Hoorcollege 8 : psychodiagnostiek bij mensen met een verstandelijke beperking
De ontwikkeling van de diagnostiek bij mensen met een VB: verleden en heden
- 1988 Ouders van Jolanda zoeken publiciteit Jolanda: Isoleercel, naakt vastgebonden,
Zweedse band, veel medicatie uit onmacht er moest een verandering komen.
- Dit leidde tot Kamervragen, Minister stelt ruim 300.000 gulden ter beschikking
- Oprichting Centra voor Consultatie en Expertise
- 2011: “Brandon” >> werd steeds verplaatst van instelling naar instelling
>> waarom deed men daar niets aan ?
dit kwam door :
handelingsverlegenheid :
- ‘Onbegrepen gedrag’ of challenging behaviour > mensen snapte niet waar het gedrag
vandaan kwam
o Kennis ontbrak over de oorzaak van gedragsproblemen bij deze doelgroep
Geen idee over hoe deze problemen verholpen kunnen worden.
- Gebrek aan behandelingen die evidence-based zijn >
o Psychofarmaca als controlemiddel. Werd en wordt nog steeds veel
voorgeschreven. Vaak zonder duidelijke diagnose. men wist vaak geen
andere oplossing te bedenken
Waar was de diagnostiek
Verleden: Diagnostiek bij mensen met een verstandelijke beperking is NIET zinvol
- De gedrags- en psychiatrische problemen en zijn het gevolg van de cognitieve
problemen (diagnostic overshadowing) alle problemen werden gegooid op het
feit dat ze verstandelijk beperkt waren
- Geen of onvoldoende genormeerde en gevalideerde instrumenten
- Een deel van de doelgroep is niet test- of onderzoekbaar: gebrekkige communicatie,
geen zelfinzicht, etc. veel kunnen bijv. Niet eens een vragenlijst invullen : het is
wel ingewikkeld
- Kennis van de oorzaken (bv genen of hersenbeschadiging) levert niet altijd informatie
op over wat de beste behandeling is.
o Leuk om te weten maar geeft geen handvaten
- “diagnosticeren is stigmatiseren”. Het gaat om een respectvolle bejegening ze
hebben al een verstandelijke beperking, moet er dan ook nog een diagnose bij? Ze
wilden niet labelen
o Wel: beeldvorming. Wie is deze persoon? > omschrijving wat iemand leuk
vind en de persoon zelf, niet de problemen
Vergeten we tegenwoordig niet een beetje de persoon?
Controverses in de diagnostiek : tweedeling
, psychiatrie vs. Psychologie vroeger hoorde het vooral bij psychiatrie : wie is het, hoe
denkt die, persoonsbeschrijving
psychologie kijkt veel meer wetenschappelijk, en kijken meer naar verklaringen
gehandicaptenzorg moet meer naar de psychologische kant
Nu: diagnostiek is wel zinvol
- Mensen met een VB vertonen dezelfde psychiatrische stoornissen als mensen in de
normale populatie >> kunnen niet alle problemen toewijzen aan specifieke
stoornissen
- Wetenschappelijk onderzoek naar prevalentie van gedragsproblemen en
psychiatrische problemen
o Kinderen met VB hebben 2.8-4.5 keer grotere kans op het ontwikkelen van
psychopathologie (Dekker & Koot, 2003)
o Co-morbiditeit: 30-50%
- Gebruik classificatiesystemen kan ook bij hen
o DSM-IV-TR/ DSM-5 is bruikbaar:
bij zwakbegaafdheid en licht verstandelijke beperking is goed.
Maar:
De toepasbaarheid neemt sterk af bij een dalend niveau van
functioneren. > steeds lastiger om te gebruiken, het past niet meer
volgens de beschrijvingen in het classificatiesysteem
Vrijwel onbruikbaar bij mensen met een diepe verstandelijke
beperking.
o Aparte classificatiesystemen
DC-LD=Diagnostic criteria for psychiatric disorders for use with adults
with learning disabilities/ mental retardation. Royal College of
Psychiatrists (2001) de symptomen kunnen er iets anders uitzien
DM-ID (Diagnostic Manual-Intellectual Disability, 2007) en DM-ID-2
(2017), Kinderen en volwassenen
- Nieuwe instrumenten
o Screeningsinstrumenten: VOG (vergelijkbaar met de CBL en TRF)
o Ontwikkelingsdomein: ESSEON-R, SEO-R
Validiteit, betrouwbaarheid?
- Belangstelling vanuit de neurowetenschappen
o Bv. neurowetenschappelijk en neuropsychologisch onderzoek bij mensen met
Williams syndroom of Fragiele X-syndroom
o Specifieke neuropsychologische profielen
De ontwikkeling van de diagnostiek bij mensen met een VB: verleden en heden
- 1988 Ouders van Jolanda zoeken publiciteit Jolanda: Isoleercel, naakt vastgebonden,
Zweedse band, veel medicatie uit onmacht er moest een verandering komen.
- Dit leidde tot Kamervragen, Minister stelt ruim 300.000 gulden ter beschikking
- Oprichting Centra voor Consultatie en Expertise
- 2011: “Brandon” >> werd steeds verplaatst van instelling naar instelling
>> waarom deed men daar niets aan ?
dit kwam door :
handelingsverlegenheid :
- ‘Onbegrepen gedrag’ of challenging behaviour > mensen snapte niet waar het gedrag
vandaan kwam
o Kennis ontbrak over de oorzaak van gedragsproblemen bij deze doelgroep
Geen idee over hoe deze problemen verholpen kunnen worden.
- Gebrek aan behandelingen die evidence-based zijn >
o Psychofarmaca als controlemiddel. Werd en wordt nog steeds veel
voorgeschreven. Vaak zonder duidelijke diagnose. men wist vaak geen
andere oplossing te bedenken
Waar was de diagnostiek
Verleden: Diagnostiek bij mensen met een verstandelijke beperking is NIET zinvol
- De gedrags- en psychiatrische problemen en zijn het gevolg van de cognitieve
problemen (diagnostic overshadowing) alle problemen werden gegooid op het
feit dat ze verstandelijk beperkt waren
- Geen of onvoldoende genormeerde en gevalideerde instrumenten
- Een deel van de doelgroep is niet test- of onderzoekbaar: gebrekkige communicatie,
geen zelfinzicht, etc. veel kunnen bijv. Niet eens een vragenlijst invullen : het is
wel ingewikkeld
- Kennis van de oorzaken (bv genen of hersenbeschadiging) levert niet altijd informatie
op over wat de beste behandeling is.
o Leuk om te weten maar geeft geen handvaten
- “diagnosticeren is stigmatiseren”. Het gaat om een respectvolle bejegening ze
hebben al een verstandelijke beperking, moet er dan ook nog een diagnose bij? Ze
wilden niet labelen
o Wel: beeldvorming. Wie is deze persoon? > omschrijving wat iemand leuk
vind en de persoon zelf, niet de problemen
Vergeten we tegenwoordig niet een beetje de persoon?
Controverses in de diagnostiek : tweedeling
, psychiatrie vs. Psychologie vroeger hoorde het vooral bij psychiatrie : wie is het, hoe
denkt die, persoonsbeschrijving
psychologie kijkt veel meer wetenschappelijk, en kijken meer naar verklaringen
gehandicaptenzorg moet meer naar de psychologische kant
Nu: diagnostiek is wel zinvol
- Mensen met een VB vertonen dezelfde psychiatrische stoornissen als mensen in de
normale populatie >> kunnen niet alle problemen toewijzen aan specifieke
stoornissen
- Wetenschappelijk onderzoek naar prevalentie van gedragsproblemen en
psychiatrische problemen
o Kinderen met VB hebben 2.8-4.5 keer grotere kans op het ontwikkelen van
psychopathologie (Dekker & Koot, 2003)
o Co-morbiditeit: 30-50%
- Gebruik classificatiesystemen kan ook bij hen
o DSM-IV-TR/ DSM-5 is bruikbaar:
bij zwakbegaafdheid en licht verstandelijke beperking is goed.
Maar:
De toepasbaarheid neemt sterk af bij een dalend niveau van
functioneren. > steeds lastiger om te gebruiken, het past niet meer
volgens de beschrijvingen in het classificatiesysteem
Vrijwel onbruikbaar bij mensen met een diepe verstandelijke
beperking.
o Aparte classificatiesystemen
DC-LD=Diagnostic criteria for psychiatric disorders for use with adults
with learning disabilities/ mental retardation. Royal College of
Psychiatrists (2001) de symptomen kunnen er iets anders uitzien
DM-ID (Diagnostic Manual-Intellectual Disability, 2007) en DM-ID-2
(2017), Kinderen en volwassenen
- Nieuwe instrumenten
o Screeningsinstrumenten: VOG (vergelijkbaar met de CBL en TRF)
o Ontwikkelingsdomein: ESSEON-R, SEO-R
Validiteit, betrouwbaarheid?
- Belangstelling vanuit de neurowetenschappen
o Bv. neurowetenschappelijk en neuropsychologisch onderzoek bij mensen met
Williams syndroom of Fragiele X-syndroom
o Specifieke neuropsychologische profielen
