem toegekende bevoegdheid overdragen aan een ander
bestuursorgaan
Mandaat: bevoegdheid om namens een bestuursorgaan besluiten te nemen.
2.2 Geldigheidsvereisten in de Awb (algemene beginselen)
Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
1. Zorgvuldige voorbereiding art. 3:2 Awb
2. Verbod van détournement de pouvoir art. 3:3 Awb
3. Evenredige belangenafweging verbod van willekeur art. 3:4 Awb
4. Bekendmaking art. 3:40 Awb
5. Motiveringsplicht art. 3:46 Awb jo. art. 3:47 Awb
6. Hoorplicht art. 4:7 Awb jo. art. 4:8 Awb
7. Beslistermijn art. 4:13 Awb
2.3 Geldigheidsvereisten buiten de Awb (algemene beginselen)
- Gelijkheidsbeginsel
- Rechtszekerheidsbeginsel
- Vertrouwensbeginsel
2.4 Geldigheidsvereisten vanuit beleidsregels
Art. 1:3 lid 4 Awb: bij besluit vastgestelde algemene regel, niet zijnde een algemeen verbindend
voorschrift, omtrent de afweging van belangen, de vaststelling van feiten of de uitleg van wettelijke
voorschriften bij het gebruik van een bevoegdheid van een bestuursorgaan.
Omdat beleidsregels nader omschrijven hoe een bestuursorgaan zijn bevoegdheid dient te gebruiken
bij (onder meer) het vaststellen van beschikkingen, dienen beschikkingen te voldoen aan de
voorschriften in de beleidsregels.
§3 Handhaving in het bestuursrecht
Bestuurlijke sancties: aantal middelen die zonder tussenkomst van de rechter kunnen worden ingezet
tegen een burger die zich niet aan een beschikking houdt.
- Herstelsancties: gericht op het geheel of gedeeltelijk ongedaan maken of beëindigen van een
overtreding, op het voorkomen van herhaling van een overtreding, dan wel op het wegnemen
of beperken van de gevolgen van een overtreding.
o Last onder bestuursdwang: last tot het geheel of gedeeltelijk herstel van de
overtreding; bestuursorgaan kan de last zelf door feitelijk handelen ten uitvoer leggen
kosten voor rekening overtreder
o Last onder dwangsom: voor overtreder ontstaat verplichting tot betaling van een
geldsom als hij de last niet of niet tijdig uitvoert.
- Bestraffende sanctie: aan de overtreder leed toevoegen
o Bestuurlijke boete: geldboete als sanctie (toepassing ‘geen straf zonder schuld’ en ‘ne
bis in idem-beginsel’)
- Intrekken begunstigende beschikking: vergunning intrekken of niet verlengen wanneer iemand
voorwaarden voor vergunning niet naleeft.
Afdeling 2 Bestuursprocesrecht
§4 Bezwaar en beroep
Bezwaarschriftprocedure: belanghebbenden kunnen tegen een beschikking schriftelijk bezwaar maken
bij het bestuursorgaan dat deze beschikking gaf.
, ARW 2 – Samenvatting Inleiding in het Nederlandse Recht D.M. de Vries
Art. 6:5 Awb:
- De naam en het adres van de indiener;
- De dagtekening;
- Een omschrijving van het besluit waartegen het bezwaar of beroep is gericht;
- De gronden van het bezwaar of beroep.
Termijn voor het indienen van een bezwaarschrift is zes weken na toezending of uitreiking van de
beschikking (art. 6:7 Awb)
Bestuursorgaan moet besluit in heroverweging nemen (art. 7:11 Awb); belanghebbenden moeten in de
gelegenheid worden gesteld te worden gehoord (art. 7:2 Awb en art. 7:3 Awb); beslissing op
bezwaarschrift binnen zes weken genomen (art. 7:10 Awb); beslissing dient te berusten op een
deugdelijke motivering, die bij de bekendmaking van de beslissing wordt vermeld (art. 7:12 Awb)
Bezwaarschriftprocedure kan worden overgeslagen als bestuursorgaan daarmee instemt omdat de zaak
daarvoor geschikt is. (art. 7:1a Awb)
Administratief beroep: zaak wordt behandeld door een ander bestuursorgaan
§5 Beroep bij de rechtbank
5.1 Bevoegdheid en ontvankelijkheid
Absolute competentie bestuursrechter: rechtbank in eerste aanleg
Relatieve competentie bestuursrechter:
- Lager bestuursorgaan: rechtbank van het rechtsgebied waarin het bestuursorgaan zijn zetel
heeft
- Ander bestuursorgaan dan een lager bestuursorgaan: rechtbank woonplaats belanghebbende
Bezwaar en beroep staan alleen open tegen Awb-besluiten; uitzonderingen in art. 8:3 Awb tot en met
art. 8:5 Awb
Belanghebbende: degene tot wie het besluit is gericht en derden-belanghebbenden
Er moet sprake zijn van een eigen, persoonlijk en concreet belang en dit moet direct worden geraakt
door het besluit.
Organisaties kunnen ook belanghebbende zijn: belang moet blijken uit de doelstellingen die worden
nagestreefd.
Beroep moet tijdig worden ingesteld; beroepschrift moet schriftelijk aan bepaalde minimale eisen
voldoen en moet griffierecht worden betaald.
Bestuursprocesrecht kent geen verplichte procesvertegenwoordiging
5.2 Behandeling van het beroep
Vooronderzoek:
- Comparitie
- Getuigen oproepen
- Onderzoek ter plaatse
- Deskundigenonderzoek
- Verzoek om schriftelijk inlichtingen te verschaffen
Onderzoek ter zitting:
- Openbare zitting
- Getuigen en deskundigen horen
- Onderzoek ter zitting gesloten als rechter van oordeel is dat het is voltooid
- Partijen kunnen het laatste woord voeren
- Uitspraak binnen zes weken
H5 Het bestuur
Afdeling 1 Materieel bestuursrecht
Algemene wet bestuursrecht: voorschriften waaraan bestuursorganen zich moeten houden bij de
uitoefening van bevoegdheden waarmee zij in de deelterreinen van het bestuursrecht zijn toegerust.
Bestuursorgaan
- Een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld, of
- Een ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed
a-organen: art. 2:1 lid 1 BW
- Staat, provincies, gemeenten, waterschappen en alle lichamen waaraan krachtens de Grondwet
verordende bevoegdheid is verleend (art. 134 GW)
- Altijd awb-plichtig
b-organen: een persoon of college met enig openbaar gezag bekleed
- Alleen awb-plichtig bij uitoefenen van bestuursbevoegdheid
§1 Handelingen van bestuursorganen
Feitelijke handelingen: handelingen met een rechtsgevolg, ongeacht de wil van het bestuursorgaan
Publiekrechtelijke rechtshandelingen: handelingen met het oogmerk om een bepaald publiekrechtelijk
rechtsgevolg in het leven te roepen.
Awb-besluit (art. 1:3 lid 1 Awb): schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, in houdende een
publiekrechtelijke rechtshandeling.
Andere besluiten: niet Awb-besluit omdat het niet afkomstig is van een bestuursorgaan in de zin van
de Awb.
Inhoud awb-besluiten
- AVV: besluiten van lagere wetgevers (niet formele wetgever)
- Aanwijzingsbesluiten: besluiten die betrekking hebben op de werkingssfeer of het
toepassingsbereik van reeds bestaande algemeen verbindende voorschriften.
- Beleidsregel: een regel die geldt bij het gebruik van een bevoegdheid door een bestuursorgaan
(art. 1:3 lid 4 Awb)
- Beschikking: elke concrete rechtsvaststelling van een bestuursorgaan ten opzichte van een
individuele burger dan wel een rechtspersoon (art. 1:3 lid 2 Awb)
§2 De beschikking
Begunstigende beschikkingen: doen voor de burger een recht ontstaan
Belastende beschikkingen: leggen de burger verplichtingen op
Vereisten beschikking
- Bevoegd bestuursorgaan
- In overeenstemming met algemeen verbindende voorschriften
- Voldoet aan algemene beginselen van behoorlijk bestuur
- Voldoet aan beleidsregels: instructies die binnen het bestuursorgaan voor ambtenaren gelden
als zij een beschikking vaststellen
2.1 De bevoegdheid van het bestuursorgaan
Beschikking moet worden vastgesteld in overeenstemming met de toepasselijke wettelijke
voorschriften.
,ARW 2 – Samenvatting Inleiding in het Nederlandse Recht D.M. de Vries
Attributie: wet kent aan een bestuursorgaan bevoegdheid toe om over een bepaald onderwerp
beschikkingen te geven
Delegatie: bestuursorgaan kan aan hem toegekende bevoegdheid overdragen aan een ander
bestuursorgaan
Mandaat: bevoegdheid om namens een bestuursorgaan besluiten te nemen.
2.2 Geldigheidsvereisten in de Awb (algemene beginselen)
Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
1. Zorgvuldige voorbereiding art. 3:2 Awb
2. Verbod van détournement de pouvoir art. 3:3 Awb
3. Evenredige belangenafweging verbod van willekeur art. 3:4 Awb
4. Bekendmaking art. 3:40 Awb
5. Motiveringsplicht art. 3:46 Awb jo. art. 3:47 Awb
6. Hoorplicht art. 4:7 Awb jo. art. 4:8 Awb
7. Beslistermijn art. 4:13 Awb
2.3 Geldigheidsvereisten buiten de Awb (algemene beginselen)
- Gelijkheidsbeginsel
- Rechtszekerheidsbeginsel
- Vertrouwensbeginsel
2.4 Geldigheidsvereisten vanuit beleidsregels
Art. 1:3 lid 4 Awb: bij besluit vastgestelde algemene regel, niet zijnde een algemeen verbindend
voorschrift, omtrent de afweging van belangen, de vaststelling van feiten of de uitleg van wettelijke
voorschriften bij het gebruik van een bevoegdheid van een bestuursorgaan.
Omdat beleidsregels nader omschrijven hoe een bestuursorgaan zijn bevoegdheid dient te gebruiken
bij (onder meer) het vaststellen van beschikkingen, dienen beschikkingen te voldoen aan de
voorschriften in de beleidsregels.
§3 Handhaving in het bestuursrecht
Bestuurlijke sancties: aantal middelen die zonder tussenkomst van de rechter kunnen worden ingezet
tegen een burger die zich niet aan een beschikking houdt.
- Herstelsancties: gericht op het geheel of gedeeltelijk ongedaan maken of beëindigen van een
overtreding, op het voorkomen van herhaling van een overtreding, dan wel op het wegnemen
of beperken van de gevolgen van een overtreding.
o Last onder bestuursdwang: last tot het geheel of gedeeltelijk herstel van de
overtreding; bestuursorgaan kan de last zelf door feitelijk handelen ten uitvoer leggen
kosten voor rekening overtreder
o Last onder dwangsom: voor overtreder ontstaat verplichting tot betaling van een
geldsom als hij de last niet of niet tijdig uitvoert.
- Bestraffende sanctie: aan de overtreder leed toevoegen
o Bestuurlijke boete: geldboete als sanctie (toepassing ‘geen straf zonder schuld’ en ‘ne
bis in idem-beginsel’)
- Intrekken begunstigende beschikking: vergunning intrekken of niet verlengen wanneer iemand
voorwaarden voor vergunning niet naleeft.
Afdeling 2 Bestuursprocesrecht
§4 Bezwaar en beroep
Bezwaarschriftprocedure: belanghebbenden kunnen tegen een beschikking schriftelijk bezwaar maken
bij het bestuursorgaan dat deze beschikking gaf.
, ARW 2 – Samenvatting Inleiding in het Nederlandse Recht D.M. de Vries
Art. 6:5 Awb:
- De naam en het adres van de indiener;
- De dagtekening;
- Een omschrijving van het besluit waartegen het bezwaar of beroep is gericht;
- De gronden van het bezwaar of beroep.
Termijn voor het indienen van een bezwaarschrift is zes weken na toezending of uitreiking van de
beschikking (art. 6:7 Awb)
Bestuursorgaan moet besluit in heroverweging nemen (art. 7:11 Awb); belanghebbenden moeten in de
gelegenheid worden gesteld te worden gehoord (art. 7:2 Awb en art. 7:3 Awb); beslissing op
bezwaarschrift binnen zes weken genomen (art. 7:10 Awb); beslissing dient te berusten op een
deugdelijke motivering, die bij de bekendmaking van de beslissing wordt vermeld (art. 7:12 Awb)
Bezwaarschriftprocedure kan worden overgeslagen als bestuursorgaan daarmee instemt omdat de zaak
daarvoor geschikt is. (art. 7:1a Awb)
Administratief beroep: zaak wordt behandeld door een ander bestuursorgaan
§5 Beroep bij de rechtbank
5.1 Bevoegdheid en ontvankelijkheid
Absolute competentie bestuursrechter: rechtbank in eerste aanleg
Relatieve competentie bestuursrechter:
- Lager bestuursorgaan: rechtbank van het rechtsgebied waarin het bestuursorgaan zijn zetel
heeft
- Ander bestuursorgaan dan een lager bestuursorgaan: rechtbank woonplaats belanghebbende
Bezwaar en beroep staan alleen open tegen Awb-besluiten; uitzonderingen in art. 8:3 Awb tot en met
art. 8:5 Awb
Belanghebbende: degene tot wie het besluit is gericht en derden-belanghebbenden
Er moet sprake zijn van een eigen, persoonlijk en concreet belang en dit moet direct worden geraakt
door het besluit.
Organisaties kunnen ook belanghebbende zijn: belang moet blijken uit de doelstellingen die worden
nagestreefd.
Beroep moet tijdig worden ingesteld; beroepschrift moet schriftelijk aan bepaalde minimale eisen
voldoen en moet griffierecht worden betaald.
Bestuursprocesrecht kent geen verplichte procesvertegenwoordiging
5.2 Behandeling van het beroep
Vooronderzoek:
- Comparitie
- Getuigen oproepen
- Onderzoek ter plaatse
- Deskundigenonderzoek
- Verzoek om schriftelijk inlichtingen te verschaffen
Onderzoek ter zitting:
- Openbare zitting
- Getuigen en deskundigen horen
- Onderzoek ter zitting gesloten als rechter van oordeel is dat het is voltooid
- Partijen kunnen het laatste woord voeren
- Uitspraak binnen zes weken
