Leereenheid 3
Het debat over verschillende hoofdoorzaken van milieuproblemen weergeven, waarbij het
IPAT-formule kan worden toegepast
• Er wordt vaak gesteld dat milieuproblemen veroorzaakt worden door:
- de menselijke bevolkingstoename
- consumptieniveau
- de gebruikte technologie.
• Deze drie aspecten bepalen samen in welke mate menselijke productie-en
consumptie-activiteiten milieuproblemen veroorzaken.
• Deze drie aspecten zijn samengebracht in de IPAT-formule → een formule om de
impact van mensen op hun omgeving ruwweg weer te geven:
- Impact = Population x Affluence x Technology
o Population = aantal personen
o Affluence (welvaart) = consumptie per person
o Technology = impact per consumptie eenheid, gerelateerd aan de
toegepaste technologie
De bevolkingstoename als factor van de IPAT-formule
• De verwachting is dat de wereldbevolking steeds langzamer zal groeien tot een
stabiel niveau is bereikt.
• Als je kijkt naar de verwachte groei van de wereld bevolking dan zijn er grote
verschillen
- Bepaalde gebieden zijn veel dichter bevolkt dan andere gebieden, bijv. meer
mensen in kustgebieden
- De grootste bevolkingstoename tijdens de 21e eeuw wordt verwacht in Sub-
Sahara Afrika, terwijl de bevolking van Europa en Noord-Amerika gelijk blijft.
• Deze verschillen zijn voornamelijk te verklaren door de verschillende geboorte-en
sterftecijfers per gebied.
- De verwachte afvlakking van de groei van de wereldbevolking wordt verklaard
door de demografische transitie = de overgang van een hoog geboorte- en
sterfte cijfer naar een laag geboorte-en sterftecijfer.
• De toename van de wereldbevolking wordt gezien als een belangrijke oorzaak van
milieuproblemen → hoe meer mensen hoe meer menselijke activiteit die
gezamenlijk voor milieuproblemen kunnen zorgen
• Niet iedere wereldbewoner gebruikt echter evenveel natuurlijke hulpbronnen.
- In Afrika is de bevolkingsgroei hoog, maar de consumptie laag en dit is andersom
in Europa en Noord-Amerika
Productie en consumptie als factor van de IPAT formule
• De toename in productie, consumptie en handel wordt aangeven als economische
groei.
, - De omvang van de economie wordt gezien als indicator voor de materiële
welvaart.
• Een veel gebruikte manier om economische groei weer te geven is het bruto
nationaal product (BNP) → totaal aantal goederen en diensten in een land aan de
hand van de marktwaarde
• De economische groei is een uiting van de toegenomen mogelijk om aan de
menselijke behoeftes te voldoen
• De groeiende toename van productie en consumptie veroorzaakt echter ook milieu-
en sociale problemen
- Tegenwoordig in NL daarom niet alleen naar de materiële welvaart gekeken,
maar ook naar de brede welvaart (gezondheid en sociale contacten).
Technologie als een factor in de IPAT-formule
• Technologische ontwikkelingen kunnen zowel de oorzaak zijn voor milieuproblemen,
als de oplossing bieden.
- Technologie is een breed begrip, waarmee verschillende activiteiten worden
aangeduid.
• Met de IPAT-formule probeerde Barry Commonor technologie als oorzaak van
milieuproblemen onder de aandacht te brengen
- Milieuproblemen volgens hem niet te wijten aan bevolkingstoename en toename
van consumptie van elementaire zaken als voedsel, kleding en onderdak, maar
aan de verandering in productie en het type producten dat door de mens werd
gebruikt.
- Er is tussen de productiemethode van de industriële revolutie en
productiemethodes nu een duidelijke toename in energieverbruik en verandering
in type stoffen.
o Bijv. natuurvezels als wol en katoen vervangen door vezels gebaseerd op
aardolie
• Een optimistische visie stelt dat technologische voortuitgang leidt tot een steeds
milieuvriendelijkere productie
- Er worden technieken uitgevonden om dingen schoner te produceren. Zo worden
productieprocessen aangepast en schonere grondstoffen gebruikt
- Met name in energie-efficiëntie en afvalreductie zijn grote technologische
vorderingen gemaakt.
Uitleggen wat het verschil tussen relatieve en absolute ontkoppeling van economische groei
en milieudruk is en de rol van technologische ontwikkelingen
Er wordt gestreefd naar een ontkoppeling van economische groei en milieudruk:
• Relatieve ontkoppeling = de toename van de milieudruk minder snel gaat dan de
economische groei
- Er is een relatieve ontkoppeling in de belasting door broeikasgassen, door het
energiegebruik door efficiëntieverbeteringen in de productie
Het debat over verschillende hoofdoorzaken van milieuproblemen weergeven, waarbij het
IPAT-formule kan worden toegepast
• Er wordt vaak gesteld dat milieuproblemen veroorzaakt worden door:
- de menselijke bevolkingstoename
- consumptieniveau
- de gebruikte technologie.
• Deze drie aspecten bepalen samen in welke mate menselijke productie-en
consumptie-activiteiten milieuproblemen veroorzaken.
• Deze drie aspecten zijn samengebracht in de IPAT-formule → een formule om de
impact van mensen op hun omgeving ruwweg weer te geven:
- Impact = Population x Affluence x Technology
o Population = aantal personen
o Affluence (welvaart) = consumptie per person
o Technology = impact per consumptie eenheid, gerelateerd aan de
toegepaste technologie
De bevolkingstoename als factor van de IPAT-formule
• De verwachting is dat de wereldbevolking steeds langzamer zal groeien tot een
stabiel niveau is bereikt.
• Als je kijkt naar de verwachte groei van de wereld bevolking dan zijn er grote
verschillen
- Bepaalde gebieden zijn veel dichter bevolkt dan andere gebieden, bijv. meer
mensen in kustgebieden
- De grootste bevolkingstoename tijdens de 21e eeuw wordt verwacht in Sub-
Sahara Afrika, terwijl de bevolking van Europa en Noord-Amerika gelijk blijft.
• Deze verschillen zijn voornamelijk te verklaren door de verschillende geboorte-en
sterftecijfers per gebied.
- De verwachte afvlakking van de groei van de wereldbevolking wordt verklaard
door de demografische transitie = de overgang van een hoog geboorte- en
sterfte cijfer naar een laag geboorte-en sterftecijfer.
• De toename van de wereldbevolking wordt gezien als een belangrijke oorzaak van
milieuproblemen → hoe meer mensen hoe meer menselijke activiteit die
gezamenlijk voor milieuproblemen kunnen zorgen
• Niet iedere wereldbewoner gebruikt echter evenveel natuurlijke hulpbronnen.
- In Afrika is de bevolkingsgroei hoog, maar de consumptie laag en dit is andersom
in Europa en Noord-Amerika
Productie en consumptie als factor van de IPAT formule
• De toename in productie, consumptie en handel wordt aangeven als economische
groei.
, - De omvang van de economie wordt gezien als indicator voor de materiële
welvaart.
• Een veel gebruikte manier om economische groei weer te geven is het bruto
nationaal product (BNP) → totaal aantal goederen en diensten in een land aan de
hand van de marktwaarde
• De economische groei is een uiting van de toegenomen mogelijk om aan de
menselijke behoeftes te voldoen
• De groeiende toename van productie en consumptie veroorzaakt echter ook milieu-
en sociale problemen
- Tegenwoordig in NL daarom niet alleen naar de materiële welvaart gekeken,
maar ook naar de brede welvaart (gezondheid en sociale contacten).
Technologie als een factor in de IPAT-formule
• Technologische ontwikkelingen kunnen zowel de oorzaak zijn voor milieuproblemen,
als de oplossing bieden.
- Technologie is een breed begrip, waarmee verschillende activiteiten worden
aangeduid.
• Met de IPAT-formule probeerde Barry Commonor technologie als oorzaak van
milieuproblemen onder de aandacht te brengen
- Milieuproblemen volgens hem niet te wijten aan bevolkingstoename en toename
van consumptie van elementaire zaken als voedsel, kleding en onderdak, maar
aan de verandering in productie en het type producten dat door de mens werd
gebruikt.
- Er is tussen de productiemethode van de industriële revolutie en
productiemethodes nu een duidelijke toename in energieverbruik en verandering
in type stoffen.
o Bijv. natuurvezels als wol en katoen vervangen door vezels gebaseerd op
aardolie
• Een optimistische visie stelt dat technologische voortuitgang leidt tot een steeds
milieuvriendelijkere productie
- Er worden technieken uitgevonden om dingen schoner te produceren. Zo worden
productieprocessen aangepast en schonere grondstoffen gebruikt
- Met name in energie-efficiëntie en afvalreductie zijn grote technologische
vorderingen gemaakt.
Uitleggen wat het verschil tussen relatieve en absolute ontkoppeling van economische groei
en milieudruk is en de rol van technologische ontwikkelingen
Er wordt gestreefd naar een ontkoppeling van economische groei en milieudruk:
• Relatieve ontkoppeling = de toename van de milieudruk minder snel gaat dan de
economische groei
- Er is een relatieve ontkoppeling in de belasting door broeikasgassen, door het
energiegebruik door efficiëntieverbeteringen in de productie
