Encyclopedie I
Belangrijke tentamenvragen uit oude tentamens
1.a. Zet uiteen wat in Recht, Orde en Vrijheid wordt verstaan onder “negatieve
vrijheid”en “wezensvrijheid”.
Negatieve vrijheid van positieve belemmeringen, vrijheid van de storende
aanwezigheid van iets (bv: overheidsdwang) Waarborg: klassieke grondrechten
(vrijheidsrechten of afweerrechten) / klassieke rechtsstaat (nachtwakerstaat)
Liberalisme (smalle ethiek) zo min mogelijk morele normering.
Wezensvrijheid: Dat de mens vrij is in ingevulde zin: vrij om een levenshouding
te ontwikkelen waarin hij de volle ontplooiing van zijn ‘ware’ menselijkheid
(bestemming, wezensaard) vindt.
1.b. Noem een (rechts) filosoof die een uitgesproken negatieve vrijheidsbegrip
hanteert en een (rechts) filosoof die een uitgesproken wezensvrijheidsbegrip
hanteert. Motiveer uw antwoord zorgvuldig.
John Locke hanteert een negatief vrijheidsbegrip. Hij gaat uit van een neutrale
staat: de staat moet zijn burgers het ongestoorde genot van hun rechten
garanderen. Wat zij bijvoorbeeld met hun eigendom doen gaat de staat niets aan,
zolang zij de rechten van andere niet aantasten. De rechten die conflicten
veroorzaken kunnen overgedragen worden aan de overheid. De mensen dragen
niet al hun rechten over: het doel is namelijk om zonder problemen van rechten
te genieten. De rechten die overgedragen worden zijn die op zelfverdediging,
bestraffing en het afdwingen van schadevergoeding. De regering regeert maar
doet dit namens de gemeenschap en niet uit eigen bevoegdheid.
Aristoteles hanteert een wezensvrijheidsbegrip. D.m.v. zijn zijnsleer ontwikkeld
Aristoteles een grondslag voor zijn ethiek: Het goede voor elk wezen is het
vervolmaken van immanente (de vorm zit in de materie) aanleg, dus het geen zijn
soort kenmerkt. Bv. Eikel tot boom. Doordat de mens zich van de overige natuur
onderscheidt door zijn rede, is het goede voor hen door een zo redelijk mogelijke
levenswijze, harmonie en geluk te bereiken. Deze wezensvrijheid bereik je
bijvoorbeeld door actieve deelname aan het politieke leven. Deze ideeën zijn
gebaseerd op de zijnsleer van zijn meester Plato.
2. Zet uiteen vanuit welke redenering Jean-Jacques Rousseau tot de paradoxale
uitspraak kon komen dat een mens desnoods ‘gedwongen moet worden om vrij te
zijn.
Belangrijke tentamenvragen uit oude tentamens
1.a. Zet uiteen wat in Recht, Orde en Vrijheid wordt verstaan onder “negatieve
vrijheid”en “wezensvrijheid”.
Negatieve vrijheid van positieve belemmeringen, vrijheid van de storende
aanwezigheid van iets (bv: overheidsdwang) Waarborg: klassieke grondrechten
(vrijheidsrechten of afweerrechten) / klassieke rechtsstaat (nachtwakerstaat)
Liberalisme (smalle ethiek) zo min mogelijk morele normering.
Wezensvrijheid: Dat de mens vrij is in ingevulde zin: vrij om een levenshouding
te ontwikkelen waarin hij de volle ontplooiing van zijn ‘ware’ menselijkheid
(bestemming, wezensaard) vindt.
1.b. Noem een (rechts) filosoof die een uitgesproken negatieve vrijheidsbegrip
hanteert en een (rechts) filosoof die een uitgesproken wezensvrijheidsbegrip
hanteert. Motiveer uw antwoord zorgvuldig.
John Locke hanteert een negatief vrijheidsbegrip. Hij gaat uit van een neutrale
staat: de staat moet zijn burgers het ongestoorde genot van hun rechten
garanderen. Wat zij bijvoorbeeld met hun eigendom doen gaat de staat niets aan,
zolang zij de rechten van andere niet aantasten. De rechten die conflicten
veroorzaken kunnen overgedragen worden aan de overheid. De mensen dragen
niet al hun rechten over: het doel is namelijk om zonder problemen van rechten
te genieten. De rechten die overgedragen worden zijn die op zelfverdediging,
bestraffing en het afdwingen van schadevergoeding. De regering regeert maar
doet dit namens de gemeenschap en niet uit eigen bevoegdheid.
Aristoteles hanteert een wezensvrijheidsbegrip. D.m.v. zijn zijnsleer ontwikkeld
Aristoteles een grondslag voor zijn ethiek: Het goede voor elk wezen is het
vervolmaken van immanente (de vorm zit in de materie) aanleg, dus het geen zijn
soort kenmerkt. Bv. Eikel tot boom. Doordat de mens zich van de overige natuur
onderscheidt door zijn rede, is het goede voor hen door een zo redelijk mogelijke
levenswijze, harmonie en geluk te bereiken. Deze wezensvrijheid bereik je
bijvoorbeeld door actieve deelname aan het politieke leven. Deze ideeën zijn
gebaseerd op de zijnsleer van zijn meester Plato.
2. Zet uiteen vanuit welke redenering Jean-Jacques Rousseau tot de paradoxale
uitspraak kon komen dat een mens desnoods ‘gedwongen moet worden om vrij te
zijn.
