Wereldgeschiedenis: Europa in mondiaal perspectief
HC9 – Alternatieve en aanvullende verklaringen: instituties
6 okt 2020
In het huidige debat over de mondiale verschillen in welvaart en
levensverwachting spelen instituties een belangrijke rol. Meestal worden instituties
omschreven als ‘the rules of the game’, of meer specifiek: de wetten en
ongeschreven regels die binnen een samenleving de relaties tussen individuen
onderling en tussen individuen en de staat/overheid regelen. Instituties zijn
belangrijk omdat ze een grote invloed uitoefenen op economische ontwikkeling.
Denk bijvoorbeeld aan de wetten en ongeschreven regels die eigendomsrecht
beschermen, die vrije markten creëren voor arbeid en kapitaal en die vrij verkeer
van goederen mogelijk maken. In dit college zal het betoog van de
institutionalisten gevolgd worden en zien wat hun bijdrage is.
In voorgaande colleges is naar een verklaring voor de mondiale verschillen in
welvaart en macht gezocht door te kijken naar geografie en ecologie; en alternatieve
en aanvullende verklaringen: uitbuiting, religie en technologie. Vandaag staat
instituties als alternatieve en aanvullende verklaring centraal.
Deel 1 Instituties: theorie
Instituties worden omschreven als wetten en ongeschreven regels waarin binnen een
samenleving de relaties tussen individuen onderling en tussen individuen en de
staat/overheid worden geregeld. North, een grondlegger van het institutionalisme,
heeft dit ook wel omschreven als ‘rules of the game’.
De focus zal gelegd worden op Why nations fail. The origin of power, prosperity, and
poverty (Acemoglu & Robinson, 2012).
Acemoglu & Robinson (2012) stellen dat er onderscheid gemaakt moet worden
tussen twee instituties waarin wetten en ongeschreven regels gelden:
Economische instituties: (ontbreken van) eigendomsrecht, vrije markten
voor arbeid en kapitaal, vrij goederenverkeer.
Politieke instituties: (ontbreken van) parlement, grondwet.
Instituties sturen het gedrag van mensen, er zijn twee soorten instituties (zowel
economisch als politiek) die het gedrag van mensen beïnvloeden:
Inclusive institutions: wetten en gebruiken die mensen motiveren om hard te
werken, te investeren en economisch productief te zijn om daarmee zichzelf
en hun land te verrijken. Beïnvloeding van het menselijke gedrag in positieve
zin.
Extractive institutions: bieden de mogelijkheid aan enkelen (de elite) om de
bestaansmiddelen van de bevolking af te romen; hebben vanwege
onzekerheid een negatief effect op de investeringen en economische
ontwikkeling. Beïnvloeding van het menselijke
gedrag in negatieve zin.
Deel 2 Nogales: case study
Nogales is een grensstad met twee delen: Nogales
Arizona (VS); Nogales Sonora (Mexico). De contrasten
binnen de stad zijn duidelijk zichtbaar.
, Nogales Nogales
Arizona (VS) Sonora
(Mexico)
Gemiddelde $30.000 $10.000
inkomen per
huishouden
Scholingsniveau / Hoog Laag
scholingsgraad
Gezondheid Goed (Medicare) Slecht (hoge
zuigelingen
sterfte, lagere
levensverwachti
ng)
Voorzieningenniv Goed (elektra, Laag (elektra,
eau riolering, riolering,
bestrating, bestrating,
rechtshandhavin rechtshandhavin
g) g slecht,
criminaliteitsnive
au hoog)
Politieke invloed Verkiezingen, Gering en veel
vertegenwoordig corruptie
ers
*Gegevens uit Acemoglu & Robinson (2012).
De verklaring van deze uiteenlopende verschillen ligt niet in: geografie, klimaat,
ziektekiemen, etniciteit of cultuur; maar in de instituties. De grens maakt het verschil.
De noordelijke inwoners hebben toegang tot economische instituties die het hen
mogelijk maken om zich te scholen, productief te zijn in loondienst, een bedrijf op te
starten, en tevens hebben zij toegang tot politieke instituties die hen in staat stellen
om deel te nemen aan het politieke proces.
Deel 3 Conquistadores en kolonisten
Voor de verklaring van de contrasten in de stad Nogales moet men kijken naar de
staten waar deze stad deel van uit maakt. En de wortels uit het verleden.
De historische ontwikkeling sinds de kolonisatie van Amerika heeft een grote rol
gespeeld in de huidige verdeling van de stad: in Mexico bestond dit uit onderwerping
en exploitatie van de Azteken door de Spanjaarden (vanaf begin 16 e eeuw); in
Noord-Amerika bestond dit uit kolonisatie door vooral de Engelsen (vanaf eind 16 e
eeuw).
In Mexico, het land van de Azteken (= Culhuah, Mexica), bestond uit het rijk uit
de Late Horizon (14e eeuw – 1521; een rijk kort voor de komst van de Europeanen).
Het was een hoog ontwikkelde samenleving:
beeldschrift en kalender. In het begin van de 14 e
eeuw werd de stad Tenochtitlán gesticht, een
waterstad in het Texcoco-meer. Rond 1519 omvatte
het ca. 200.000 inwoners. Het vormde het centrum
van het expanderende Aztekenrijk: tribuut van de
HC9 – Alternatieve en aanvullende verklaringen: instituties
6 okt 2020
In het huidige debat over de mondiale verschillen in welvaart en
levensverwachting spelen instituties een belangrijke rol. Meestal worden instituties
omschreven als ‘the rules of the game’, of meer specifiek: de wetten en
ongeschreven regels die binnen een samenleving de relaties tussen individuen
onderling en tussen individuen en de staat/overheid regelen. Instituties zijn
belangrijk omdat ze een grote invloed uitoefenen op economische ontwikkeling.
Denk bijvoorbeeld aan de wetten en ongeschreven regels die eigendomsrecht
beschermen, die vrije markten creëren voor arbeid en kapitaal en die vrij verkeer
van goederen mogelijk maken. In dit college zal het betoog van de
institutionalisten gevolgd worden en zien wat hun bijdrage is.
In voorgaande colleges is naar een verklaring voor de mondiale verschillen in
welvaart en macht gezocht door te kijken naar geografie en ecologie; en alternatieve
en aanvullende verklaringen: uitbuiting, religie en technologie. Vandaag staat
instituties als alternatieve en aanvullende verklaring centraal.
Deel 1 Instituties: theorie
Instituties worden omschreven als wetten en ongeschreven regels waarin binnen een
samenleving de relaties tussen individuen onderling en tussen individuen en de
staat/overheid worden geregeld. North, een grondlegger van het institutionalisme,
heeft dit ook wel omschreven als ‘rules of the game’.
De focus zal gelegd worden op Why nations fail. The origin of power, prosperity, and
poverty (Acemoglu & Robinson, 2012).
Acemoglu & Robinson (2012) stellen dat er onderscheid gemaakt moet worden
tussen twee instituties waarin wetten en ongeschreven regels gelden:
Economische instituties: (ontbreken van) eigendomsrecht, vrije markten
voor arbeid en kapitaal, vrij goederenverkeer.
Politieke instituties: (ontbreken van) parlement, grondwet.
Instituties sturen het gedrag van mensen, er zijn twee soorten instituties (zowel
economisch als politiek) die het gedrag van mensen beïnvloeden:
Inclusive institutions: wetten en gebruiken die mensen motiveren om hard te
werken, te investeren en economisch productief te zijn om daarmee zichzelf
en hun land te verrijken. Beïnvloeding van het menselijke gedrag in positieve
zin.
Extractive institutions: bieden de mogelijkheid aan enkelen (de elite) om de
bestaansmiddelen van de bevolking af te romen; hebben vanwege
onzekerheid een negatief effect op de investeringen en economische
ontwikkeling. Beïnvloeding van het menselijke
gedrag in negatieve zin.
Deel 2 Nogales: case study
Nogales is een grensstad met twee delen: Nogales
Arizona (VS); Nogales Sonora (Mexico). De contrasten
binnen de stad zijn duidelijk zichtbaar.
, Nogales Nogales
Arizona (VS) Sonora
(Mexico)
Gemiddelde $30.000 $10.000
inkomen per
huishouden
Scholingsniveau / Hoog Laag
scholingsgraad
Gezondheid Goed (Medicare) Slecht (hoge
zuigelingen
sterfte, lagere
levensverwachti
ng)
Voorzieningenniv Goed (elektra, Laag (elektra,
eau riolering, riolering,
bestrating, bestrating,
rechtshandhavin rechtshandhavin
g) g slecht,
criminaliteitsnive
au hoog)
Politieke invloed Verkiezingen, Gering en veel
vertegenwoordig corruptie
ers
*Gegevens uit Acemoglu & Robinson (2012).
De verklaring van deze uiteenlopende verschillen ligt niet in: geografie, klimaat,
ziektekiemen, etniciteit of cultuur; maar in de instituties. De grens maakt het verschil.
De noordelijke inwoners hebben toegang tot economische instituties die het hen
mogelijk maken om zich te scholen, productief te zijn in loondienst, een bedrijf op te
starten, en tevens hebben zij toegang tot politieke instituties die hen in staat stellen
om deel te nemen aan het politieke proces.
Deel 3 Conquistadores en kolonisten
Voor de verklaring van de contrasten in de stad Nogales moet men kijken naar de
staten waar deze stad deel van uit maakt. En de wortels uit het verleden.
De historische ontwikkeling sinds de kolonisatie van Amerika heeft een grote rol
gespeeld in de huidige verdeling van de stad: in Mexico bestond dit uit onderwerping
en exploitatie van de Azteken door de Spanjaarden (vanaf begin 16 e eeuw); in
Noord-Amerika bestond dit uit kolonisatie door vooral de Engelsen (vanaf eind 16 e
eeuw).
In Mexico, het land van de Azteken (= Culhuah, Mexica), bestond uit het rijk uit
de Late Horizon (14e eeuw – 1521; een rijk kort voor de komst van de Europeanen).
Het was een hoog ontwikkelde samenleving:
beeldschrift en kalender. In het begin van de 14 e
eeuw werd de stad Tenochtitlán gesticht, een
waterstad in het Texcoco-meer. Rond 1519 omvatte
het ca. 200.000 inwoners. Het vormde het centrum
van het expanderende Aztekenrijk: tribuut van de
