Samenvatting artikelen op It’s-Learning: Sociologie module 3.
Artikel: Hoe de samenleving het gezinsleven beïnvloedt.
Auteur: Wim H. Dekker.
M van Hintum & Latten J stellen: dat de partnerrelatie nog meer aan stabiliteit zal inboeten: ‘relaties zullen
dynamischer zijn dan vroeger’.
Van Hintum en Latten menen dat scheidingen, samengestelde gezinnen, stiefgezinnen etc een logisch gevolg is
van de vrijheid van het individu: we kiezen wat het beste bij ons past, en die vrijheid zullen we willen behouden
ook.
In alle relaties of het nu ouder-kindrelaties of partnerrelaties zijn komt het spanningsveld tussen Autonomie &
verbondenheid aan de orde. In het samenleven zijn mensen voortdurend op zoek naar een balans tussen die
twee.
De mens heeft zowel autonomie als verbondenheid nodig.
Autonomie: om jezelf te ontplooien en ruimte te hebben om zelf vorm te geven aan je leven.
Verbondenheid: om energie op te doen door erkenning en door dingen over jezelf van anderen te leren.
Volgens M van Hintum & Latten J is de balans tussen autonomie en verbondenheid veranderd. De prioriteit ligt
bij autonomie.
Alhoewel het grootste deel van de mensheid op zoek blijft gaan naar verbondenheid.
Speerpunten hulpverlening: het bevorderen van zelfredzaamheid, emancipatie en het nemen van
verantwoordelijkheid voor het eigen leven.
De balans tussen autonomie & verbondenheid is in het gezin niet uniek maar sociologisch gezien is het gezin
wel de belangrijkste plek waar kinderen de balans hierin hanteren.
Politici benaderen het gezin vanuit de vraag of dat een goede bijdrage lever aan de ontwikkeling van de
samenleving.
Veel voorkomende uitspraken/ gedachte bij politici over gezinnen:
Als het in gezinnen goed gaat, gaat het ook goed in de samenleving.
Als gezinnen niet goed functioneren, leidt dat tot spanningen in de samenleving.
Hulpverleners focussen zich voornamelijk op de invloed van de samenleving op het gezin.
Volgens Wim H Dekker etc is er sprake van een wisselwerking tussen beide bewegingen: de samenleving
beïnvloedt het functioneren van gezinnen en het functioneren van gezinnen beïnvloedt de samenleving.
Centrale vraag: Hoe wordt de hantering van de balans tussen autonomie en verbondenheid in gezinnen
beïnvloedt door ontwikkelingen in de samenleving?
De vroegere onzekerheid van de Nederlandse economie is de reden volgens diverse sociologische theorieën
waarom mensen bereid waren delen van hun autonomie op te offeren in ruil voor verbondenheid.
Vooral het onderwijs heeft een grote impuls gegeven aan de emancipatie (streven naar een volwaardige plaats
in de samenleving) en ontplooiing va het individu.
In 1970 bedroeg de gemiddelde leeftijd van moeders bij hun eerste kind 24 jaar en in 2006 was dat 29,4 jaar.
Gevolg hiervan is meer oudere ouders en een afname van tienermoeders.
Ook het aantal kinderen per huishouden is afgenomen. Verwachting is dat het aantal grote gezinnen zal
afnemen.
,Het effect van de conclusie dat het met de opvoedvaardigheid van ouders over het algemeen goed gaat is
volgens onderzoekers dat ouders onzeker worden over hun bekwaamheid.
Ouders hebben meer behoefte aan een gerichte en kort advies bij kleine en relatief beperkte vragen dan aan
omvangrijke en massieve hulpverlening.
Modernity ands self identity: self and society in the late modern age (1991) is een boek dat gaat over het
economische verklaringsmodel voor de dynamiek in het gezinsleven door Anthony Giddens.
In dit boek onderzoekt hij op welke manier de laatmoderne of postmoderne cultuur doordringt tot in
de manier waarop het individu zichzelf verstaat.
De moderne wereld brengt naast ongekende mogelijkheden ook onbekende risico’s met zich mee. Dit geeft
ons als burgers ook een vraag gevoel van onzekerheid en angst die bij grotere en kleinere crises opeens aan
het licht komt.
De liberale westerse samenleving stelt het individu in staat om zelf zijn leven in te richten.
Giddens tekent de moderne mens als een reflectief wezen, iemand die zich voortdurend bezint op de
beantwoording van de volgende reflectieve vragen.
Waar wil ik leven - wat gebeurt er nu met mij
Met wie wil ik leven wil ik werken - wat voel ik nu?
Wil ik studeren - wat denk ik nu?
Wie wil ik zijn - wat vinden andere van mij?
Partnerrelatie = pure relationship.
Giddens benadrukt dat reflectie zelfreferentieel is: uiteindelijk bepaalt het individu zelf het antwoord, of hij
het nu afkijkt of niet.
Volgens Giddens heeft de ideaaltypische relatie van de laatmoderne samenelving de volgende 7 kenmerken:
1. De gulzige relatie wordt niet langer afgedwongen door de economische dan wel culturele kenmerken
van de samenleving, maar bestaat alleenb ij gratie van de betrokkenen.
2. De gulzige relatie zoeken de betrokken partners bevrediging van hun verlangens. De relatie moet
beiden wat opleveren.
3. De pure relationship is reflexief georganiseerd. Zoals Abram de Swaan zei, die stelde dat het gezin een
onderhandelingshuishouden is geworden.
4. Juist omdat de relatie niet langer extern verankerd is, draait het in de pure relationship om
commitment. Bij commitment gaat het om dat de partners ‘tijd kopen’ en niet meteen opbrengst op
hun investering willen zien.
5. Intimiteit is de centrale factor in de gulzige relatie. Individualisering creëert niet alleen vrijheid, maar
ook eenzaamheid.
6. De voortgang van de relatie is afhankelijk van het wederzijds vertrouwen.
7. In pure relationship zet het individu zijn identiteit op het spel.
Reflectie neemt in deze 7 kenmerken van pure relationship een centrale plek in.
Het individu evalueert zijn relatie ook reflectief voor zichzelf. Dat verklaart de kwetsbaarheid van relaties in
onze tijd aldus Giddens.
Doorslaggevende redenen voor een scheiding: hebben vooral te maken met een negatief uitgevallen evaluatie
van de kenmerken; commitment, reflectie, intimiteit en vertrouwen van de pure relationship.
Dat de partnerrelatie zich eheft ontwikkeld in de richting van de pure relationship heeft ook gevolgen gehad
voor de ouder-kindrelatie:
Voor partners in een partnerrelatie is het nemen van kinderen niet langer van zelfsprekend
Ouderschap wordt net als de partnerrelatie niet langer door traditie bepaald.
Jonge kinderen kunnen nog niet uit de voeten met de kenmerken van een pure relationship.
, Giddens (1991) geeft aan dat de relatie tussen ouders en tieners al meer het karakter krijgt van een
pure relationship.
Reflectie en onderhandeling zijn de instrumenten om met elkaar te komen tot een zeker evenwicht tussen
autonomie en verbondenheid.
Het is moeilijk om te participeren in de huidige samenleving als men niet de beschikking heeft over de
vermogens tot reflectie en onderhandelen.
Het reflectievermogen wordt niet alleen door het verstandelijke vermogen bepaald, sociaal-culturele factoren
spelen ook een rol.
In veel gezinnen uit sociale lagere klassen wordt de onderlinge communicatie niet gekenmerkt door reflectie,
dialoog en onderhandelen. Gedrag is er veelal gewoontebepaald.
Veel hulpvragen, zowel met betrekking tot partnerrelaties als tot ouder-kindrelaties, vleoien voort uit de wijze
van reflectie zelf of het ontbreken van reflectie.
Wanneer gezinnen hulp vragen, is veelal de wijze waarop men met elkaar communiceert onderdeel van het
probleem.
Hulpverleners hebben de neiging hulpvragen te benaderen met een methodisch verantwoorde reflectieve
werkwijze. Bij gezinnen met een beperkt reflectief vermogen leidt dat tot een moeizaam verhouding tot de
hulpverlening.
Het gezin is meer dan in het verleden een keuzenoptie. Een gezin is niet langer een voorwaarde om (financieel)
te overleven.
Artikel: Hoe de samenleving het gezinsleven beïnvloedt.
Auteur: Wim H. Dekker.
M van Hintum & Latten J stellen: dat de partnerrelatie nog meer aan stabiliteit zal inboeten: ‘relaties zullen
dynamischer zijn dan vroeger’.
Van Hintum en Latten menen dat scheidingen, samengestelde gezinnen, stiefgezinnen etc een logisch gevolg is
van de vrijheid van het individu: we kiezen wat het beste bij ons past, en die vrijheid zullen we willen behouden
ook.
In alle relaties of het nu ouder-kindrelaties of partnerrelaties zijn komt het spanningsveld tussen Autonomie &
verbondenheid aan de orde. In het samenleven zijn mensen voortdurend op zoek naar een balans tussen die
twee.
De mens heeft zowel autonomie als verbondenheid nodig.
Autonomie: om jezelf te ontplooien en ruimte te hebben om zelf vorm te geven aan je leven.
Verbondenheid: om energie op te doen door erkenning en door dingen over jezelf van anderen te leren.
Volgens M van Hintum & Latten J is de balans tussen autonomie en verbondenheid veranderd. De prioriteit ligt
bij autonomie.
Alhoewel het grootste deel van de mensheid op zoek blijft gaan naar verbondenheid.
Speerpunten hulpverlening: het bevorderen van zelfredzaamheid, emancipatie en het nemen van
verantwoordelijkheid voor het eigen leven.
De balans tussen autonomie & verbondenheid is in het gezin niet uniek maar sociologisch gezien is het gezin
wel de belangrijkste plek waar kinderen de balans hierin hanteren.
Politici benaderen het gezin vanuit de vraag of dat een goede bijdrage lever aan de ontwikkeling van de
samenleving.
Veel voorkomende uitspraken/ gedachte bij politici over gezinnen:
Als het in gezinnen goed gaat, gaat het ook goed in de samenleving.
Als gezinnen niet goed functioneren, leidt dat tot spanningen in de samenleving.
Hulpverleners focussen zich voornamelijk op de invloed van de samenleving op het gezin.
Volgens Wim H Dekker etc is er sprake van een wisselwerking tussen beide bewegingen: de samenleving
beïnvloedt het functioneren van gezinnen en het functioneren van gezinnen beïnvloedt de samenleving.
Centrale vraag: Hoe wordt de hantering van de balans tussen autonomie en verbondenheid in gezinnen
beïnvloedt door ontwikkelingen in de samenleving?
De vroegere onzekerheid van de Nederlandse economie is de reden volgens diverse sociologische theorieën
waarom mensen bereid waren delen van hun autonomie op te offeren in ruil voor verbondenheid.
Vooral het onderwijs heeft een grote impuls gegeven aan de emancipatie (streven naar een volwaardige plaats
in de samenleving) en ontplooiing va het individu.
In 1970 bedroeg de gemiddelde leeftijd van moeders bij hun eerste kind 24 jaar en in 2006 was dat 29,4 jaar.
Gevolg hiervan is meer oudere ouders en een afname van tienermoeders.
Ook het aantal kinderen per huishouden is afgenomen. Verwachting is dat het aantal grote gezinnen zal
afnemen.
,Het effect van de conclusie dat het met de opvoedvaardigheid van ouders over het algemeen goed gaat is
volgens onderzoekers dat ouders onzeker worden over hun bekwaamheid.
Ouders hebben meer behoefte aan een gerichte en kort advies bij kleine en relatief beperkte vragen dan aan
omvangrijke en massieve hulpverlening.
Modernity ands self identity: self and society in the late modern age (1991) is een boek dat gaat over het
economische verklaringsmodel voor de dynamiek in het gezinsleven door Anthony Giddens.
In dit boek onderzoekt hij op welke manier de laatmoderne of postmoderne cultuur doordringt tot in
de manier waarop het individu zichzelf verstaat.
De moderne wereld brengt naast ongekende mogelijkheden ook onbekende risico’s met zich mee. Dit geeft
ons als burgers ook een vraag gevoel van onzekerheid en angst die bij grotere en kleinere crises opeens aan
het licht komt.
De liberale westerse samenleving stelt het individu in staat om zelf zijn leven in te richten.
Giddens tekent de moderne mens als een reflectief wezen, iemand die zich voortdurend bezint op de
beantwoording van de volgende reflectieve vragen.
Waar wil ik leven - wat gebeurt er nu met mij
Met wie wil ik leven wil ik werken - wat voel ik nu?
Wil ik studeren - wat denk ik nu?
Wie wil ik zijn - wat vinden andere van mij?
Partnerrelatie = pure relationship.
Giddens benadrukt dat reflectie zelfreferentieel is: uiteindelijk bepaalt het individu zelf het antwoord, of hij
het nu afkijkt of niet.
Volgens Giddens heeft de ideaaltypische relatie van de laatmoderne samenelving de volgende 7 kenmerken:
1. De gulzige relatie wordt niet langer afgedwongen door de economische dan wel culturele kenmerken
van de samenleving, maar bestaat alleenb ij gratie van de betrokkenen.
2. De gulzige relatie zoeken de betrokken partners bevrediging van hun verlangens. De relatie moet
beiden wat opleveren.
3. De pure relationship is reflexief georganiseerd. Zoals Abram de Swaan zei, die stelde dat het gezin een
onderhandelingshuishouden is geworden.
4. Juist omdat de relatie niet langer extern verankerd is, draait het in de pure relationship om
commitment. Bij commitment gaat het om dat de partners ‘tijd kopen’ en niet meteen opbrengst op
hun investering willen zien.
5. Intimiteit is de centrale factor in de gulzige relatie. Individualisering creëert niet alleen vrijheid, maar
ook eenzaamheid.
6. De voortgang van de relatie is afhankelijk van het wederzijds vertrouwen.
7. In pure relationship zet het individu zijn identiteit op het spel.
Reflectie neemt in deze 7 kenmerken van pure relationship een centrale plek in.
Het individu evalueert zijn relatie ook reflectief voor zichzelf. Dat verklaart de kwetsbaarheid van relaties in
onze tijd aldus Giddens.
Doorslaggevende redenen voor een scheiding: hebben vooral te maken met een negatief uitgevallen evaluatie
van de kenmerken; commitment, reflectie, intimiteit en vertrouwen van de pure relationship.
Dat de partnerrelatie zich eheft ontwikkeld in de richting van de pure relationship heeft ook gevolgen gehad
voor de ouder-kindrelatie:
Voor partners in een partnerrelatie is het nemen van kinderen niet langer van zelfsprekend
Ouderschap wordt net als de partnerrelatie niet langer door traditie bepaald.
Jonge kinderen kunnen nog niet uit de voeten met de kenmerken van een pure relationship.
, Giddens (1991) geeft aan dat de relatie tussen ouders en tieners al meer het karakter krijgt van een
pure relationship.
Reflectie en onderhandeling zijn de instrumenten om met elkaar te komen tot een zeker evenwicht tussen
autonomie en verbondenheid.
Het is moeilijk om te participeren in de huidige samenleving als men niet de beschikking heeft over de
vermogens tot reflectie en onderhandelen.
Het reflectievermogen wordt niet alleen door het verstandelijke vermogen bepaald, sociaal-culturele factoren
spelen ook een rol.
In veel gezinnen uit sociale lagere klassen wordt de onderlinge communicatie niet gekenmerkt door reflectie,
dialoog en onderhandelen. Gedrag is er veelal gewoontebepaald.
Veel hulpvragen, zowel met betrekking tot partnerrelaties als tot ouder-kindrelaties, vleoien voort uit de wijze
van reflectie zelf of het ontbreken van reflectie.
Wanneer gezinnen hulp vragen, is veelal de wijze waarop men met elkaar communiceert onderdeel van het
probleem.
Hulpverleners hebben de neiging hulpvragen te benaderen met een methodisch verantwoorde reflectieve
werkwijze. Bij gezinnen met een beperkt reflectief vermogen leidt dat tot een moeizaam verhouding tot de
hulpverlening.
Het gezin is meer dan in het verleden een keuzenoptie. Een gezin is niet langer een voorwaarde om (financieel)
te overleven.
