Samenvatting Media & Publiek
Titel boek:
Media en publiek – Theorieën
over media-impact
Stof tentamen:
- Hoofdstuk 1 t/m 5
- Hoofdstuk 7,8,9 en 12
- PPt
Schrijvers:
Connie de Boer en Swantje
Brennecke
1
,Me & the Media
H1 – Almacht van de media
Dat de massamedia grote invloed uitoefenden, werd niet betwijfeld. Ook de
eerste wetenschappers die onderzoek deden op het terrein dat nu
communicatiewetenschap wordt genoemd, schreven bijna allemaal een grote
macht toe aan de media. De verschillende stromingen uit die begintijd zijn
achteraf samen te vatten onder de naam almacht van de media-theorie.
1.1 inleiding
De aanhangers van de almacht van de media-theorie veronderstelden dat de
massamedia met hun boodschappen zo goed als iedereen bereikt. Het
beïnvloedingsproces zou lineair in 1 richting verlopen, namelijk van de zender
naar de ontvanger, zonder interveniërende factoren of filters die de boodschap
zouden kunnen vertekenen.
Kenmerken van de ‘almacht van de media-theorie’
1. De massamedia bereiken iedereen
2. Het beïnvloedingsproces is eenrichtingsverkeer van de zender naar de
ontvanger
3. Er is een direct verband tussen inhoud van de boodschappen en invloed op
de ontvanger
4. De ontvanger is in staat en bereid alle boodschappen op te nemen
5. De ontvanger neemt de inhoud van de boodschap passief en kritiekloos
over
6. De (veelal slechte) invloed van de media wordt niet betwijfeld
7. Er zit geen ‘filter’ tussen zender en ontvanger
8. De ‘massamens’ is meer ontvankelijk voor de invloed van de media dan de
elite
De almacht van de media theorie was een logisch voortvloeisel uit de in de
psychologie ontwikkelde stimulus-responstheorie, waarbij het gedrag van
mensen (de respons) gezien werd als het directe gevolg van datgene waarmee
deze mensen waren geconfronteerd (de stimulus).
1.2 Varianten op de theorie
Binnen deze benadering wordt gebruikgemaakt van verschillende metaforen of
naamgevingen om het beïnvloedingsproces te beschrijven:
1. Stimulus-responsmodellen (S-R)
2. Injectienaald - de media prikken en steken volgens dit concept voortdurend
in het passieve lichaam van de ontvanger
3. Transportband – gebaseerd op het directe verband tussen de inhoud van
een boodschap en het effect daarvan
4. Lont in het kruidvat – de lont hoeft alleen maar aangestoken te worden, de
rest volgt vanzelf
5. Bullet theory – het eenrichtingsverkeer in het communicatieproces en naar
de passieve rol van de ontvanger
2
, De wetenschappers die deze metaforen gebruikten hielden geen rekening met de
mogelijkheid dat een boodschap de ontvanger niet of vertekend bereikt of dat
mensen verschillend op een boodschap kunnen reageren.
Binnen de communicatiewetenschap zijn er nog 2 modellen van belang met
betrekking tot de almacht van de mediatheorie. Beide modellen hebben de
communicatiewetenschap in de richting van een lineaire, op effecten
georiënteerde benadering gestuurd. Dit zijn de modellen:
1. Het model van Lasswell – dit model beschrijft het communicatieproces
verbaal: ‘Who says what, in which channel, to whom, with what effect?’
Who = zender
Says what = boodschap
In which channel = kanaal/medium
To whom = ontvanger
Whit what effect = effect
2. Het model van Shannon en Weaver = dit model is niet blind voor
subjectieve processen die een rol spelen bij communicatie. Als je het
model met de oorspronkelijk verwoording bekijkt, wordt duidelijk dat zij het
model niet zo lineair zagen.
Ze maakten onderscheid tussen informatie en betekenis. Boodschappen
worden geëncodeerd in signalen en later weer gedecodeerd, een subjectief
proces. De informatie van de bron kan eerst bij het encoderen en later bij
het decoderen een andere betekenis krijgen. Tijdens het verzenden kan
het signaal bovendien worden verstoord, waardoor de info in het
ontvangen signaal is veranderd en de boodschap vertekend overkomt.
Modellen voorzien ons van een gesimplificeerd raamwerk van (een deel van) de
werkelijkheid. Een model is slechts een weergave van de relaties tussen
variabelen. Modellen kunnen de volgende vier functies hebben:
1. Het organiseren van de werkelijkheid
2. Het inzichtelijk maken van de werkelijkheid
3. Het kunnen doen van voorspellingen
4. Het kunnen meten van de werkelijkheid
1.3 Illustraties van het almachtdenken
Deze incidenten (die bevestigden dat de theorie klopte) en gebeurtenissen,
illustratief voor de mogelijke invloed van de massamedia, interpreteerde men als
bewijs voor de almachttheorie.
1.3.1 de rol van propaganda
Tijdens de oorlogen werd op grote schaal propaganda toegepast om de haat van
de bevolking tegenover de vijand aan te wakkeren. Het afschilderen van de
vijand als een soort monsters maakt dat mensen eerder geneigd zijn het voeren
van oorlog tegen die vijand goed te keuren.
Bij het gebruik van het concept propaganda wordt gedoeld op de verspreiding
van communicatieboodschappen die tot doel hebben het publiek in de door de
zender gewenste richting te beïnvloeden.
Propaganda had vroeger nog niet de negatieve connotatie die het na de WOII
kreeg.
3
Titel boek:
Media en publiek – Theorieën
over media-impact
Stof tentamen:
- Hoofdstuk 1 t/m 5
- Hoofdstuk 7,8,9 en 12
- PPt
Schrijvers:
Connie de Boer en Swantje
Brennecke
1
,Me & the Media
H1 – Almacht van de media
Dat de massamedia grote invloed uitoefenden, werd niet betwijfeld. Ook de
eerste wetenschappers die onderzoek deden op het terrein dat nu
communicatiewetenschap wordt genoemd, schreven bijna allemaal een grote
macht toe aan de media. De verschillende stromingen uit die begintijd zijn
achteraf samen te vatten onder de naam almacht van de media-theorie.
1.1 inleiding
De aanhangers van de almacht van de media-theorie veronderstelden dat de
massamedia met hun boodschappen zo goed als iedereen bereikt. Het
beïnvloedingsproces zou lineair in 1 richting verlopen, namelijk van de zender
naar de ontvanger, zonder interveniërende factoren of filters die de boodschap
zouden kunnen vertekenen.
Kenmerken van de ‘almacht van de media-theorie’
1. De massamedia bereiken iedereen
2. Het beïnvloedingsproces is eenrichtingsverkeer van de zender naar de
ontvanger
3. Er is een direct verband tussen inhoud van de boodschappen en invloed op
de ontvanger
4. De ontvanger is in staat en bereid alle boodschappen op te nemen
5. De ontvanger neemt de inhoud van de boodschap passief en kritiekloos
over
6. De (veelal slechte) invloed van de media wordt niet betwijfeld
7. Er zit geen ‘filter’ tussen zender en ontvanger
8. De ‘massamens’ is meer ontvankelijk voor de invloed van de media dan de
elite
De almacht van de media theorie was een logisch voortvloeisel uit de in de
psychologie ontwikkelde stimulus-responstheorie, waarbij het gedrag van
mensen (de respons) gezien werd als het directe gevolg van datgene waarmee
deze mensen waren geconfronteerd (de stimulus).
1.2 Varianten op de theorie
Binnen deze benadering wordt gebruikgemaakt van verschillende metaforen of
naamgevingen om het beïnvloedingsproces te beschrijven:
1. Stimulus-responsmodellen (S-R)
2. Injectienaald - de media prikken en steken volgens dit concept voortdurend
in het passieve lichaam van de ontvanger
3. Transportband – gebaseerd op het directe verband tussen de inhoud van
een boodschap en het effect daarvan
4. Lont in het kruidvat – de lont hoeft alleen maar aangestoken te worden, de
rest volgt vanzelf
5. Bullet theory – het eenrichtingsverkeer in het communicatieproces en naar
de passieve rol van de ontvanger
2
, De wetenschappers die deze metaforen gebruikten hielden geen rekening met de
mogelijkheid dat een boodschap de ontvanger niet of vertekend bereikt of dat
mensen verschillend op een boodschap kunnen reageren.
Binnen de communicatiewetenschap zijn er nog 2 modellen van belang met
betrekking tot de almacht van de mediatheorie. Beide modellen hebben de
communicatiewetenschap in de richting van een lineaire, op effecten
georiënteerde benadering gestuurd. Dit zijn de modellen:
1. Het model van Lasswell – dit model beschrijft het communicatieproces
verbaal: ‘Who says what, in which channel, to whom, with what effect?’
Who = zender
Says what = boodschap
In which channel = kanaal/medium
To whom = ontvanger
Whit what effect = effect
2. Het model van Shannon en Weaver = dit model is niet blind voor
subjectieve processen die een rol spelen bij communicatie. Als je het
model met de oorspronkelijk verwoording bekijkt, wordt duidelijk dat zij het
model niet zo lineair zagen.
Ze maakten onderscheid tussen informatie en betekenis. Boodschappen
worden geëncodeerd in signalen en later weer gedecodeerd, een subjectief
proces. De informatie van de bron kan eerst bij het encoderen en later bij
het decoderen een andere betekenis krijgen. Tijdens het verzenden kan
het signaal bovendien worden verstoord, waardoor de info in het
ontvangen signaal is veranderd en de boodschap vertekend overkomt.
Modellen voorzien ons van een gesimplificeerd raamwerk van (een deel van) de
werkelijkheid. Een model is slechts een weergave van de relaties tussen
variabelen. Modellen kunnen de volgende vier functies hebben:
1. Het organiseren van de werkelijkheid
2. Het inzichtelijk maken van de werkelijkheid
3. Het kunnen doen van voorspellingen
4. Het kunnen meten van de werkelijkheid
1.3 Illustraties van het almachtdenken
Deze incidenten (die bevestigden dat de theorie klopte) en gebeurtenissen,
illustratief voor de mogelijke invloed van de massamedia, interpreteerde men als
bewijs voor de almachttheorie.
1.3.1 de rol van propaganda
Tijdens de oorlogen werd op grote schaal propaganda toegepast om de haat van
de bevolking tegenover de vijand aan te wakkeren. Het afschilderen van de
vijand als een soort monsters maakt dat mensen eerder geneigd zijn het voeren
van oorlog tegen die vijand goed te keuren.
Bij het gebruik van het concept propaganda wordt gedoeld op de verspreiding
van communicatieboodschappen die tot doel hebben het publiek in de door de
zender gewenste richting te beïnvloeden.
Propaganda had vroeger nog niet de negatieve connotatie die het na de WOII
kreeg.
3
