Hoofdstuk 3 Landschappen
________________________________________________________________________________________
3.1 Natuurlijke landschapzones --------------------------------------------------------------------------
De sferen hangen samen door de geofactoren:
o het klimaat, de atmosfeer;
o de flora, de fauna;
o de bodem, het water;
o de gesteenten, het reliëf;
o de mens.
De geofactoren zorgen voor de vorming van landschappen en de drijvende krachten erachter zijn
de energie van de zon en de endogene krachten. De geofactoren beïnvloeden elkaar en veranderen,
waardoor een landschap een dynamisch systeem is. Tijd speelt ook een rol in hoelang
veranderingen duren.
Op aarde worden een aantal natuurlijke landschapzones onderscheiden. Omdat grenzen hiervan
bepaald worden door het klimaat, vallen deze grotendeels samen met klimaatgebieden en met de
zones van natuurlijke plantengroei.
o Tropische zone:
▪ Tropisch regenwoud
▫ Tropisch regenwoudklimaat. De bomen groeien het hele jaar door en er is een hoge
luchtvochtigheid. Het bos bestaat uit drie etages: bladerdak, bomen en struiken,
schaduwrijke bosvloer. De bodem is niet erg vruchtbaar, dus arm aan voedingsstoffen.
Alle planten en bomen leven namelijk van het afbraakmateriaal van de dode planten,
bomen en dieren. De humuslaag is erg dun, omdat de voedingsstoffen niet in de bodem
zitten maar de planten, bomen en dieren.
▪ Savanne
▫ Op hogere breedte begint dit landschap en is gekenmerkt door zijn heten natte zomers
en hete, droge winters. Het bestaat uit een afwisseling van grasland met groepen
bomen en struiken. Op hogere breedte verandert de savanne in de woestijn van de
aride zone.
, o Subtropische zone
▪ De subtropische zone ligt tussen de tropen en de gematigde zone. Het is wat koeler
en er is een droog seizoen. De mediterrane vegetatie groeien en bloeien vooral in
het vochtige voorjaar en de droge zomer zorgt voor een droog en verdord landschap.
Er zijn drie groepen plantensoorten:
▫ Loofbomen;
▫ Bladverliezende struiken;
▫ Maquis (doornachtig struikgewas met harde, altijd groene bladeren).
o Gematigde zone
▪ Het klimaat is zeer gevarieerd. Op het noordelijk halfrond bestaat de natuurlijke
plantengroei heir vooral uit loofbos. De bodems zijn redelijk vruchtbaar en de
bladeren zorgen voor een behoorlijke humuslaag. Op hogere breedte gaat het
loofbos geleidelijk over in het naaldbos van de boreale zone. Er is een
overgangsgebied waar twee boomsoorten door elkaar groeien.
o Boreale zone
▪ De overgangszone tussen de gematigde en polaire zone. De zone wordt gekenmerkt
door lange, koude winters en korte zomers. Er zijn veel naaldbomen, die de kou
aankunnen. Er zijn podzolbodems:
▫ Zure humus (door de naaldbomen). De neerslag is groter dan de
verdamping, dus er is sprake van uitspoeling. De neerslag die de bodem
inzakt, neemt organisch materiaal en ijzer- en aluminiumdeeltjes mee. Dit
vormt samen dieper in de bodem een harde laag: de oerbank.
o Polaire zone
▪ Er groeien nauwelijks bomen en de natuurlijke plantengroei van de toendra vormt
de overgang tussen de taiga en de gebieden met ijs en sneeuw. In het
toendragebied komt permafrost voor.
o Aride zone
▪ Niet de temperatuur maar de hoeveelheid neerslag bepaalt de begrenzing van deze
zone. Neerslag komt voor in de vorm van hevige stortbuien. Er zijn verschillende
soorten woestijnen: zand, rots- en grind, en ook koude (regenschaduw van
gebergten).
▫ In het grensgebied tussen de aride en gematigde zone ligt in Eurazië de
steppe. Deze bestaat uit golvende vlaktes met lang, wuivend gras. De
vruchtbaarheid is heel hoog. Het moedermateriaal van de steppebodem is
Eurazië is löss.
________________________________________________________________________________________
3.1 Natuurlijke landschapzones --------------------------------------------------------------------------
De sferen hangen samen door de geofactoren:
o het klimaat, de atmosfeer;
o de flora, de fauna;
o de bodem, het water;
o de gesteenten, het reliëf;
o de mens.
De geofactoren zorgen voor de vorming van landschappen en de drijvende krachten erachter zijn
de energie van de zon en de endogene krachten. De geofactoren beïnvloeden elkaar en veranderen,
waardoor een landschap een dynamisch systeem is. Tijd speelt ook een rol in hoelang
veranderingen duren.
Op aarde worden een aantal natuurlijke landschapzones onderscheiden. Omdat grenzen hiervan
bepaald worden door het klimaat, vallen deze grotendeels samen met klimaatgebieden en met de
zones van natuurlijke plantengroei.
o Tropische zone:
▪ Tropisch regenwoud
▫ Tropisch regenwoudklimaat. De bomen groeien het hele jaar door en er is een hoge
luchtvochtigheid. Het bos bestaat uit drie etages: bladerdak, bomen en struiken,
schaduwrijke bosvloer. De bodem is niet erg vruchtbaar, dus arm aan voedingsstoffen.
Alle planten en bomen leven namelijk van het afbraakmateriaal van de dode planten,
bomen en dieren. De humuslaag is erg dun, omdat de voedingsstoffen niet in de bodem
zitten maar de planten, bomen en dieren.
▪ Savanne
▫ Op hogere breedte begint dit landschap en is gekenmerkt door zijn heten natte zomers
en hete, droge winters. Het bestaat uit een afwisseling van grasland met groepen
bomen en struiken. Op hogere breedte verandert de savanne in de woestijn van de
aride zone.
, o Subtropische zone
▪ De subtropische zone ligt tussen de tropen en de gematigde zone. Het is wat koeler
en er is een droog seizoen. De mediterrane vegetatie groeien en bloeien vooral in
het vochtige voorjaar en de droge zomer zorgt voor een droog en verdord landschap.
Er zijn drie groepen plantensoorten:
▫ Loofbomen;
▫ Bladverliezende struiken;
▫ Maquis (doornachtig struikgewas met harde, altijd groene bladeren).
o Gematigde zone
▪ Het klimaat is zeer gevarieerd. Op het noordelijk halfrond bestaat de natuurlijke
plantengroei heir vooral uit loofbos. De bodems zijn redelijk vruchtbaar en de
bladeren zorgen voor een behoorlijke humuslaag. Op hogere breedte gaat het
loofbos geleidelijk over in het naaldbos van de boreale zone. Er is een
overgangsgebied waar twee boomsoorten door elkaar groeien.
o Boreale zone
▪ De overgangszone tussen de gematigde en polaire zone. De zone wordt gekenmerkt
door lange, koude winters en korte zomers. Er zijn veel naaldbomen, die de kou
aankunnen. Er zijn podzolbodems:
▫ Zure humus (door de naaldbomen). De neerslag is groter dan de
verdamping, dus er is sprake van uitspoeling. De neerslag die de bodem
inzakt, neemt organisch materiaal en ijzer- en aluminiumdeeltjes mee. Dit
vormt samen dieper in de bodem een harde laag: de oerbank.
o Polaire zone
▪ Er groeien nauwelijks bomen en de natuurlijke plantengroei van de toendra vormt
de overgang tussen de taiga en de gebieden met ijs en sneeuw. In het
toendragebied komt permafrost voor.
o Aride zone
▪ Niet de temperatuur maar de hoeveelheid neerslag bepaalt de begrenzing van deze
zone. Neerslag komt voor in de vorm van hevige stortbuien. Er zijn verschillende
soorten woestijnen: zand, rots- en grind, en ook koude (regenschaduw van
gebergten).
▫ In het grensgebied tussen de aride en gematigde zone ligt in Eurazië de
steppe. Deze bestaat uit golvende vlaktes met lang, wuivend gras. De
vruchtbaarheid is heel hoog. Het moedermateriaal van de steppebodem is
Eurazië is löss.
