Hoofdstuk 13
Paragraaf 1
De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.
Uitleggen hoe kort na 1945 in Europa twee vijandige blokken ontstonden
Na het verslaan van Hitler en de nazi’s De Amerikanen koesterden argwaan tegen het
totalitaire regime van de SU en zagen overal gevaar van communistische expansie. De SU
was ervan overtuigd dat het kapitalistische en imperialistische Amerika eropuit was zijn
invloed flink uit te breiden.
Fase van blokvorming (1943 Conferentie van Teheran): Europa was verdeeld in twee
invloedssferen/blokken. Tijdens de Conferentie van Jalta besloten Stalin, Roosevelt en
Churchill Duitsland in bezettingszones te verdelen (VS, SU, GB en FR) net als Berlijn
(eigenlijk van SU). SU communistisch (hoge herstelbetalingen), geallieerden
kapitalistisch (zorgde voor de wederopbouw). Door de geallieerden werd de Duitse Mark
ingevoerd en dit was volgens Stalin tegen de regels van de afspraken in Jalta en blokkeert
West-Berlijn van de wereld (1948), de geallieerden kwamen met een luchtbrug die werd
gestopt door Stalin in 1949 (mei) westen werd BRD en oosten de DDR definitieve
blokvorming.
Uitleggen dat de wapenwedloop kenmerkend was voor de ‘Koude Oorlog’
In 1949 werd de NAVO door Amerika, Canada en de meeste West-Europese landen
opgericht (Noord-Atlantische Verdragsorganisatie) met als doel door vooral militaire
samenwerking de vrede en stabiliteit in Europa te bewaren en de vrijheid te bevredigen.
Fase van de Wapenwedloop (1949): Het bezit van kernwapens gaf de VS het gevoel
onoverwinnelijk te zijn. Maar in 1949 bleek ook de SU een atoomwapen tot ontploffing te
hebben gebracht. strijd, wie had de meeste kernwapens? groeiende spanningen in de
internationale verhoudingen. Wie een kernwapen zou afvuren kon deze terugverwachten
wederzijdse afschrikking. Dure wedloop om steeds meer en betere kernbommen, raketten
voor verschillende afstanden en lanceerlocaties te maken.
Met voorbeelden uitleggen dat de spanningen van de Koude Oorlog zich ook
voordeden in Afrika, het Midden-Oosten en Azië
Containmentpolitiek = de verdere verspreiding van het communisme zoveel mogelijk
proberen tegen te houden. De Amerikaanse president Truman beloofde economische en
militaire steun aan alle landen ter wereld die het communisme buiten de deur wilden houden.
De SU deed het tegenovergestelde tegen het kapitalisme.
Midden-Oosten: Joodse leiders riepen in 1948 de nieuwe staat Israël uit, maar dat vonden
de omringende Arabieren onaanvaardbaar oorlog verklaard. VS Israël, maar wilden
Arabieren te vriend houden. SU in eerste instantie Israël, maar voorzag uiteindelijk de
Arabieren van wapens en adviseurs.
Azië: in 1949 werd China communistisch en de VS was bang dat heel Azië dat werd.
Vietnam dreigde communistisch te worden en VS was bang voor dominotheorie
Vietnamoorlog VS verloor, omdat soldaten niet gewend waren in de jungle te vechten,
vijanden pasten een guerrillatactiek (= kleine, onverwachte aanvallen met lichte wapens) toe
en door de steun van de communisten.
, Paragraaf 2
De eenwording van Europa
De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren 60 van de 20e eeuw aanleiding
gaf tot sociaal-culturele veranderingsprocessen
Verklaringen geven voor de snelle wederopbouw van West-Europese landen na
1945
1. Het Marshallplan van Amerika waarbij Europa grondstoffen, levensmiddelen en geld
kreeg (infrastructuur/fabrieken) met als doel Europese economie weer opgang en ten
tweede om de populariteit va de communistische partijen in West-Europa tegen te gaan.
2. Economische beleid van de West-Europese landen. De overheden gaven veel uit aan
herstel lage lonen ene lage prijzen en hoopten zo de export te bevorderen om de
noodzakelijke werkgelegenheid te stimuleren. Geen protest, omdat de oorlogsschade zo
groot was en men vond dat hij hard moest werken en sober moest leven.
Uitleggen dat de groeiende welvaart in Nederland het ontstaan van een
verzorgingsstaat, de consumptiemaatschappij en jeugdculturen bevorderden
Verzorgingsstaat = stelsel met voorzienigen, zodat mensen bij ziekte, werkloosheid,
arbeidsongeschiktheid of ouderdom een uitkering kregen van de overheid. Voor de oorlog
was er geen geld voor sociale voorzieningen (crisis jaren 30), terwijl daar natuurlijk al lang
behoefte naar was. Toen de economie bloeide vanaf eind jaren 50/begin jaren 60, was er
eindelijk geld voor meer sociale voorzieningen. Sociale grondrechten werden in de grondwet
opgenomen, waardoor de overheid zich verplichtte om meer voor de bevolking te zorgen.
Het werkte ook mee dat er na de oorlog vooral regeringen waren met sociaal- en
christendemocraten en geen liberalen (die tegen een uitgebreide verzorgingsstaat waren).
Consumptiemaatschappij = in 1960 was de economie zo sterk gegroeid dat er een
vraagoverschot naar arbeiders was salaris en koopkracht omhoog. Werknemers kregen
meer vrije tijd en gingen vaker naar de winkel vakanties.
Jeugdculturen = tot vlak na de oorlog gingen de jongeren alleen naar de lagere school,
maar door de stijging van het inkomen v/d ouders en verlaging van het onderwijs geld door
de overheid volgden zij steeds vaker middelbaar onderwijs en studeren.
zakgeld/bijbaantjes (geld werd niet meer afgedragen aan ouders, vanwege toegenomen
welvaart) + vrije tijd (zaterdag niet meer naar school) belangrijke doelgroep voor de
consumptie-industrie: schoenen, tv’s, radio’s, tijdschriften. Muziek was een belangrijk
onderdeel Rock ’n Roll en Popmuziek. Kloof tussen de generaties groeide. Ze zetten zich
af tegen de cultuur van hun ouders.
Met een aantal voorbeelden uitleggen dat veel jongeren vanaf de jaren 60
nieuwe ideeën kregen, bijvoorbeeld over geloof en het milieu
Geloof: secularisatie (ontkerkelijking) door de toegenomen welvaart (men hoefde minder
beroep te doen op de steun van de kerk), men was hoger opgeleid & vertrouwde meer op
nieuwe inzichten die een alternatief boden voor religieuze verklaringen van het bestaan en
tot slot door de verspreiding van allerlei verschillende opvattingen via radio en TV. oo
ontzuiling, jongeren uit diverse bevolkingsgroepen (protestant/katholiek/socialistisch).
Milieu: Jongeren wezen op het groeiende gebruik van plastic en op de enorme vuilnisbelten
aan de randen van de stad. Nieuwe luxeproducten waren gemaakt van te goedkope
grondstoffen uit de Derde Wereld, waar de kloof tussen arm en rijk toenam. Ze
waarschuwden voor gevaren van fossiele brandstoffen.
Paragraaf 1
De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.
Uitleggen hoe kort na 1945 in Europa twee vijandige blokken ontstonden
Na het verslaan van Hitler en de nazi’s De Amerikanen koesterden argwaan tegen het
totalitaire regime van de SU en zagen overal gevaar van communistische expansie. De SU
was ervan overtuigd dat het kapitalistische en imperialistische Amerika eropuit was zijn
invloed flink uit te breiden.
Fase van blokvorming (1943 Conferentie van Teheran): Europa was verdeeld in twee
invloedssferen/blokken. Tijdens de Conferentie van Jalta besloten Stalin, Roosevelt en
Churchill Duitsland in bezettingszones te verdelen (VS, SU, GB en FR) net als Berlijn
(eigenlijk van SU). SU communistisch (hoge herstelbetalingen), geallieerden
kapitalistisch (zorgde voor de wederopbouw). Door de geallieerden werd de Duitse Mark
ingevoerd en dit was volgens Stalin tegen de regels van de afspraken in Jalta en blokkeert
West-Berlijn van de wereld (1948), de geallieerden kwamen met een luchtbrug die werd
gestopt door Stalin in 1949 (mei) westen werd BRD en oosten de DDR definitieve
blokvorming.
Uitleggen dat de wapenwedloop kenmerkend was voor de ‘Koude Oorlog’
In 1949 werd de NAVO door Amerika, Canada en de meeste West-Europese landen
opgericht (Noord-Atlantische Verdragsorganisatie) met als doel door vooral militaire
samenwerking de vrede en stabiliteit in Europa te bewaren en de vrijheid te bevredigen.
Fase van de Wapenwedloop (1949): Het bezit van kernwapens gaf de VS het gevoel
onoverwinnelijk te zijn. Maar in 1949 bleek ook de SU een atoomwapen tot ontploffing te
hebben gebracht. strijd, wie had de meeste kernwapens? groeiende spanningen in de
internationale verhoudingen. Wie een kernwapen zou afvuren kon deze terugverwachten
wederzijdse afschrikking. Dure wedloop om steeds meer en betere kernbommen, raketten
voor verschillende afstanden en lanceerlocaties te maken.
Met voorbeelden uitleggen dat de spanningen van de Koude Oorlog zich ook
voordeden in Afrika, het Midden-Oosten en Azië
Containmentpolitiek = de verdere verspreiding van het communisme zoveel mogelijk
proberen tegen te houden. De Amerikaanse president Truman beloofde economische en
militaire steun aan alle landen ter wereld die het communisme buiten de deur wilden houden.
De SU deed het tegenovergestelde tegen het kapitalisme.
Midden-Oosten: Joodse leiders riepen in 1948 de nieuwe staat Israël uit, maar dat vonden
de omringende Arabieren onaanvaardbaar oorlog verklaard. VS Israël, maar wilden
Arabieren te vriend houden. SU in eerste instantie Israël, maar voorzag uiteindelijk de
Arabieren van wapens en adviseurs.
Azië: in 1949 werd China communistisch en de VS was bang dat heel Azië dat werd.
Vietnam dreigde communistisch te worden en VS was bang voor dominotheorie
Vietnamoorlog VS verloor, omdat soldaten niet gewend waren in de jungle te vechten,
vijanden pasten een guerrillatactiek (= kleine, onverwachte aanvallen met lichte wapens) toe
en door de steun van de communisten.
, Paragraaf 2
De eenwording van Europa
De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren 60 van de 20e eeuw aanleiding
gaf tot sociaal-culturele veranderingsprocessen
Verklaringen geven voor de snelle wederopbouw van West-Europese landen na
1945
1. Het Marshallplan van Amerika waarbij Europa grondstoffen, levensmiddelen en geld
kreeg (infrastructuur/fabrieken) met als doel Europese economie weer opgang en ten
tweede om de populariteit va de communistische partijen in West-Europa tegen te gaan.
2. Economische beleid van de West-Europese landen. De overheden gaven veel uit aan
herstel lage lonen ene lage prijzen en hoopten zo de export te bevorderen om de
noodzakelijke werkgelegenheid te stimuleren. Geen protest, omdat de oorlogsschade zo
groot was en men vond dat hij hard moest werken en sober moest leven.
Uitleggen dat de groeiende welvaart in Nederland het ontstaan van een
verzorgingsstaat, de consumptiemaatschappij en jeugdculturen bevorderden
Verzorgingsstaat = stelsel met voorzienigen, zodat mensen bij ziekte, werkloosheid,
arbeidsongeschiktheid of ouderdom een uitkering kregen van de overheid. Voor de oorlog
was er geen geld voor sociale voorzieningen (crisis jaren 30), terwijl daar natuurlijk al lang
behoefte naar was. Toen de economie bloeide vanaf eind jaren 50/begin jaren 60, was er
eindelijk geld voor meer sociale voorzieningen. Sociale grondrechten werden in de grondwet
opgenomen, waardoor de overheid zich verplichtte om meer voor de bevolking te zorgen.
Het werkte ook mee dat er na de oorlog vooral regeringen waren met sociaal- en
christendemocraten en geen liberalen (die tegen een uitgebreide verzorgingsstaat waren).
Consumptiemaatschappij = in 1960 was de economie zo sterk gegroeid dat er een
vraagoverschot naar arbeiders was salaris en koopkracht omhoog. Werknemers kregen
meer vrije tijd en gingen vaker naar de winkel vakanties.
Jeugdculturen = tot vlak na de oorlog gingen de jongeren alleen naar de lagere school,
maar door de stijging van het inkomen v/d ouders en verlaging van het onderwijs geld door
de overheid volgden zij steeds vaker middelbaar onderwijs en studeren.
zakgeld/bijbaantjes (geld werd niet meer afgedragen aan ouders, vanwege toegenomen
welvaart) + vrije tijd (zaterdag niet meer naar school) belangrijke doelgroep voor de
consumptie-industrie: schoenen, tv’s, radio’s, tijdschriften. Muziek was een belangrijk
onderdeel Rock ’n Roll en Popmuziek. Kloof tussen de generaties groeide. Ze zetten zich
af tegen de cultuur van hun ouders.
Met een aantal voorbeelden uitleggen dat veel jongeren vanaf de jaren 60
nieuwe ideeën kregen, bijvoorbeeld over geloof en het milieu
Geloof: secularisatie (ontkerkelijking) door de toegenomen welvaart (men hoefde minder
beroep te doen op de steun van de kerk), men was hoger opgeleid & vertrouwde meer op
nieuwe inzichten die een alternatief boden voor religieuze verklaringen van het bestaan en
tot slot door de verspreiding van allerlei verschillende opvattingen via radio en TV. oo
ontzuiling, jongeren uit diverse bevolkingsgroepen (protestant/katholiek/socialistisch).
Milieu: Jongeren wezen op het groeiende gebruik van plastic en op de enorme vuilnisbelten
aan de randen van de stad. Nieuwe luxeproducten waren gemaakt van te goedkope
grondstoffen uit de Derde Wereld, waar de kloof tussen arm en rijk toenam. Ze
waarschuwden voor gevaren van fossiele brandstoffen.
