Hoofdstuk 2 Motiverende gespreksvoering de basis
Motiverende gesprekvoering is de kern van dit boek en wordt beschreven als een "manier van zijn,"
wat betekent dat de benadering van de ander tijdens het gesprek cruciaal is. De basishouding,
oftewel de spirit van motiverende gesprekvoering, benadrukt deze manier van omgaan.
Gesprekstechnieken bieden praktische hulpmiddelen voor het voeren van gesprekken, terwijl de
verbeterreflex aangeeft wat je beter kunt vermijden. Hoewel de theorie van motiverende
gesprekvoering eenvoudig lijkt, ligt de uitdaging in het herkennen van wanneer en hoe deze
technieken toe te passen. Het is een effectieve methode om mensen te helpen hun doelen te
bereiken.
2.1 Wat is motiverende gespreksvoering?
Motiverende gesprek voeren kun je inzetten om mensen te motiveren om te veranderen. De
methode komt uit de verslavingszorg, maar wordt tegenwoordig in bijna alle hulpverlening- en
coachsectoren ingezet. Gedragsverandering is vaak ingewikkeld, en motivatie speelt hierbij een
cruciale rol, want die is te beïnvloeden. Bij motiverende gesprekvoering is het doel niet direct het
oplossen van een probleem, maar het ondersteunen van de motivatie om te veranderen.
Iedereen kent de uitdagingen van gedragsverandering, zoals het niet volhouden van goede
voornemens. Je kunt bijvoorbeeld vastberaden zijn om af te vallen en niet meer te snoepen, maar
toch een koekje aannemen wanneer het wordt aangeboden. Of je wilt je huiswerk bijhouden om
stress te vermijden, maar na een maand merk je dat je alweer achterloopt.
Motivatie
Motivatie verwijst naar wat iemand drijft om bepaald gedrag te vertonen of juist te vermijden. Het is
geen vaste eigenschap, maar verandert voortdurend. Daarom moet er tijdens het hele proces van
gedragsverandering steeds aandacht worden besteed aan het onderhouden van motivatie.
Motivatie hangt af van twee factoren: hoe belangrijk iemand de gewenste verandering vindt en het
vertrouwen dat iemand heeft om die verandering te realiseren. Hoe belangrijker de verandering, hoe
groter de kans dat iemand actie onderneemt, mits er genoeg vertrouwen is. Gebrek aan vertrouwen
kan ervoor zorgen dat iemand niet durft te beginnen uit angst om te falen, waardoor vertrouwen
cruciaal is.
Als coach is het belangrijk om iemand te helpen kleine stapjes te zetten om zo vertrouwen op te
bouwen. Dit vergroot de kans dat de cliënt daadwerkelijk actie onderneemt. Als er veel vertrouwen
is, maar de verandering niet als belangrijk wordt gezien, zal de motivatie te laag blijven om iets te
veranderen.
2.1.1 Een doelgerichte gespreksstijl
Miller en Rollnick (2002) omschrijven motiverende gesprekvoering als een cliëntgerichte en directieve
methode die de intrinsieke motivatie van een cliënt aanwakkert om te veranderen. Het is geen
theorie, maar een gespreksstijl die gebaseerd is op een filosofie en methoden om de motivatie voor
verandering te versterken en ambivalentie te verminderen (Lewis & Osborn, 2004). Het gesprek is
een samenwerking tussen twee experts: de cliënt, die expert is over zijn eigen leven, en de coach, die
expert is in coaching.
Motiverende gespreksvoering
Motiverende gesprekvoering is doelgericht en helpt de persoonlijke motivatie van de cliënt te
versterken door hun eigen redenen voor verandering te ontdekken en te verkennen in een sfeer van
aanvaarding en mededogen. Het is vooral effectief in situaties waarin mensen vastzitten in hun
gedrag en moeite hebben om verandering door te zetten.
, 2.1.2 Ambivalentie
Mensen vertonen vaak onlogisch gedrag bij het streven naar verandering, ondanks dat ze de kennis
hebben en hun doelen duidelijk zijn. Dit wordt veroorzaakt door ambivalentie, een innerlijk conflict
tussen twee tegenstrijdige opties. Ambivalentie speelt een cruciale rol binnen motiverende
gesprekvoering en komt regelmatig naar voren.
Ambivalentie ontstaat wanneer iemand moet kiezen tussen verschillende opties: verstand versus
plezier, korte termijn versus lange termijn, of zelfs tussen twee goede of slechte keuzes. Bij verslaving
is ambivalentie vaak het meest ingewikkeld, omdat beide opties voor- en nadelen hebben. Een
voorbeeld hiervan is iemand die probeert te stoppen met blowen, maar onder druk van
ontwenningsverschijnselen en psychische klachten toch weer terugvallen in het oude gedrag.
In coachinggesprekken is het belangrijk om zowel de motivaties voor verandering als de
belemmeringen goed in kaart te brengen. Dat wat motiveert is belangrijk om naar het hele traject
goed in beeld te houden. Dat wat iemand tegenhoudt zal tijdens de gesprek besproken moeten
worden zodat iemand gezonde copingvaardigheden ontwikkelt om met het probleem om te gaan.
Copingsijl en copingvaardigheden
Psychologen noemen de manier waarop je omgaat met stressvolle situaties en tegenslagen, ook wel
je copingstijl genoemd. Het begrip komt van het Engelse "to cope with," wat betekent dat je ergens
tegen opgewassen bent of ermee kunt omgaan. Coping gaat over de acties en gedachten die je
helpen om met overweldigende emoties en de situaties die die emoties veroorzaken om te gaan.
Vanaf jonge leeftijd ontwikkel je steeds meer copingvaardigheden en verfijn je de vaardigheden die je
al hebt.
2.1.3 Verandertaal versus behoudtaal
De tegenstrijdigheid tussen wat iemand wil en wat die persoon doet, lijkt voor anderen soms
onlogisch, maar is eigenlijk heel menselijk. Iemand kan bijvoorbeeld een huiswerk bij willen houden,
maar doet het toch niet. In motiverende gesprekvoering noemen we deze tegenstrijdigheid
"verander- en behoudtaal." Dit verwijst naar uitspraken die laten zien of iemand meer neigt naar
verandering of het behouden van het huidige gedrag.
Verandertaal omvat uitspraken die richting verandering wijzen, zoals: "Ik moet dit echt doen" of "Dit
kan ik niet langer uitstellen."
Behoudtaal daarentegen benadrukt het vasthouden aan het huidige gedrag, met uitspraken zoals:
"Het gaat zo best" of "Ik zou wel willen, maar...".
In het voorbeeld van Robin zie je deze ambivalentie. Ze wil haar woning behouden, wat klinkt als
verandertaal, maar zegt ook dat blowen haar helpt om minder last te hebben van herbelevingen, wat
behoudtaal is.
Je kunt pas bepalen wat veranderd taal en behoudt taal is als je weet wat de hulpvraag
van de cliënt is.
Motiverende gesprekvoering is de kern van dit boek en wordt beschreven als een "manier van zijn,"
wat betekent dat de benadering van de ander tijdens het gesprek cruciaal is. De basishouding,
oftewel de spirit van motiverende gesprekvoering, benadrukt deze manier van omgaan.
Gesprekstechnieken bieden praktische hulpmiddelen voor het voeren van gesprekken, terwijl de
verbeterreflex aangeeft wat je beter kunt vermijden. Hoewel de theorie van motiverende
gesprekvoering eenvoudig lijkt, ligt de uitdaging in het herkennen van wanneer en hoe deze
technieken toe te passen. Het is een effectieve methode om mensen te helpen hun doelen te
bereiken.
2.1 Wat is motiverende gespreksvoering?
Motiverende gesprek voeren kun je inzetten om mensen te motiveren om te veranderen. De
methode komt uit de verslavingszorg, maar wordt tegenwoordig in bijna alle hulpverlening- en
coachsectoren ingezet. Gedragsverandering is vaak ingewikkeld, en motivatie speelt hierbij een
cruciale rol, want die is te beïnvloeden. Bij motiverende gesprekvoering is het doel niet direct het
oplossen van een probleem, maar het ondersteunen van de motivatie om te veranderen.
Iedereen kent de uitdagingen van gedragsverandering, zoals het niet volhouden van goede
voornemens. Je kunt bijvoorbeeld vastberaden zijn om af te vallen en niet meer te snoepen, maar
toch een koekje aannemen wanneer het wordt aangeboden. Of je wilt je huiswerk bijhouden om
stress te vermijden, maar na een maand merk je dat je alweer achterloopt.
Motivatie
Motivatie verwijst naar wat iemand drijft om bepaald gedrag te vertonen of juist te vermijden. Het is
geen vaste eigenschap, maar verandert voortdurend. Daarom moet er tijdens het hele proces van
gedragsverandering steeds aandacht worden besteed aan het onderhouden van motivatie.
Motivatie hangt af van twee factoren: hoe belangrijk iemand de gewenste verandering vindt en het
vertrouwen dat iemand heeft om die verandering te realiseren. Hoe belangrijker de verandering, hoe
groter de kans dat iemand actie onderneemt, mits er genoeg vertrouwen is. Gebrek aan vertrouwen
kan ervoor zorgen dat iemand niet durft te beginnen uit angst om te falen, waardoor vertrouwen
cruciaal is.
Als coach is het belangrijk om iemand te helpen kleine stapjes te zetten om zo vertrouwen op te
bouwen. Dit vergroot de kans dat de cliënt daadwerkelijk actie onderneemt. Als er veel vertrouwen
is, maar de verandering niet als belangrijk wordt gezien, zal de motivatie te laag blijven om iets te
veranderen.
2.1.1 Een doelgerichte gespreksstijl
Miller en Rollnick (2002) omschrijven motiverende gesprekvoering als een cliëntgerichte en directieve
methode die de intrinsieke motivatie van een cliënt aanwakkert om te veranderen. Het is geen
theorie, maar een gespreksstijl die gebaseerd is op een filosofie en methoden om de motivatie voor
verandering te versterken en ambivalentie te verminderen (Lewis & Osborn, 2004). Het gesprek is
een samenwerking tussen twee experts: de cliënt, die expert is over zijn eigen leven, en de coach, die
expert is in coaching.
Motiverende gespreksvoering
Motiverende gesprekvoering is doelgericht en helpt de persoonlijke motivatie van de cliënt te
versterken door hun eigen redenen voor verandering te ontdekken en te verkennen in een sfeer van
aanvaarding en mededogen. Het is vooral effectief in situaties waarin mensen vastzitten in hun
gedrag en moeite hebben om verandering door te zetten.
, 2.1.2 Ambivalentie
Mensen vertonen vaak onlogisch gedrag bij het streven naar verandering, ondanks dat ze de kennis
hebben en hun doelen duidelijk zijn. Dit wordt veroorzaakt door ambivalentie, een innerlijk conflict
tussen twee tegenstrijdige opties. Ambivalentie speelt een cruciale rol binnen motiverende
gesprekvoering en komt regelmatig naar voren.
Ambivalentie ontstaat wanneer iemand moet kiezen tussen verschillende opties: verstand versus
plezier, korte termijn versus lange termijn, of zelfs tussen twee goede of slechte keuzes. Bij verslaving
is ambivalentie vaak het meest ingewikkeld, omdat beide opties voor- en nadelen hebben. Een
voorbeeld hiervan is iemand die probeert te stoppen met blowen, maar onder druk van
ontwenningsverschijnselen en psychische klachten toch weer terugvallen in het oude gedrag.
In coachinggesprekken is het belangrijk om zowel de motivaties voor verandering als de
belemmeringen goed in kaart te brengen. Dat wat motiveert is belangrijk om naar het hele traject
goed in beeld te houden. Dat wat iemand tegenhoudt zal tijdens de gesprek besproken moeten
worden zodat iemand gezonde copingvaardigheden ontwikkelt om met het probleem om te gaan.
Copingsijl en copingvaardigheden
Psychologen noemen de manier waarop je omgaat met stressvolle situaties en tegenslagen, ook wel
je copingstijl genoemd. Het begrip komt van het Engelse "to cope with," wat betekent dat je ergens
tegen opgewassen bent of ermee kunt omgaan. Coping gaat over de acties en gedachten die je
helpen om met overweldigende emoties en de situaties die die emoties veroorzaken om te gaan.
Vanaf jonge leeftijd ontwikkel je steeds meer copingvaardigheden en verfijn je de vaardigheden die je
al hebt.
2.1.3 Verandertaal versus behoudtaal
De tegenstrijdigheid tussen wat iemand wil en wat die persoon doet, lijkt voor anderen soms
onlogisch, maar is eigenlijk heel menselijk. Iemand kan bijvoorbeeld een huiswerk bij willen houden,
maar doet het toch niet. In motiverende gesprekvoering noemen we deze tegenstrijdigheid
"verander- en behoudtaal." Dit verwijst naar uitspraken die laten zien of iemand meer neigt naar
verandering of het behouden van het huidige gedrag.
Verandertaal omvat uitspraken die richting verandering wijzen, zoals: "Ik moet dit echt doen" of "Dit
kan ik niet langer uitstellen."
Behoudtaal daarentegen benadrukt het vasthouden aan het huidige gedrag, met uitspraken zoals:
"Het gaat zo best" of "Ik zou wel willen, maar...".
In het voorbeeld van Robin zie je deze ambivalentie. Ze wil haar woning behouden, wat klinkt als
verandertaal, maar zegt ook dat blowen haar helpt om minder last te hebben van herbelevingen, wat
behoudtaal is.
Je kunt pas bepalen wat veranderd taal en behoudt taal is als je weet wat de hulpvraag
van de cliënt is.
