Samenvatting tentamen auditing 30-11-2020
College 1
Samenvatting van de hoofdstukken 1,2,8 en 12 van het boek Grondslagen van Auditing & Assurance
HOOFDSTUK 1 – BETEKENIS VAN ACCOUNTANTSCONTROLE
1.2 Ontstaan van het accountantsberoep
Het accountantsberoep is relatief jong ten opzichte van een aantal andere vrije beroepen. Het is eind
van de 19e eeuw ontstaan en heeft in de 20e eeuw zijn huidige vorm gekregen. Het ontstaan van
accountants hangt samen met twee belangrijke ontwikkelingen:
- Groei van ondernemingen na de industriële revolutie.
- Opmars van de naamloze vennootschap en een scheiding van eigendom en beheer.
Pincoffs-affaire
Dit schandaal vond plaats in 1879 en heeft ervoor gezorgd dat de gebreken in de boekhouding en in
de controle in het bedrijfsleven werden blootgelegd en zorgde voor het laatste zetje dat nodig was
voor het ontstaan van het accountantsberoep.
1.3 Vraag naar accountantscontrole
De vraag van accountantscontrole is ontstaan bij de scheiding tussen het eigendom en beheer van
vermogensbestanddelen.
Met de jaarrekening legt de onderneming een financiële verantwoording af. De accountant controleert
deze en geeft een controleverklaring af. Hiermee wordt bevestigd dat de jaarrekening voldoet aan de
gestelde eisen.
Voor het verklaren en analyseren van de behoefte aan accountantscontrole bestaan diverse
wetenschappelijke theorieën → De belangrijkste theoretische grondslagen zijn:
- De informatietheorie. Deze theorie verklaart de behoefte aan accountantscontrole vanuit het
informatierisico. Het informatierisico is het risico dat onjuiste informatie is verschaft. Het risico kan
beperkt worden door de informatie zelf te controleren of te laten controleren door een onafhankelijke
deskundige of door het eisen van eventueel schadevergoedingen bij onjuiste informatie.
→ Oorzaken voor bestaan informatierisico:
• De afstand van de gebruiker tot het te beoordelen object.
• Het bestaan van tegengestelde belangen.
• De toenemende omvang van de te verwerken gegevens.
• De complexiteit van de transacties.
- De agencytheorie. Verklaart de behoefte aan accountantscontrole vanuit de tegengestelde
belangen tussen het management (agent) en de aandeelhouders (principaal).
De toegevoegde waarde van accountantscontrole bestaat in deze visie uit het op economisch
rationele, onafhankelijke en deskundige wijze vaststellen van de getrouwheid van de jaarrekening.
Agency cost zijn de kosten die het gevolg zijn van de scheiding vaneigendom en beheer en van de
delegatie van bevoegdheden.
Bestaan uit:
• De kosten die het management maakt om aan te tonen dat het zijn afspraken nakomt.
• De kosten die de aandeelhouders maken om het management te controleren.
• Het verlies door, voor de aandeelhouders niet optimale managementbeslissingen.
De relatie tussen de accountant en het maatschappelijk verkeer (belanghebbenden van de
huishouding) blijft in deze theorie onderbelicht (weinig aandacht aan besteed).
- De verzekeringstheorie. In de verzekeringstheorie worden de controlekosten gezien als een
vergoeding voor het overdragen van het risico van onjuiste informatie. De te betalen ‘premie’ in de
vorm van de kosten van accountantscontrole staat tegenover het risico van onbetrouwbare informatie
en de gevolgen van beslissingen die op basis van onbetrouwbare informatie worden genomen.
Er zijn twee vormen van aansprakelijkheid van de accountant namelijk:
• Specifieke aansprakelijkheid t.o.v. de opdrachtgevers → dit is een contractuele
aansprakelijkheid voortvloeiend uit overeenkomsten, zoals wanprestatie;
• De aansprakelijkheid t.o.v. derden. → wettelijke aansprakelijkheid voorvloeiend uit een
onrechtmatige daad.
, - De vertrouwenstheorie. Hierbij is het uitgangspunt dat het bestaansrecht van de
accountantscontrole afhankelijk is van het vertrouwen dat de controlefunctie van de accountant werkt
bij het maatschappelijk verkeer. Daarnaast moet de accountant het vertrouwen waarmaken dat bij het
maatschappelijk
→ Ontwikkeld door prof. Dr. Th. Limperg jr. → Theorie van Limperg.
→ Maatschappelijk verkeer staat centraal. Deze theorie positioneert de accountant als de
vertrouwensman van het maatschappelijk verkeer.
→ Theorie heeft twee richtingen:
• Enerzijds wekt de accountant bij het maatschappelijk verkeer een zeker vertrouwen op en
dient de accountant zijn werkzaamheden hierop af te stemmen.
• Anderzijds moet de accountant ervoor zorgen dat de door hem gedane mededelingen bij het
maatschappelijk verkeer geen groter vertrouwen oproepen dan zijn werkzaamheden en
bevindingen rechtvaardigen.
1.4 Verwachtingen van het maatschappelijk verkeer
Er zijn verschillen tussen de verschillende belanghebbenden bij de accountantscontrole, wat voor een
verwachtingskloof kan zorgen. De verwachtingskloof is het verschil tussen wat de gebruiker of het
maatschappelijk verkeer verwacht, wat is overeengekomen en wat is nagekomen door de accountant.
Prestatiekloof: ontstaat door een verschil in verwachtingen tussen wat een accountant presteert en
wat de gebruikers verwachten
Redelijkheidkloof: Heeft betrekking op wat er redelijkerwijs verwacht kan worden van
accountantscontrole en wat het maatschappelijk verkeerd vindt dat een account moet leveren
Informatiekloof: Het verschil tussen de hoeveelheid en de kwaliteit van de informatie die een
gebruiker comfort geeft bij het nemen van zijn beslissingen en de feitelijke informatie die in de vorm
van een jaarrekening met controleverklaring naar buiten wordt gebracht.
HOOFDSTUK 2 – Organisatie van het accountantsberoep
§2.1 Ontstaan van de beroepsorganisatie
Pas in 1962 is er wettelijke regelgeving gekomen waarbij het beroep van accountant als controleur
van de boekhouding en rekeningen werd beschreven en het NIVRA als publiekrechtelijk lichaam werd
College 1
Samenvatting van de hoofdstukken 1,2,8 en 12 van het boek Grondslagen van Auditing & Assurance
HOOFDSTUK 1 – BETEKENIS VAN ACCOUNTANTSCONTROLE
1.2 Ontstaan van het accountantsberoep
Het accountantsberoep is relatief jong ten opzichte van een aantal andere vrije beroepen. Het is eind
van de 19e eeuw ontstaan en heeft in de 20e eeuw zijn huidige vorm gekregen. Het ontstaan van
accountants hangt samen met twee belangrijke ontwikkelingen:
- Groei van ondernemingen na de industriële revolutie.
- Opmars van de naamloze vennootschap en een scheiding van eigendom en beheer.
Pincoffs-affaire
Dit schandaal vond plaats in 1879 en heeft ervoor gezorgd dat de gebreken in de boekhouding en in
de controle in het bedrijfsleven werden blootgelegd en zorgde voor het laatste zetje dat nodig was
voor het ontstaan van het accountantsberoep.
1.3 Vraag naar accountantscontrole
De vraag van accountantscontrole is ontstaan bij de scheiding tussen het eigendom en beheer van
vermogensbestanddelen.
Met de jaarrekening legt de onderneming een financiële verantwoording af. De accountant controleert
deze en geeft een controleverklaring af. Hiermee wordt bevestigd dat de jaarrekening voldoet aan de
gestelde eisen.
Voor het verklaren en analyseren van de behoefte aan accountantscontrole bestaan diverse
wetenschappelijke theorieën → De belangrijkste theoretische grondslagen zijn:
- De informatietheorie. Deze theorie verklaart de behoefte aan accountantscontrole vanuit het
informatierisico. Het informatierisico is het risico dat onjuiste informatie is verschaft. Het risico kan
beperkt worden door de informatie zelf te controleren of te laten controleren door een onafhankelijke
deskundige of door het eisen van eventueel schadevergoedingen bij onjuiste informatie.
→ Oorzaken voor bestaan informatierisico:
• De afstand van de gebruiker tot het te beoordelen object.
• Het bestaan van tegengestelde belangen.
• De toenemende omvang van de te verwerken gegevens.
• De complexiteit van de transacties.
- De agencytheorie. Verklaart de behoefte aan accountantscontrole vanuit de tegengestelde
belangen tussen het management (agent) en de aandeelhouders (principaal).
De toegevoegde waarde van accountantscontrole bestaat in deze visie uit het op economisch
rationele, onafhankelijke en deskundige wijze vaststellen van de getrouwheid van de jaarrekening.
Agency cost zijn de kosten die het gevolg zijn van de scheiding vaneigendom en beheer en van de
delegatie van bevoegdheden.
Bestaan uit:
• De kosten die het management maakt om aan te tonen dat het zijn afspraken nakomt.
• De kosten die de aandeelhouders maken om het management te controleren.
• Het verlies door, voor de aandeelhouders niet optimale managementbeslissingen.
De relatie tussen de accountant en het maatschappelijk verkeer (belanghebbenden van de
huishouding) blijft in deze theorie onderbelicht (weinig aandacht aan besteed).
- De verzekeringstheorie. In de verzekeringstheorie worden de controlekosten gezien als een
vergoeding voor het overdragen van het risico van onjuiste informatie. De te betalen ‘premie’ in de
vorm van de kosten van accountantscontrole staat tegenover het risico van onbetrouwbare informatie
en de gevolgen van beslissingen die op basis van onbetrouwbare informatie worden genomen.
Er zijn twee vormen van aansprakelijkheid van de accountant namelijk:
• Specifieke aansprakelijkheid t.o.v. de opdrachtgevers → dit is een contractuele
aansprakelijkheid voortvloeiend uit overeenkomsten, zoals wanprestatie;
• De aansprakelijkheid t.o.v. derden. → wettelijke aansprakelijkheid voorvloeiend uit een
onrechtmatige daad.
, - De vertrouwenstheorie. Hierbij is het uitgangspunt dat het bestaansrecht van de
accountantscontrole afhankelijk is van het vertrouwen dat de controlefunctie van de accountant werkt
bij het maatschappelijk verkeer. Daarnaast moet de accountant het vertrouwen waarmaken dat bij het
maatschappelijk
→ Ontwikkeld door prof. Dr. Th. Limperg jr. → Theorie van Limperg.
→ Maatschappelijk verkeer staat centraal. Deze theorie positioneert de accountant als de
vertrouwensman van het maatschappelijk verkeer.
→ Theorie heeft twee richtingen:
• Enerzijds wekt de accountant bij het maatschappelijk verkeer een zeker vertrouwen op en
dient de accountant zijn werkzaamheden hierop af te stemmen.
• Anderzijds moet de accountant ervoor zorgen dat de door hem gedane mededelingen bij het
maatschappelijk verkeer geen groter vertrouwen oproepen dan zijn werkzaamheden en
bevindingen rechtvaardigen.
1.4 Verwachtingen van het maatschappelijk verkeer
Er zijn verschillen tussen de verschillende belanghebbenden bij de accountantscontrole, wat voor een
verwachtingskloof kan zorgen. De verwachtingskloof is het verschil tussen wat de gebruiker of het
maatschappelijk verkeer verwacht, wat is overeengekomen en wat is nagekomen door de accountant.
Prestatiekloof: ontstaat door een verschil in verwachtingen tussen wat een accountant presteert en
wat de gebruikers verwachten
Redelijkheidkloof: Heeft betrekking op wat er redelijkerwijs verwacht kan worden van
accountantscontrole en wat het maatschappelijk verkeerd vindt dat een account moet leveren
Informatiekloof: Het verschil tussen de hoeveelheid en de kwaliteit van de informatie die een
gebruiker comfort geeft bij het nemen van zijn beslissingen en de feitelijke informatie die in de vorm
van een jaarrekening met controleverklaring naar buiten wordt gebracht.
HOOFDSTUK 2 – Organisatie van het accountantsberoep
§2.1 Ontstaan van de beroepsorganisatie
Pas in 1962 is er wettelijke regelgeving gekomen waarbij het beroep van accountant als controleur
van de boekhouding en rekeningen werd beschreven en het NIVRA als publiekrechtelijk lichaam werd
