Hoorcolleges Insolventierecht
Master Nederlands recht specialisati e Burgerlijk Recht Radboud Universiteit Nijmegen
Collegejaar 2020/2021
Inhoud
HC1 Insolventierecht: Hoofdlijnen en hoofdrolspelers...........................................................................2
HC2 Wederkerige overeenkomsten......................................................................................................12
HC3 Goederenrechtelijke zekerheidsrechten, executievraagstukken en positie fiscus........................19
HC4 Verhaalsbenadeling.......................................................................................................................24
HC5 Girale betaling en verrekening......................................................................................................32
HC6 Boedelvraagstukken......................................................................................................................43
HC7 Voortzetten, doorstart, positie werknemers.................................................................................50
HC8 Bestuurdersaansprakelijkheid.......................................................................................................56
HC9 Toezicht en ethiek.........................................................................................................................65
HC10 Praktijk curator, surseance van betaling & WHOA......................................................................76
HC11 Insolventieprocedures binnen de EU..........................................................................................84
1
,HC1 Insolventierecht: Hoofdlijnen en hoofdrolspelers
Juist op dit moment is insolventierecht maatschappelijk heel erg relevant. De grote klap van
faillissementen staat eraan te komen. In de loop van deze maand zal door de Eerste Kamer
waarschijnlijk de Wet Homologatie Onderhands Akkoord aannemen. Hier komen we nog over te
spreken. Dat zal het insolventierecht veranderen. Het is dus ook een dynamisch vak. Tot slot is het
ook een heel complex vak. Dat betekent dat je veel moet lezen. Maar laat jezelf niet afschrikken,
want ook al vinden veel studenten het vak uitdagend, er worden meestal goede resultaten bereikt.
Onderwerpen
Opzet van het vak
Programma
Insolventierecht: wat is dat?
Typen insolventieprocedures
Hoofdrolspelers
Uitgangspunten en beginselen van faillissement
Fixatie
Opzet van het vak
Iedereen kan kennisnemen van de gehele stof. Ook als je niet fysiek bij een werkgroep aanwezig mag
zijn, krijg je dezelfde basis mee voor het examen.
- Het hoorcollege wordt ook als weblecture opgenomen, dat is dan voor een week
beschikbaar.
- Er komt ook elke week een werkgroepfilmpje online waarin de belangrijkste stof uit de
werkgroep van die week naar voren komt. Hier kunnen ook casusvragen besproken worden.
Deze zijn ook voor een week beschikbaar.
- Er is elke week een online werkgroep van driekwartier. Dit vindt plaats via Zoom. Hier wordt
bijvoorbeeld nog een casus uit de syllabus klassikaal doorgenomen. Dit is ook het moment
wanneer je vragen kunt stellen.
- Tot slot is er voor een kleine groep een fysieke werkgroep van driekwartier. Deze mensen
volgen de online werkgroep in de zaal waar je voor de werkgroep bent ingedeeld. Je moet
dus een laptop en oortjes meenemen. Daarna dus fysiek debat.
Je kunt altijd een email sturen naar de docenten.
mastervak – voorbereiding en zelfstudie
o Burgerlijk Recht I B3 en Burgerlijk Recht II B3: bekend veronderstelde voorkennis
hoorcolleges en werkgroepen in tijden van COVID-19
annotatie
o details worden bekendgemaakt via Brightspace
o Er worden een aantal vonnissen/arresten geselecteerd waarbij je dit moet schrijven
tentamen
Literatuur en jurisprudentie
Syllabus op Brightspace
Voorgeschreven
2
, • N.J. Polak/M. Pannevis, Insolventierecht, 2017
• D.F.H. Stein (red.), Jurisprudentie Faillissementsrecht 1953 – 2019, Nijmegen: Ars Aequi Libri
2020
Andere bronnen (aanbevolen), bijvoorbeeld:
• R.D. Vriesendorp, Insolventierecht, 2013
• Polak-Wessels, Insolventierecht (serie)
• Tijdschrift voor Insolventierecht (TvI)
• Tijdschrift voor Financiering, Zekerheden en Insolventierechtpraktijk (FIP)
• JOR
• NJ
Programma
Week 1: Inleiding insolventierecht, hoofdrolspelers en opening faillissement en surseance van
betaling
Week 2: Wederkerige overeenkomsten
Week 3: Goederenrechtelijke zekerheidsrechten, executievraagstukken en positie fiscus
Week 4: Verhaalsbenadeling
Week 5: Girale betaling en verrekening
Week 6: Boedelvraagstukken; aansprakelijkheid curator
Week 7: Voortzetting, doorstart, medezeggenschap en positie werknemers
Week 8: Aansprakelijkheid bestuurders en commissarissen
Week 9: Verificatie, akkoord en andere wijzen van beëindiging van faillissement en surseance;
WHOA; Toezicht en Ethiek
Week 10: Uitdelingscasus; Schuldsanering natuurlijke personen (WSNP)
Week 11: Internationale aspecten van insolventieprocedures; Harmonisering: invloed van EUrecht op
Nederlands insolventierecht
Week 12: Responsieweek
3
, De onderwerpen komen niet op deze volgorde in een faillissement aan de orde. Met dit schema
proberen we aan te geven op welk moment de verschillende onderwerpen aan bod komen. Hiermee
kun je een beetje een gevoel krijgen bij waar je de onderwerpen moet plaatsen.
Voorafgaand aan een werkelijk faillissement zie je onderwerpen die zich afspelen wanneer een
schuldenaar in financiële problemen komt. Hij heeft schulden, maar onvoldoende cash om die
schulden te voldoen. Je komt uiteindelijk in de situatie te verkeren dat je hebt opgehouden je
schulden te betalen. Er gaan stappen aan vooraf. Eén van die dingen die dan spelen is de Wet
Homologatie onderhands akkoord. Die wet stelt schuldenaren in staat om voorafgaande aan een
faillissement ter voorkoming van faillissement een akkoord aan te bieden aan schuldeisers. Bijv. als je
wel voldoende cash hebt om alle schuldeisers 80% te betalen. Nu is het zo dat dit alleen kan als álle
schuldeisers hiermee instemmen. Na de nieuwe wet kan zo’n akkoord ook plaatsvinden als de
meerderheid van de schuldeisers hiermee instemt.
Prepack: Als onderneming ga je naar de rechter als je voorziet dat je binnen een paar weken je
schulden niet meer kan betalen. Je vraagt tot het aanwijzen van een beoogd curator. Die kan het
faillissement alvast voorbereiden zodat er geen ongecontroleerd faillissement bestaat. ZO kan een
plan klaargezet worden waarin een onderneming of een deel ervan wordt verkocht. Als je dat goed
voorbereid voordat de onderneming failliet is, dan leidt dat in de regel tot een hogere opbrengst
voor de schuldeisers.
Voorbeeld: Je wil niet dat ziekenhuis zomaar van de ene op de andere dag failliet gaat. Er spelen
veel belangen. Je zou dan ook een prepack willen.
In de periode voor faillissement, heb je ook te maken met verhaalsbenadeling. Bijv. de schuldenaar
betaalt nog even snel de schuldeiser om die te vriend te houden, terwijl hij het failllissement al zag
aankomen.
Bij faillissement komt de curator in beeld. Die gaat in het begin de werknemers ontslaan (komt aan
bod in week 7). Hij kijkt of de onderneming levensvatbaar is. Zo niet: huur beëindigen (week 2). Wat
4
Master Nederlands recht specialisati e Burgerlijk Recht Radboud Universiteit Nijmegen
Collegejaar 2020/2021
Inhoud
HC1 Insolventierecht: Hoofdlijnen en hoofdrolspelers...........................................................................2
HC2 Wederkerige overeenkomsten......................................................................................................12
HC3 Goederenrechtelijke zekerheidsrechten, executievraagstukken en positie fiscus........................19
HC4 Verhaalsbenadeling.......................................................................................................................24
HC5 Girale betaling en verrekening......................................................................................................32
HC6 Boedelvraagstukken......................................................................................................................43
HC7 Voortzetten, doorstart, positie werknemers.................................................................................50
HC8 Bestuurdersaansprakelijkheid.......................................................................................................56
HC9 Toezicht en ethiek.........................................................................................................................65
HC10 Praktijk curator, surseance van betaling & WHOA......................................................................76
HC11 Insolventieprocedures binnen de EU..........................................................................................84
1
,HC1 Insolventierecht: Hoofdlijnen en hoofdrolspelers
Juist op dit moment is insolventierecht maatschappelijk heel erg relevant. De grote klap van
faillissementen staat eraan te komen. In de loop van deze maand zal door de Eerste Kamer
waarschijnlijk de Wet Homologatie Onderhands Akkoord aannemen. Hier komen we nog over te
spreken. Dat zal het insolventierecht veranderen. Het is dus ook een dynamisch vak. Tot slot is het
ook een heel complex vak. Dat betekent dat je veel moet lezen. Maar laat jezelf niet afschrikken,
want ook al vinden veel studenten het vak uitdagend, er worden meestal goede resultaten bereikt.
Onderwerpen
Opzet van het vak
Programma
Insolventierecht: wat is dat?
Typen insolventieprocedures
Hoofdrolspelers
Uitgangspunten en beginselen van faillissement
Fixatie
Opzet van het vak
Iedereen kan kennisnemen van de gehele stof. Ook als je niet fysiek bij een werkgroep aanwezig mag
zijn, krijg je dezelfde basis mee voor het examen.
- Het hoorcollege wordt ook als weblecture opgenomen, dat is dan voor een week
beschikbaar.
- Er komt ook elke week een werkgroepfilmpje online waarin de belangrijkste stof uit de
werkgroep van die week naar voren komt. Hier kunnen ook casusvragen besproken worden.
Deze zijn ook voor een week beschikbaar.
- Er is elke week een online werkgroep van driekwartier. Dit vindt plaats via Zoom. Hier wordt
bijvoorbeeld nog een casus uit de syllabus klassikaal doorgenomen. Dit is ook het moment
wanneer je vragen kunt stellen.
- Tot slot is er voor een kleine groep een fysieke werkgroep van driekwartier. Deze mensen
volgen de online werkgroep in de zaal waar je voor de werkgroep bent ingedeeld. Je moet
dus een laptop en oortjes meenemen. Daarna dus fysiek debat.
Je kunt altijd een email sturen naar de docenten.
mastervak – voorbereiding en zelfstudie
o Burgerlijk Recht I B3 en Burgerlijk Recht II B3: bekend veronderstelde voorkennis
hoorcolleges en werkgroepen in tijden van COVID-19
annotatie
o details worden bekendgemaakt via Brightspace
o Er worden een aantal vonnissen/arresten geselecteerd waarbij je dit moet schrijven
tentamen
Literatuur en jurisprudentie
Syllabus op Brightspace
Voorgeschreven
2
, • N.J. Polak/M. Pannevis, Insolventierecht, 2017
• D.F.H. Stein (red.), Jurisprudentie Faillissementsrecht 1953 – 2019, Nijmegen: Ars Aequi Libri
2020
Andere bronnen (aanbevolen), bijvoorbeeld:
• R.D. Vriesendorp, Insolventierecht, 2013
• Polak-Wessels, Insolventierecht (serie)
• Tijdschrift voor Insolventierecht (TvI)
• Tijdschrift voor Financiering, Zekerheden en Insolventierechtpraktijk (FIP)
• JOR
• NJ
Programma
Week 1: Inleiding insolventierecht, hoofdrolspelers en opening faillissement en surseance van
betaling
Week 2: Wederkerige overeenkomsten
Week 3: Goederenrechtelijke zekerheidsrechten, executievraagstukken en positie fiscus
Week 4: Verhaalsbenadeling
Week 5: Girale betaling en verrekening
Week 6: Boedelvraagstukken; aansprakelijkheid curator
Week 7: Voortzetting, doorstart, medezeggenschap en positie werknemers
Week 8: Aansprakelijkheid bestuurders en commissarissen
Week 9: Verificatie, akkoord en andere wijzen van beëindiging van faillissement en surseance;
WHOA; Toezicht en Ethiek
Week 10: Uitdelingscasus; Schuldsanering natuurlijke personen (WSNP)
Week 11: Internationale aspecten van insolventieprocedures; Harmonisering: invloed van EUrecht op
Nederlands insolventierecht
Week 12: Responsieweek
3
, De onderwerpen komen niet op deze volgorde in een faillissement aan de orde. Met dit schema
proberen we aan te geven op welk moment de verschillende onderwerpen aan bod komen. Hiermee
kun je een beetje een gevoel krijgen bij waar je de onderwerpen moet plaatsen.
Voorafgaand aan een werkelijk faillissement zie je onderwerpen die zich afspelen wanneer een
schuldenaar in financiële problemen komt. Hij heeft schulden, maar onvoldoende cash om die
schulden te voldoen. Je komt uiteindelijk in de situatie te verkeren dat je hebt opgehouden je
schulden te betalen. Er gaan stappen aan vooraf. Eén van die dingen die dan spelen is de Wet
Homologatie onderhands akkoord. Die wet stelt schuldenaren in staat om voorafgaande aan een
faillissement ter voorkoming van faillissement een akkoord aan te bieden aan schuldeisers. Bijv. als je
wel voldoende cash hebt om alle schuldeisers 80% te betalen. Nu is het zo dat dit alleen kan als álle
schuldeisers hiermee instemmen. Na de nieuwe wet kan zo’n akkoord ook plaatsvinden als de
meerderheid van de schuldeisers hiermee instemt.
Prepack: Als onderneming ga je naar de rechter als je voorziet dat je binnen een paar weken je
schulden niet meer kan betalen. Je vraagt tot het aanwijzen van een beoogd curator. Die kan het
faillissement alvast voorbereiden zodat er geen ongecontroleerd faillissement bestaat. ZO kan een
plan klaargezet worden waarin een onderneming of een deel ervan wordt verkocht. Als je dat goed
voorbereid voordat de onderneming failliet is, dan leidt dat in de regel tot een hogere opbrengst
voor de schuldeisers.
Voorbeeld: Je wil niet dat ziekenhuis zomaar van de ene op de andere dag failliet gaat. Er spelen
veel belangen. Je zou dan ook een prepack willen.
In de periode voor faillissement, heb je ook te maken met verhaalsbenadeling. Bijv. de schuldenaar
betaalt nog even snel de schuldeiser om die te vriend te houden, terwijl hij het failllissement al zag
aankomen.
Bij faillissement komt de curator in beeld. Die gaat in het begin de werknemers ontslaan (komt aan
bod in week 7). Hij kijkt of de onderneming levensvatbaar is. Zo niet: huur beëindigen (week 2). Wat
4
