MANTELZORG: EEN
VERPLICHTING OF NIET?
Ethische argumentatie
, Mantelzorg: een verplichting of niet?
Mensen zorgen voor elkaar. In noodzaak en liefde, via
(wederkerige) relaties houden ze op de vanzelfsprekendheid en plicht naar ‘er zit
achtergrond een emotionele boekhouding niets anders op’”.
bij. Volgens het Ministerie van In 2013 werd voor het eerst de term
Volksgezondheid, Welzijn en Sport ‘participatiesamenleving’ gebruikt. Koning
(Rijksoverheid, 2020) luidt de definitie van Willem Alexander zei hierover tijdens de
mantelzorg als volgt: “Mantelzorg is troonrede het volgende: “Van iedereen die
onbetaalde en vaak langdurige zorg voor dat kan wordt gevraagd
zieke familieleden of vrienden. Dit kan verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of
verzorging zijn of hulp bij dagelijkse haar eigen leven en omgeving”
activiteiten. Gemeenten ondersteunen (Rijksoverheid, 2014). Naar aanleiding
mantelzorgers bijvoorbeeld met (tijdelijke) hiervan werd in 2015 besloten het
overname van de zorg door een vrijwilliger zorgstelsel drastisch te veranderen en
of beroepskracht (respijtzorg).” Langdurig onder te brengen bij de gemeenten. De Wet
is in dit geval langer dan drie maanden of maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is
gedurende meer dan acht uur per week. gericht op zelfredzaamheid en participatie
Mantelzorg maakt van de zorg voor en heeft als streven om mensen zo lang
elkaar, de zorg voor een ander (Isarin, mogelijk zelfstandig thuis te laten wonen en
2005). Wederkerigheid is een lastig aspect, deel te laten nemen aan de maatschappij.
aangezien het vaak voorkomt dat de één Er is al jaren een stijgende lijn te zien in het
meer nodig heeft dan hij of zij kan bieden aantal mensen dat gebruik maakt van de
aan een ander. In dit geval maakt de Wmo, wat te wijten is aan een toename van
wederkerigheid in een relatie plaats voor het aantal hulpbehoevenden. Zij ontvangen
ongelijkheid en afhankelijkheid. Maar voelt begeleiding, ondersteuning aan huis en
dit ook echt zo voor een mantelzorger en hulpmiddelen en/of diensten. Hiervoor zijn
de hulpbehoevende? Het is ingewikkeld. veel zorgprofessionals nodig, terwijl dit
De hulpbehoevenden zijn afhankelijk makkelijk door mantelzorgers uitgevoerd
vanwege de, soms onterechte, oriëntatie kan worden. Om in te kunnen spelen op de
op hun beperkingen en de mantelzorgers toekomst, is het dus gewenst om
hebben een grote verantwoordelijkheid en mantelzorg te gaan verplichten.
vaak een gebrek aan contact of beloning.
Maar is mantelzorg een plicht of een vrije Principe van gezondheidsmaximalisatie
keuze? En wie bepaalt dat dan? Moeten Door het gebruik van mantelzorgers
mantelzorgers gecompenseerd worden in besparen we jaarlijks heel wat geld, omdat
geld voor de werkzaamheden die ze hulpbehoevenden hierdoor zo lang
verrichten? In principe is mantelzorg niet mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Door
verplicht voor familieleden en vrienden, de bezuinigingen op de zorg zijn er handen
maar uitsluitend voor de gemeente van de te kort en daardoor hebben we
woonplaats van de persoon in kwestie. De mantelzorgers hard nodig (van der Voort &
mantelzorger krijgt dan ook geen Bruurs, 2020). Jaarlijks zorgen miljoenen
vergoeding voor de zorg die hij/zij levert. Nederlanders voor hun naasten die ziek,
Dr. J. Isarin stelt in een rapport (Isarin, gehandicapt of stervende zijn. De
2005) over mantelzorg het volgende: verwachting is dat steeds meer mensen
“Sommige werkende mantelzorgers mantelzorg nodig zullen hebben. Dit komt
zouden de zorg het liefst uit handen geven, doordat het aantal ouderen de komende
maar vinden geen professionele of jaren fors toeneemt, er steeds meer
institutionele plaatsvervangers, anderen ouderen zijn die alleen wonen en ook meer
zouden de zorg graag delen, maar weten mensen gaan leiden aan multimorbiditeit.
niet met wie, weer anderen doen het ’t liefst Dit heeft gevolgen voor zowel het
allemaal zelf. Hun motieven om te werken ontvangen als het geven van mantelzorg.
en te zorgen verschillen: ze lopen van Naar alle waarschijnlijkheid zal ook het
1
VERPLICHTING OF NIET?
Ethische argumentatie
, Mantelzorg: een verplichting of niet?
Mensen zorgen voor elkaar. In noodzaak en liefde, via
(wederkerige) relaties houden ze op de vanzelfsprekendheid en plicht naar ‘er zit
achtergrond een emotionele boekhouding niets anders op’”.
bij. Volgens het Ministerie van In 2013 werd voor het eerst de term
Volksgezondheid, Welzijn en Sport ‘participatiesamenleving’ gebruikt. Koning
(Rijksoverheid, 2020) luidt de definitie van Willem Alexander zei hierover tijdens de
mantelzorg als volgt: “Mantelzorg is troonrede het volgende: “Van iedereen die
onbetaalde en vaak langdurige zorg voor dat kan wordt gevraagd
zieke familieleden of vrienden. Dit kan verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of
verzorging zijn of hulp bij dagelijkse haar eigen leven en omgeving”
activiteiten. Gemeenten ondersteunen (Rijksoverheid, 2014). Naar aanleiding
mantelzorgers bijvoorbeeld met (tijdelijke) hiervan werd in 2015 besloten het
overname van de zorg door een vrijwilliger zorgstelsel drastisch te veranderen en
of beroepskracht (respijtzorg).” Langdurig onder te brengen bij de gemeenten. De Wet
is in dit geval langer dan drie maanden of maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is
gedurende meer dan acht uur per week. gericht op zelfredzaamheid en participatie
Mantelzorg maakt van de zorg voor en heeft als streven om mensen zo lang
elkaar, de zorg voor een ander (Isarin, mogelijk zelfstandig thuis te laten wonen en
2005). Wederkerigheid is een lastig aspect, deel te laten nemen aan de maatschappij.
aangezien het vaak voorkomt dat de één Er is al jaren een stijgende lijn te zien in het
meer nodig heeft dan hij of zij kan bieden aantal mensen dat gebruik maakt van de
aan een ander. In dit geval maakt de Wmo, wat te wijten is aan een toename van
wederkerigheid in een relatie plaats voor het aantal hulpbehoevenden. Zij ontvangen
ongelijkheid en afhankelijkheid. Maar voelt begeleiding, ondersteuning aan huis en
dit ook echt zo voor een mantelzorger en hulpmiddelen en/of diensten. Hiervoor zijn
de hulpbehoevende? Het is ingewikkeld. veel zorgprofessionals nodig, terwijl dit
De hulpbehoevenden zijn afhankelijk makkelijk door mantelzorgers uitgevoerd
vanwege de, soms onterechte, oriëntatie kan worden. Om in te kunnen spelen op de
op hun beperkingen en de mantelzorgers toekomst, is het dus gewenst om
hebben een grote verantwoordelijkheid en mantelzorg te gaan verplichten.
vaak een gebrek aan contact of beloning.
Maar is mantelzorg een plicht of een vrije Principe van gezondheidsmaximalisatie
keuze? En wie bepaalt dat dan? Moeten Door het gebruik van mantelzorgers
mantelzorgers gecompenseerd worden in besparen we jaarlijks heel wat geld, omdat
geld voor de werkzaamheden die ze hulpbehoevenden hierdoor zo lang
verrichten? In principe is mantelzorg niet mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Door
verplicht voor familieleden en vrienden, de bezuinigingen op de zorg zijn er handen
maar uitsluitend voor de gemeente van de te kort en daardoor hebben we
woonplaats van de persoon in kwestie. De mantelzorgers hard nodig (van der Voort &
mantelzorger krijgt dan ook geen Bruurs, 2020). Jaarlijks zorgen miljoenen
vergoeding voor de zorg die hij/zij levert. Nederlanders voor hun naasten die ziek,
Dr. J. Isarin stelt in een rapport (Isarin, gehandicapt of stervende zijn. De
2005) over mantelzorg het volgende: verwachting is dat steeds meer mensen
“Sommige werkende mantelzorgers mantelzorg nodig zullen hebben. Dit komt
zouden de zorg het liefst uit handen geven, doordat het aantal ouderen de komende
maar vinden geen professionele of jaren fors toeneemt, er steeds meer
institutionele plaatsvervangers, anderen ouderen zijn die alleen wonen en ook meer
zouden de zorg graag delen, maar weten mensen gaan leiden aan multimorbiditeit.
niet met wie, weer anderen doen het ’t liefst Dit heeft gevolgen voor zowel het
allemaal zelf. Hun motieven om te werken ontvangen als het geven van mantelzorg.
en te zorgen verschillen: ze lopen van Naar alle waarschijnlijkheid zal ook het
1
