Hoofdstuk 1: Science and social research
Hoe weten we wat we weten?
Onze kennis van de wereld komt voor een klein gedeelte uit:
Directe ervaring: observatie en patronen van regelmatigheden ontdekken
Persoonlijk onderzoek (personal inquiry): kruiden, hete theepot
Een groter gedeelte van onze kennis is kennis waarover overeenstemming is bereikt =
agreement reality = de dingen die “iedereen weet” als onderdeel van de cultuur « gebaseerd op:
Traditie = kennis over hoe de wereld werkt, die in jouw cultuur als algemene waarheid wordt
beschouwd.
Autoriteit = je neemt informatie aan als het door iemand met expertise wordt verteld.
Daartegenover staat experiental reality = de werkelijkheid zoals die aan je zintuigen verschijnt.
Als onze persoonlijke ervaring contrasteert met de agreement reality, geven we vaak onze
persoonlijke ervaring op ten gunste van de agreement.
Vb.: Je directe ervaring is dat een hapje lekker smaakt, maar zodra je weet dat je worm hebt gegeten,
trek je die ervaring terug, omdat er agreement is dat wormen niet bedoeld zijn om te eten.
Aan de ene kant helpt de agreement reality ons: we hoeven niet alles uit te zoeken, maar hebben al
een kennisbasis om op voort te bouwen.
Aan de andere kant beperkt de agreement reality ons: je neemt dingen voor waar aan, zonder ze zelf
te onderzoeken.
Alledaags onderzoek
Mensen hebben de neiging om causale verbanden te leggen = toekomstige omstandigheden worden
veroorzaakt door de huidige omstandigheden.
We leren dat causale verbanden vaak probabilistisch zijn = er is een waarschijnlijkheid dat een gevolg
zich voordoet als een oorzaak aanwezig is.
Causale verbanden zijn vaak niet deterministisch = absolute zekerheid dat bij deze oorzaak dit gevolg
optreedt.
Mensen willen ‘wat’- en ‘waarom’-vragen beantwoorden en proberen dat te bereiken door
observatie en proberen uit te zoeken hoe de wereld in elkaar steekt.
Mensen zijn daarbij op zoek naar bewijs dat hun ideeën bevestigt (confirmatory evidence), terwijl je
moet zoeken naar bewijs dat de waarheid van jouw ideeën ontkracht.
Zes basisfouten die we maken als we nadenken (Kida):
1. Voorkeur voor statistieken.
2. We zijn op zich naar bevestigend bewijs, niet naar bewijs dat onze ideeën ter discussie stelt.
3. We geloven niet in toeval.
4. Soms nemen we de wereld niet goed waar.
5. Versimpelen van ons denken.
6. Ons geheugen werkt niet altijd goed.
De wetenschappelijke methode kan deze fouten uitsluiten.
1
, Bij persoonlijk onderzoek maken we een aantal fouten.
Wetenschap probeert die fouten te voorkomen.
Inaccurate observaties
Bewuste observatie (plan om te gaan observeren)
Meetinstrumenten zorgen voor precisie.
Overgeneralisatie (uit een beperkt aantal observaties een algemene regel afleiden)
Representatieve steekproef: de steekproef lijkt qua samenstelling op de groep
waarover je een uitspraak doet.
Replicatie = het onderzoek herhalen om te kijken of de bevindingen wéér uitkomen.
Selectieve observatie (neiging om te kijken naar situaties die aansluiten bij onze
verwachtingen, niet naar situaties die ervan afwijken)
Van tevoren de hoeveelheid observaties bepalen.
Zoeken naar onderzoeksobjecten die het algemene patroon niet opvolgen.
Niet logisch redeneren
Vb.: “De uitzondering bevestigt de regel” « een uitzondering laat zien dat een regel niet voor
dit geval, maar wel voor de rest geldt.
Vb.: gambler’s fallacy = na veel geluk volgt pech en na veel pech volgt geluk.
Expliciet gebruik maken van een logisch systeem voor je verklaringen.
Perspectieven op de realiteit
Premodern = “Dingen zijn zoals ze lijken te zijn”
» Er is één perspectief op de werkelijkheid mogelijk en we kunnen dit perspectief kennen.
Modern = “Observaties zijn subjectief”
Postmodern = “Er is niet een objectieve realiteit, die we kunnen observeren”
» We hebben alleen ons perspectief op de werkelijkheid (boek).
Als je naar de werkelijkheid kijkt, moet je je ervan bewust zijn dat je daar op een bepaalde manier
naar kijkt en dat jouw perspectief jouw waarheidsperceptie beïnvloedt.
Fundamenten van wetenschap
Wetenschap is een speciale benadering van wat je door persoonlijke ervaringen uitvindt over de
realiteit:
Epistemologie = de wetenschap van het weten.
Methodologie (onderdeel van epistemologie) = de wetenschap van het uitzoeken (methodeleer:
eisen die aan methoden worden gesteld om goede conclusies te kunnen trekken).
Wetenschap is logico-empirisch:
Logica = gebaseerd op theorieën (agreement reality)
» Een theorie moet zinnig zijn…
Observatie = toetsen van de theorie aan de werkelijkheid (experiental reality)
» …en corresponderen met wat we observeren.
Logica en observatie zijn essentieel voor de wetenschap. Ze zijn gerelateerd aan drie belangrijke
aspecten van onderzoek doen:
1. Theorie = systematische verklaring van observaties die we hebben gedaan aan ons onder-
zoeksobject. (logica)
2. Dataverzameling. (observatie)
3. Data-analyse = vergelijken van wat we logisch gezien verwachtten en wat we daadwerkelijk
hebben geobserveerd. (logica én observatie)
2
Hoe weten we wat we weten?
Onze kennis van de wereld komt voor een klein gedeelte uit:
Directe ervaring: observatie en patronen van regelmatigheden ontdekken
Persoonlijk onderzoek (personal inquiry): kruiden, hete theepot
Een groter gedeelte van onze kennis is kennis waarover overeenstemming is bereikt =
agreement reality = de dingen die “iedereen weet” als onderdeel van de cultuur « gebaseerd op:
Traditie = kennis over hoe de wereld werkt, die in jouw cultuur als algemene waarheid wordt
beschouwd.
Autoriteit = je neemt informatie aan als het door iemand met expertise wordt verteld.
Daartegenover staat experiental reality = de werkelijkheid zoals die aan je zintuigen verschijnt.
Als onze persoonlijke ervaring contrasteert met de agreement reality, geven we vaak onze
persoonlijke ervaring op ten gunste van de agreement.
Vb.: Je directe ervaring is dat een hapje lekker smaakt, maar zodra je weet dat je worm hebt gegeten,
trek je die ervaring terug, omdat er agreement is dat wormen niet bedoeld zijn om te eten.
Aan de ene kant helpt de agreement reality ons: we hoeven niet alles uit te zoeken, maar hebben al
een kennisbasis om op voort te bouwen.
Aan de andere kant beperkt de agreement reality ons: je neemt dingen voor waar aan, zonder ze zelf
te onderzoeken.
Alledaags onderzoek
Mensen hebben de neiging om causale verbanden te leggen = toekomstige omstandigheden worden
veroorzaakt door de huidige omstandigheden.
We leren dat causale verbanden vaak probabilistisch zijn = er is een waarschijnlijkheid dat een gevolg
zich voordoet als een oorzaak aanwezig is.
Causale verbanden zijn vaak niet deterministisch = absolute zekerheid dat bij deze oorzaak dit gevolg
optreedt.
Mensen willen ‘wat’- en ‘waarom’-vragen beantwoorden en proberen dat te bereiken door
observatie en proberen uit te zoeken hoe de wereld in elkaar steekt.
Mensen zijn daarbij op zoek naar bewijs dat hun ideeën bevestigt (confirmatory evidence), terwijl je
moet zoeken naar bewijs dat de waarheid van jouw ideeën ontkracht.
Zes basisfouten die we maken als we nadenken (Kida):
1. Voorkeur voor statistieken.
2. We zijn op zich naar bevestigend bewijs, niet naar bewijs dat onze ideeën ter discussie stelt.
3. We geloven niet in toeval.
4. Soms nemen we de wereld niet goed waar.
5. Versimpelen van ons denken.
6. Ons geheugen werkt niet altijd goed.
De wetenschappelijke methode kan deze fouten uitsluiten.
1
, Bij persoonlijk onderzoek maken we een aantal fouten.
Wetenschap probeert die fouten te voorkomen.
Inaccurate observaties
Bewuste observatie (plan om te gaan observeren)
Meetinstrumenten zorgen voor precisie.
Overgeneralisatie (uit een beperkt aantal observaties een algemene regel afleiden)
Representatieve steekproef: de steekproef lijkt qua samenstelling op de groep
waarover je een uitspraak doet.
Replicatie = het onderzoek herhalen om te kijken of de bevindingen wéér uitkomen.
Selectieve observatie (neiging om te kijken naar situaties die aansluiten bij onze
verwachtingen, niet naar situaties die ervan afwijken)
Van tevoren de hoeveelheid observaties bepalen.
Zoeken naar onderzoeksobjecten die het algemene patroon niet opvolgen.
Niet logisch redeneren
Vb.: “De uitzondering bevestigt de regel” « een uitzondering laat zien dat een regel niet voor
dit geval, maar wel voor de rest geldt.
Vb.: gambler’s fallacy = na veel geluk volgt pech en na veel pech volgt geluk.
Expliciet gebruik maken van een logisch systeem voor je verklaringen.
Perspectieven op de realiteit
Premodern = “Dingen zijn zoals ze lijken te zijn”
» Er is één perspectief op de werkelijkheid mogelijk en we kunnen dit perspectief kennen.
Modern = “Observaties zijn subjectief”
Postmodern = “Er is niet een objectieve realiteit, die we kunnen observeren”
» We hebben alleen ons perspectief op de werkelijkheid (boek).
Als je naar de werkelijkheid kijkt, moet je je ervan bewust zijn dat je daar op een bepaalde manier
naar kijkt en dat jouw perspectief jouw waarheidsperceptie beïnvloedt.
Fundamenten van wetenschap
Wetenschap is een speciale benadering van wat je door persoonlijke ervaringen uitvindt over de
realiteit:
Epistemologie = de wetenschap van het weten.
Methodologie (onderdeel van epistemologie) = de wetenschap van het uitzoeken (methodeleer:
eisen die aan methoden worden gesteld om goede conclusies te kunnen trekken).
Wetenschap is logico-empirisch:
Logica = gebaseerd op theorieën (agreement reality)
» Een theorie moet zinnig zijn…
Observatie = toetsen van de theorie aan de werkelijkheid (experiental reality)
» …en corresponderen met wat we observeren.
Logica en observatie zijn essentieel voor de wetenschap. Ze zijn gerelateerd aan drie belangrijke
aspecten van onderzoek doen:
1. Theorie = systematische verklaring van observaties die we hebben gedaan aan ons onder-
zoeksobject. (logica)
2. Dataverzameling. (observatie)
3. Data-analyse = vergelijken van wat we logisch gezien verwachtten en wat we daadwerkelijk
hebben geobserveerd. (logica én observatie)
2
