Taaltopics Argumenteren – C. Braas & E. van der Geest
H 1, 3.3.2, 3.5.2, 8, 9 + bijlagen + reader argumenteren
H1: basisbegrippen
Argumenteren: uitspraak verdedigen door een of meer andere uitspraken ter ondersteuning
Standpunt: uitspraak waarvan de juistheid of terechtheid geprobeerd wordt aan te tonen (standpunt
kan ook uit feiten bestaan!) andere omschrijving: iedere uitspraak die naar het oordeel van de
spreker/schrijver betwistbaar is
Argumentatie: samenstel van argument en standpunt
Redenering: standpunt, argument en verbindende uitspraak samen (voorbeeld: volgens mij moet je
dat niet kopen (standpunt) want het is slecht aangeschreven in de consumentengids (argument) en
als iets slecht aangeschreven is is het af te raden dat te kopen (verbindende uitspraak) ).
*verbindende uitspraak ook wel: warrant of redeneerstap
Enkelvoudige argumentatie: standpunt+argument
Meervoudige argumentatie: meerdere argumenten bij een standpunt (qui prouve trop ne prouve
rien: wie te veel bewijst, bewijst niets)
Nevenschikkende argumentatie: meerdere argumenten in een combinatie van zinnen bestaande uit
kleine deelargumenten. Kenmerkend: 1 deelargument los is onvoldoende om het standpunt te
steunen
Onderschikkende argumentatie: vooral in discussies. Bestaat uit argument, subargument,
subsubargument etc.
Argumentatieve signaalwoorden: om begrijpelijkheid tekst te verbeteren
De want/of dusproef: voor het vaststellen of argumentatief verband is tussen uitspraken.
Gemaskerde argumentatie: argument dat niet gelijk als argument herkenbaar is (meestal als
retorische vraag)
Redundante tekst: hetzelfde herhaald met andere woorden voor makkelijkere leesbaarheid tekst
Toegeving: psychologische functie (voornamelijk lijkt), bv: hoewel de Nl’se marathonkampioen goede
prestaties heeft laten zien, is het terecht dat….
3.3.2 SGP-model
Is een model van 6 specifieke vragen die je over een onderwerp kunt stellen.
Standaardgeschilpunten: vragen die je kunt stellen die voor elk geschil over beleid aan de orde
komen. De vragen moeten allen met ‘ja’ beantwoord kunnen worden met minstens 1 argument. Dit
is om aan te tonen dat er iets veranderd moet worden.
SGP’s:
- Zijn er problemen?
- Zijn deze ernstig?
- Worden de problemen veroorzaakt door het huidige beleid?
- Is het beleidsvoorstel uitvoerbaar?
- Is het beleidsvoorstel doeltreffend?
- Wegen de voordelen van het voorstel op tegen de eventuele nadelen?
Met behulp van deze vragen kun je vast argumenten bedenken om standpunt te onderbouwen.
Voordeel van SGP-model: systematisch alle mogelijke argumenten langsgaat om daarna te kijken
welke argumenten daadwerkelijk bruikbaar zijn.
Voorstander van de verandering heeft de bewijslast (moet alle antwoorden kunnen onderbouwen)
, 3.5.2 Logos, Ethos en Pathos
Combinatie van 3 soorten argumentatie om publiek te overtuigen:
Logos: logische, zakelijke argumenten (cijfers etc.)
Ethos: benadrukken direct of indirect de kwaliteiten van de spreken (uitstraling, betrokkenheid,
intelligentie etc.)
Pathos: spelen in op gevoelens van publiek (vaak afgekeurd, snel als drogredenen, demagogie of
propaganda).
H8: Vragen stellen doorlezen!
Verschillende vragen te stellen wanneer fundament van betoog bekeken wordt:
- Zijn argumenten en bronnen helder? (onderbouwing)
- Zijn de verbanden tussen argumenten en standpunt duidelijk? (redenering)
- Zijn alle relevante punten samenhangend behandeld? (volledigheid en consistentie)
Onvolledig betoog: niet beargumenteerde uitspraken etc.
Typen redeneringen:
- Analogieredenering: specifieke gevallen worden met elkaar vergeleken
- Generalisering/van voorbeeld naar algemene uitspraak: uit voorbeeld wordt algemene
uitspraak afgeleid
- Causaliteitsredenering: uit een oorzaak een gevolg afgeleid of andersom
- Autoriteitsredenering: iets is zo omdat autoriteit dat vindt
- Eigenschap/oordeelredenering: oordeel wordt gerechtvaardigd doordat iets bepaalde
kenmerken heeft
- Doel-middel redenering: middel wordt als gewenst gebracht omdat het tot gewenst doel
leidt.
Bij verandering van status quo heeft de verdediger van een verandering van een beleidsbetoog de
bewijslast: hij moet alle geschilpunten overtuigend moet kunnen onderbouwen.
H9: Kritiek leveren
5 verschillende gebieden voor zwakheden in betoog:
- De aangehaalde bronnen of de spreker zelf kunnen als bron tekortschieten.
o Persoonlijke aanval/argumentum ad hominem: argument dat gericht is
discussiepartner uit te schakelen voor succes van publiek. Aanval moet altijd waar
zijn, en moet altijd relevant zijn.
o Ad-hominemdrogredenen: onterechte persoonlijke aanval (argumenten die nergens
op slaan)
- De inhoud van standpunt en/of argumenten kan onwaar zijn of onaannemelijk
o Shifting ground: verschuiven van standpunt naar conclusie die gemakkerlijker
verdedigbaar is
o Cirkelredenering: telkens herhalen van standpunt in argument
- Het betoog kan ondeugdelijke redeneringen bevatten
o Benoemen van redeneerfout
o Demonstreren van de redeneerfout
Ad-absurdumredenering: gebruikmaken van analogie om aan te tonen dat
redenering absurd of lachwekkend is
Reductio ad absurdum: aanvaller onderkent de verbindende uitspraak en
past deze op andere situatie toe dmv analogie
- In plaats van vooral inhoudelijke worden er te veel gevoelsargumenten gebruikt
o Met emotionele beïnvloeding van het publiek betreed je een ander strijdperk dan bij
appèls aan het verstand.
- Het betoog kan gaten bevatten
H 1, 3.3.2, 3.5.2, 8, 9 + bijlagen + reader argumenteren
H1: basisbegrippen
Argumenteren: uitspraak verdedigen door een of meer andere uitspraken ter ondersteuning
Standpunt: uitspraak waarvan de juistheid of terechtheid geprobeerd wordt aan te tonen (standpunt
kan ook uit feiten bestaan!) andere omschrijving: iedere uitspraak die naar het oordeel van de
spreker/schrijver betwistbaar is
Argumentatie: samenstel van argument en standpunt
Redenering: standpunt, argument en verbindende uitspraak samen (voorbeeld: volgens mij moet je
dat niet kopen (standpunt) want het is slecht aangeschreven in de consumentengids (argument) en
als iets slecht aangeschreven is is het af te raden dat te kopen (verbindende uitspraak) ).
*verbindende uitspraak ook wel: warrant of redeneerstap
Enkelvoudige argumentatie: standpunt+argument
Meervoudige argumentatie: meerdere argumenten bij een standpunt (qui prouve trop ne prouve
rien: wie te veel bewijst, bewijst niets)
Nevenschikkende argumentatie: meerdere argumenten in een combinatie van zinnen bestaande uit
kleine deelargumenten. Kenmerkend: 1 deelargument los is onvoldoende om het standpunt te
steunen
Onderschikkende argumentatie: vooral in discussies. Bestaat uit argument, subargument,
subsubargument etc.
Argumentatieve signaalwoorden: om begrijpelijkheid tekst te verbeteren
De want/of dusproef: voor het vaststellen of argumentatief verband is tussen uitspraken.
Gemaskerde argumentatie: argument dat niet gelijk als argument herkenbaar is (meestal als
retorische vraag)
Redundante tekst: hetzelfde herhaald met andere woorden voor makkelijkere leesbaarheid tekst
Toegeving: psychologische functie (voornamelijk lijkt), bv: hoewel de Nl’se marathonkampioen goede
prestaties heeft laten zien, is het terecht dat….
3.3.2 SGP-model
Is een model van 6 specifieke vragen die je over een onderwerp kunt stellen.
Standaardgeschilpunten: vragen die je kunt stellen die voor elk geschil over beleid aan de orde
komen. De vragen moeten allen met ‘ja’ beantwoord kunnen worden met minstens 1 argument. Dit
is om aan te tonen dat er iets veranderd moet worden.
SGP’s:
- Zijn er problemen?
- Zijn deze ernstig?
- Worden de problemen veroorzaakt door het huidige beleid?
- Is het beleidsvoorstel uitvoerbaar?
- Is het beleidsvoorstel doeltreffend?
- Wegen de voordelen van het voorstel op tegen de eventuele nadelen?
Met behulp van deze vragen kun je vast argumenten bedenken om standpunt te onderbouwen.
Voordeel van SGP-model: systematisch alle mogelijke argumenten langsgaat om daarna te kijken
welke argumenten daadwerkelijk bruikbaar zijn.
Voorstander van de verandering heeft de bewijslast (moet alle antwoorden kunnen onderbouwen)
, 3.5.2 Logos, Ethos en Pathos
Combinatie van 3 soorten argumentatie om publiek te overtuigen:
Logos: logische, zakelijke argumenten (cijfers etc.)
Ethos: benadrukken direct of indirect de kwaliteiten van de spreken (uitstraling, betrokkenheid,
intelligentie etc.)
Pathos: spelen in op gevoelens van publiek (vaak afgekeurd, snel als drogredenen, demagogie of
propaganda).
H8: Vragen stellen doorlezen!
Verschillende vragen te stellen wanneer fundament van betoog bekeken wordt:
- Zijn argumenten en bronnen helder? (onderbouwing)
- Zijn de verbanden tussen argumenten en standpunt duidelijk? (redenering)
- Zijn alle relevante punten samenhangend behandeld? (volledigheid en consistentie)
Onvolledig betoog: niet beargumenteerde uitspraken etc.
Typen redeneringen:
- Analogieredenering: specifieke gevallen worden met elkaar vergeleken
- Generalisering/van voorbeeld naar algemene uitspraak: uit voorbeeld wordt algemene
uitspraak afgeleid
- Causaliteitsredenering: uit een oorzaak een gevolg afgeleid of andersom
- Autoriteitsredenering: iets is zo omdat autoriteit dat vindt
- Eigenschap/oordeelredenering: oordeel wordt gerechtvaardigd doordat iets bepaalde
kenmerken heeft
- Doel-middel redenering: middel wordt als gewenst gebracht omdat het tot gewenst doel
leidt.
Bij verandering van status quo heeft de verdediger van een verandering van een beleidsbetoog de
bewijslast: hij moet alle geschilpunten overtuigend moet kunnen onderbouwen.
H9: Kritiek leveren
5 verschillende gebieden voor zwakheden in betoog:
- De aangehaalde bronnen of de spreker zelf kunnen als bron tekortschieten.
o Persoonlijke aanval/argumentum ad hominem: argument dat gericht is
discussiepartner uit te schakelen voor succes van publiek. Aanval moet altijd waar
zijn, en moet altijd relevant zijn.
o Ad-hominemdrogredenen: onterechte persoonlijke aanval (argumenten die nergens
op slaan)
- De inhoud van standpunt en/of argumenten kan onwaar zijn of onaannemelijk
o Shifting ground: verschuiven van standpunt naar conclusie die gemakkerlijker
verdedigbaar is
o Cirkelredenering: telkens herhalen van standpunt in argument
- Het betoog kan ondeugdelijke redeneringen bevatten
o Benoemen van redeneerfout
o Demonstreren van de redeneerfout
Ad-absurdumredenering: gebruikmaken van analogie om aan te tonen dat
redenering absurd of lachwekkend is
Reductio ad absurdum: aanvaller onderkent de verbindende uitspraak en
past deze op andere situatie toe dmv analogie
- In plaats van vooral inhoudelijke worden er te veel gevoelsargumenten gebruikt
o Met emotionele beïnvloeding van het publiek betreed je een ander strijdperk dan bij
appèls aan het verstand.
- Het betoog kan gaten bevatten
