Samenvatting (2025) Materieel strafrecht (RGBUSTR013) - Week 1 t/m 8 - Cijfer: 8,7

STUVIA - Materieel strafrecht
(RGBUSTR013)
Week 1 - Herhaling jaar 1 & moral luck..................................................................................2
Rechtvaardigingstheorieën................................................................................................2
Legaliteitsbeginsel.............................................................................................................3
Wederrechtelijkheid...........................................................................................................3
Week 2 - Causaliteit & wederrechtelijkheid.............................................................................4
Leer van redelijke toerekening...........................................................................................4
Als geen duidelijk csqn (kunnen alternatieve oorzaken zijn)..........................................4
Als duidelijk csqn........................................................................................................... 4
Week 3 - Opzet & Culpa.........................................................................................................6
Stappenplan voorwaardelijk opzet.....................................................................................6
Stappenplan culpa.............................................................................................................7
Week 4 - Strafuitsluitingsgronden...........................................................................................8
OPTIE 1: Overmacht als noodtoestand= Rechtvaardigingsgrond......................................8
OPTIE 2: Psychische overmacht= schulduitsluitingsgrond.................................................8
OPTIE 3: Ontoerekeningsvatbaarheid (art. 39 Sr)= schulduitsluitingsgrond......................9
Week 5 - Poging, voorbereiding en vrijwillige terugtred........................................................10
OPTIE 1: Poging.............................................................................................................. 10
OPTIE 2: Voorbereiding...................................................................................................10
Vrijwillige terugtred (Art. 46b Sr)......................................................................................11
Week 6 - Deelneming........................................................................................................... 12
OPTIE 1: Doen plegen (art. 47 lid 1 sub 1 Sr)..................................................................12
OPTIE 2: Uitlokken (art. 47 lid 1 sub 2 Sr).......................................................................12
OPTIE 3: Medeplichtigheid (art. 48 Sr)............................................................................12
OPTIE 4: Medeplegen (art. 47 lid 1 sub 1 Sr)..................................................................12
Uiteenlopend opzet.......................................................................................................... 13
Week 7 - Functioneel daderschap........................................................................................15
OPTIE 1: Functioneel Daderschap bij natuurlijke personen.............................................15
OPTIE 2: Functioneel Daderschap bij rechtspersonen.....................................................15
Optie 3 Feitelijke leidinggevers........................................................................................16

Fase 1= voor zaterdag/SV maken
Fase 2= vanaf zaterdag/reproduceren
Fase 3= oefentoetsen

, Week 1 - Herhaling jaar 1 & moral luck
Rechtvaardigingstheorieën
Retributivisme= herstellen van de balans in de samenleving door vergelding. 2 soorten:
1. Negatief retributivisme
a. alleen schuldigen gestraft mogen worden en niet zwaarder (proportionaliteit)
dan evenredigheid toelaat
b. geen algemene rechtvaardiging gegeven waarom een straf is toegestaan
2. Positief retributivisme
a. stelt dat er een morele noodzaak is om te straffen en wel op het maximum
van wat het negatieve principe toelaat
b. rechtvaardiging: herstellen van balans (straf dus puur op het verleden gericht)

Utilitarisme: Verwacht nut als grondslag van straf
- Straf is gerechtvaardigd als het bijdraagt aan het reduceren en voorkomen van
criminaliteit in de toekomst.
- Dit wordt bereikt door afschrikking, rehabilitatie (gericht op het veranderen van
gedrag), en incapacitatie (opsluiting).
- Bentham erkent echter dat het utilitarisme de mogelijkheid openlaat om
onschuldigen te straffen, wat Beccaria afwijst, omdat het maatschappelijk contract
de rechten van individuen beschermt

Verenigingstheorieën: combinatie van retributivisme en utilitarisme
1. Utilitarisme met negatief retributivisme: Alleen schuldigen worden gestraft, en de
straf moet proportioneel zijn aan de ernst van het feit en de schuld van de dader.
2. Retributivisme met utilitaristische overwegingen: Straf wordt gegeven tot
bovengrens van wat negatieve retributivisme toestaat, maar is ruimte voor minder of
geen straf indien dat beter is voor het algemeen welzijn. Deze benadering is
dominant in Nederland.
a. Pompe ondersteunt de tweede vorm, waarbij vergelding gerechtvaardigd
is, maar ook het algemeen welzijn belangrijk is.

Moral luck; Nagel
Nagel benadrukt de paradox van morele verantwoordelijkheid: hoe kan iemand
verantwoordelijk worden gehouden voor acties die mede bepaald worden door toevallige
factoren waar hij geen controle over heeft?

Deze toevallige omstandigheden kunnen zowel positieve als negatieve gevolgen hebben en
vallen uiteen in vier categorieën:
1. Constitutive luck: Toeval dat afhangt van iemands karakter, capaciteiten en
temperament.
2. Circumstantial luck: Toeval dat afhangt van de situatie waarin iemand zich bevindt.
3. Luck by antecedent circumstances: Toeval gebaseerd op eerdere gebeurtenissen
die iemand hebben gevormd.
4. Luck by result: Toeval waardoor de uitkomst anders is dan gepland.