Argumentatie
Hoofdstuk 1 – Standpunten en verschillen van mening
1.1 Expliciete en impliciete verschillen van mening
Er is sprake van een verschil van mening, zodra er een standpunt is dat niet door iedereen
volledig gedeeld wordt. Dit is al het geval als iemand een standpunt naar voren heeft gebracht
en een ander er niet meteen van overtuigd is dat dit standpunt aanvaardbaar is, maar twijfelt.
Bij een verschil van mening zijn altijd twee partijen betrokken.
Verschil van mening is expliciet: zowel het standpunt als de kritiek daarop worden
uitdrukkelijk onder woorden gebracht.
Impliciet: maar één van de partijen komt aan het woord. (Iemand laat hier bijvoorbeeld al
blijken dat diegene ervan uitgaat dat niet haar standpunt niet door iedereen wordt aanvaard).
1.2 Positieve en negatieve standpunten
Bij een verschil van mening worden er altijd twee verschillende posities ingenomen over een
bepaalde kwestie. De verwoording van die kwestie geeft de propositie (/bewering) weer die
de inzet vormt van het verschil van mening. Proposities kunnen feiten of gebeurtenissen,
voorspellingen, oordelen of aanbevelingen weergeven.
Tegenover een propositie kan een positieve, negatieve of neutrale positie worden ingenomen,
wat het soort standpunt bepaalt.
Bij een verschil van mening is er op zijn minst altijd iemand die een positief of negatief
standpunt inneemt, en iemand anders die twijfelt aan dit positieve of negatieve standpunt.
1.3 Standpunten en uitingen van twijfel
Of een propositie nu betrekking heeft op een betrekkelijk eenvoudig onderwerp of juist op
bijzonder ingewikkelde materie, er kan altijd een standpunt over worden ingenomen.
Proposities kunnen qua onderwerp, maar ook qua reikwijdte behoorlijk variëren. Er zijn dus
diverse gradaties van kracht en reikwijdte.
Een standpunt kan ook op meerdere proposities tegelijk slaan. De proposities houden dan wel
nauw verband met elkaar.
Bij een positief standpunt zijn het standpunt en de propositie waarop het standpunt betrekking
heeft dikwijls niet goed van elkaar te onderscheiden.
Een voorzichtig geformuleerd negatief standpunt daarentegen kan weer lijken op twijfel (en
dit kan ook omgekeerd).
1.4 Typen verschillen van mening
De basisvorm van een verschil van mening: ontstaat als een standpunt op twijfel stuit.
Omdat een verschil van mening van de basisvorm betrekking heeft op slechts één propositie,
heet het enkelvoudig. Er wordt bovendien niet meer dan één standpunt ingenomen. Daarom
heet het ook niet gemengd: er is maar één partij die een verdedigingsplicht voor een
standpunt op zich heeft genomen.
, Er kunnen vier typen verschil van mening worden onderscheiden:
1. Niet-gemengd enkelvoudige (basisvorm)
2. Gemengd enkelvoudige
3. Niet-gemengd meervoudige
4. Gemengd meervoudige
Bij een meervoudig verschil van mening wordt er ten opzichte van meer dan één propositie
een standpunt ingenomen.
Bij een gemengd verschil van mening worden er tegengestelde standpunten ingenomen ten
opzichte van dezelfde propositie. Op een standpunt wordt dan gereageerd met een
tegenstandpunt. **
1.5 Hoofdverschillen en subverschillen van mening
Er moet verschil gemaakt worden tussen het hoofdverschil van mening en eventuele
subverschillen die tijdens de discussie over het hoofdverschil zijn ontstaan.
1.6 De presentatie van standpunten en van twijfel
Dikwijls is kennis van de context vereist om uit te kunnen maken of een uitspraak een
standpunt is. Of er moet een beroep worden gedaan op bepaalde achtergrondkennis.
Twijfel is vaak nog lastiger te herkennen dan een standpunt, doordat hij vaak impliciet blijft.
Belangrijke punten uit de samenvatting:
- Als er alleen sprake is van twijfel en het verschil van mening maar op één propositie
betrekking heeft, heeft het verschil van mening de basisvorm: niet-gemengd
enkelvoudig.
- Bij het analyseren van een betoog moet om te beginnen worden nagegaan wat het
(hoofd)verschil van mening is en hoe dat precies in elkaar zit.
Hoofdstuk 1 – Standpunten en verschillen van mening
1.1 Expliciete en impliciete verschillen van mening
Er is sprake van een verschil van mening, zodra er een standpunt is dat niet door iedereen
volledig gedeeld wordt. Dit is al het geval als iemand een standpunt naar voren heeft gebracht
en een ander er niet meteen van overtuigd is dat dit standpunt aanvaardbaar is, maar twijfelt.
Bij een verschil van mening zijn altijd twee partijen betrokken.
Verschil van mening is expliciet: zowel het standpunt als de kritiek daarop worden
uitdrukkelijk onder woorden gebracht.
Impliciet: maar één van de partijen komt aan het woord. (Iemand laat hier bijvoorbeeld al
blijken dat diegene ervan uitgaat dat niet haar standpunt niet door iedereen wordt aanvaard).
1.2 Positieve en negatieve standpunten
Bij een verschil van mening worden er altijd twee verschillende posities ingenomen over een
bepaalde kwestie. De verwoording van die kwestie geeft de propositie (/bewering) weer die
de inzet vormt van het verschil van mening. Proposities kunnen feiten of gebeurtenissen,
voorspellingen, oordelen of aanbevelingen weergeven.
Tegenover een propositie kan een positieve, negatieve of neutrale positie worden ingenomen,
wat het soort standpunt bepaalt.
Bij een verschil van mening is er op zijn minst altijd iemand die een positief of negatief
standpunt inneemt, en iemand anders die twijfelt aan dit positieve of negatieve standpunt.
1.3 Standpunten en uitingen van twijfel
Of een propositie nu betrekking heeft op een betrekkelijk eenvoudig onderwerp of juist op
bijzonder ingewikkelde materie, er kan altijd een standpunt over worden ingenomen.
Proposities kunnen qua onderwerp, maar ook qua reikwijdte behoorlijk variëren. Er zijn dus
diverse gradaties van kracht en reikwijdte.
Een standpunt kan ook op meerdere proposities tegelijk slaan. De proposities houden dan wel
nauw verband met elkaar.
Bij een positief standpunt zijn het standpunt en de propositie waarop het standpunt betrekking
heeft dikwijls niet goed van elkaar te onderscheiden.
Een voorzichtig geformuleerd negatief standpunt daarentegen kan weer lijken op twijfel (en
dit kan ook omgekeerd).
1.4 Typen verschillen van mening
De basisvorm van een verschil van mening: ontstaat als een standpunt op twijfel stuit.
Omdat een verschil van mening van de basisvorm betrekking heeft op slechts één propositie,
heet het enkelvoudig. Er wordt bovendien niet meer dan één standpunt ingenomen. Daarom
heet het ook niet gemengd: er is maar één partij die een verdedigingsplicht voor een
standpunt op zich heeft genomen.
, Er kunnen vier typen verschil van mening worden onderscheiden:
1. Niet-gemengd enkelvoudige (basisvorm)
2. Gemengd enkelvoudige
3. Niet-gemengd meervoudige
4. Gemengd meervoudige
Bij een meervoudig verschil van mening wordt er ten opzichte van meer dan één propositie
een standpunt ingenomen.
Bij een gemengd verschil van mening worden er tegengestelde standpunten ingenomen ten
opzichte van dezelfde propositie. Op een standpunt wordt dan gereageerd met een
tegenstandpunt. **
1.5 Hoofdverschillen en subverschillen van mening
Er moet verschil gemaakt worden tussen het hoofdverschil van mening en eventuele
subverschillen die tijdens de discussie over het hoofdverschil zijn ontstaan.
1.6 De presentatie van standpunten en van twijfel
Dikwijls is kennis van de context vereist om uit te kunnen maken of een uitspraak een
standpunt is. Of er moet een beroep worden gedaan op bepaalde achtergrondkennis.
Twijfel is vaak nog lastiger te herkennen dan een standpunt, doordat hij vaak impliciet blijft.
Belangrijke punten uit de samenvatting:
- Als er alleen sprake is van twijfel en het verschil van mening maar op één propositie
betrekking heeft, heeft het verschil van mening de basisvorm: niet-gemengd
enkelvoudig.
- Bij het analyseren van een betoog moet om te beginnen worden nagegaan wat het
(hoofd)verschil van mening is en hoe dat precies in elkaar zit.
