SAMENVATTING THEMA’S
MAATSCHAPPIJLEER
HOOFDSTUK 4 PLURIFORME
SAMENLEVING HAVO
§1 PLURIFORMITEIT IN NEDERLAND
Pluriforme samenleving: een land waarin mensen naast elkaar leven met uiteenlopende
godsdiensten en levensstijlen en waar een redelijke mate van verdraagzaamheid heerst
Wat is cultuur?
Onder cultuur verstaan we: alle waarden, normen en gewoonten die mensen binnen een
groep of samenleving met elkaar delen.
De overheersende cultuur in een samenleving noemen we de dominante cultuur: alle
waarden, normen en gewoonten die de meerderheid van de bevolking met elkaar deelt.
Naast de dominante cultuur bestaan er talloze kleinere subculturen. We spreken van een
subcultuur wanneer binnen een groep sommige waarden, normen en andere
cultuurkenmerken afwijken van de dominante cultuur. Subculturen kun je vaak herkennen
aan een bepaalde levensstijl.
Een subcultuur hoeft niet strijdig te zijn met de dominante cultuur. Dat is wel zo bij een
tegencultuur. Hiermee worden groepen aangeduid die zich verzetten tegen (delen van) de
dominante cultuur of daar zelfs een bedreiging voor vormen.
Culturele verschillen hebben met de volgende factoren te maken:
- Stad en platteland: In de stad zijn mensen gewend aan drukte en anonimiteit, terwijl
er in de dorpen juist veel onderlinge betrokkenheid en sociale cohesie (controle)
bestaat.
- Jong en oud: jij kleedt je anders dan je opa en oma, en vult je vrije tijd anders in. Als
er veel verschillen zijn kan dat lijden tot een generatieconflict, dat is als mensen qua
leeftijd zoveel van elkaar verschillen en elkaars visie en leefstijl totaal niet begrijpen.
- Beroep en maatschappelijke positie: Als je bij een bedrijf werkt pas je je aan naar de
bedrijfscultuur: alle waarden, normen en gewoonten die er in een bedrijf gelden. Door
ongelijkheid in inkomen gedragen mensen zich anders, je maatschappelijke positie
en inkomen hebben invloed op je leefstijl
- Mannen en vrouwen: vrouwen doen dingen die mannen niet doen en andersom, dit
heeft vaak te maken met rolpatronen: algemene verwachtingen en opvattingen over
hoe iemand zich moet gedragen.
- Etniciteit: je afkomst bepaald ook hoe je levensstijl is.
- Godsdienst: Bij elke godsdienst horen specifieke opvattingen, gebruiken en
feestdagen.
, §2 CULTUUR EN IDENTITEIT
Nature-aanhangers denken dat ons gedrag vooral wordt bepaald door aangeboren
eigenschappen zoals lichaamsbouw, ritmegevoel of seksuele voorkeur.
Nurture-aanhangers zeggen juist dat gedrag vooral aangeleerd is en dat je omgeving en de
cultuur waarin je opgroeit, bepalend zijn.
Cultuuroverdracht noemen we ook wel socialisatie, het proces waarbij iemand de waarden,
normen en andere cultuurkenmerken van zijn samenleving of groep aanleert.
In iedere samenleving bestaan verschillende socialiserende instituties. Dit zijn groepen,
organisaties en collectieve gedragspatronen die specifieke waarden, normen en gewoonten
overdragen. Bijvoorbeeld school of werk, maar ook thuis.
Hoe vindt socialisatie plaats?
- Imitatie: bijvoorbeeld als peuter terugzwaaien naar je opa en oma
- Informatie: kennisoverdracht → school
- Sociale controle: de manieren waarop mensen anderen stimuleren of dwingen zich
aan de geldende normen te houden.
Internalisatie: mensen gaan zich waarden, normen en gewoonten eigen maken en zich
automatisch gaan gedragen zoals hun omgeving van hen verwacht.
Persoonlijke identiteit: alle aangeleerde kenmerken die bij jouw persoonlijkheid horen,
zoals de muziek waar je van houdt of de kleding die je draagt.
Sociale identiteit: bestaat uit de groepen en culturen waarmee je je verbonden voelt.
Groepen kunnen een wij-zij-gevoel ontwikkelen. Dan is er niet alleen onderlinge
saamhorigheid, maar de groep gaat zich ook afzetten tegen andere groepen: Rotterdam VS
Amsterdam.
In andere culturen staat het collectief vaak boven het individu. Dit betekent dat mensen
vanaf hun geboorte al horen bij een hechte en sterke groep.
In masculiene culturen zijn de werelden van mannen en vrouwen duidelijk gescheiden.
Mannen zijn meer leidend en zijn gericht op werk, vrouwen zijn meer bescheiden en
dienstbaar.
MAATSCHAPPIJLEER
HOOFDSTUK 4 PLURIFORME
SAMENLEVING HAVO
§1 PLURIFORMITEIT IN NEDERLAND
Pluriforme samenleving: een land waarin mensen naast elkaar leven met uiteenlopende
godsdiensten en levensstijlen en waar een redelijke mate van verdraagzaamheid heerst
Wat is cultuur?
Onder cultuur verstaan we: alle waarden, normen en gewoonten die mensen binnen een
groep of samenleving met elkaar delen.
De overheersende cultuur in een samenleving noemen we de dominante cultuur: alle
waarden, normen en gewoonten die de meerderheid van de bevolking met elkaar deelt.
Naast de dominante cultuur bestaan er talloze kleinere subculturen. We spreken van een
subcultuur wanneer binnen een groep sommige waarden, normen en andere
cultuurkenmerken afwijken van de dominante cultuur. Subculturen kun je vaak herkennen
aan een bepaalde levensstijl.
Een subcultuur hoeft niet strijdig te zijn met de dominante cultuur. Dat is wel zo bij een
tegencultuur. Hiermee worden groepen aangeduid die zich verzetten tegen (delen van) de
dominante cultuur of daar zelfs een bedreiging voor vormen.
Culturele verschillen hebben met de volgende factoren te maken:
- Stad en platteland: In de stad zijn mensen gewend aan drukte en anonimiteit, terwijl
er in de dorpen juist veel onderlinge betrokkenheid en sociale cohesie (controle)
bestaat.
- Jong en oud: jij kleedt je anders dan je opa en oma, en vult je vrije tijd anders in. Als
er veel verschillen zijn kan dat lijden tot een generatieconflict, dat is als mensen qua
leeftijd zoveel van elkaar verschillen en elkaars visie en leefstijl totaal niet begrijpen.
- Beroep en maatschappelijke positie: Als je bij een bedrijf werkt pas je je aan naar de
bedrijfscultuur: alle waarden, normen en gewoonten die er in een bedrijf gelden. Door
ongelijkheid in inkomen gedragen mensen zich anders, je maatschappelijke positie
en inkomen hebben invloed op je leefstijl
- Mannen en vrouwen: vrouwen doen dingen die mannen niet doen en andersom, dit
heeft vaak te maken met rolpatronen: algemene verwachtingen en opvattingen over
hoe iemand zich moet gedragen.
- Etniciteit: je afkomst bepaald ook hoe je levensstijl is.
- Godsdienst: Bij elke godsdienst horen specifieke opvattingen, gebruiken en
feestdagen.
, §2 CULTUUR EN IDENTITEIT
Nature-aanhangers denken dat ons gedrag vooral wordt bepaald door aangeboren
eigenschappen zoals lichaamsbouw, ritmegevoel of seksuele voorkeur.
Nurture-aanhangers zeggen juist dat gedrag vooral aangeleerd is en dat je omgeving en de
cultuur waarin je opgroeit, bepalend zijn.
Cultuuroverdracht noemen we ook wel socialisatie, het proces waarbij iemand de waarden,
normen en andere cultuurkenmerken van zijn samenleving of groep aanleert.
In iedere samenleving bestaan verschillende socialiserende instituties. Dit zijn groepen,
organisaties en collectieve gedragspatronen die specifieke waarden, normen en gewoonten
overdragen. Bijvoorbeeld school of werk, maar ook thuis.
Hoe vindt socialisatie plaats?
- Imitatie: bijvoorbeeld als peuter terugzwaaien naar je opa en oma
- Informatie: kennisoverdracht → school
- Sociale controle: de manieren waarop mensen anderen stimuleren of dwingen zich
aan de geldende normen te houden.
Internalisatie: mensen gaan zich waarden, normen en gewoonten eigen maken en zich
automatisch gaan gedragen zoals hun omgeving van hen verwacht.
Persoonlijke identiteit: alle aangeleerde kenmerken die bij jouw persoonlijkheid horen,
zoals de muziek waar je van houdt of de kleding die je draagt.
Sociale identiteit: bestaat uit de groepen en culturen waarmee je je verbonden voelt.
Groepen kunnen een wij-zij-gevoel ontwikkelen. Dan is er niet alleen onderlinge
saamhorigheid, maar de groep gaat zich ook afzetten tegen andere groepen: Rotterdam VS
Amsterdam.
In andere culturen staat het collectief vaak boven het individu. Dit betekent dat mensen
vanaf hun geboorte al horen bij een hechte en sterke groep.
In masculiene culturen zijn de werelden van mannen en vrouwen duidelijk gescheiden.
Mannen zijn meer leidend en zijn gericht op werk, vrouwen zijn meer bescheiden en
dienstbaar.
