Ondersteunen van mensen met een verstandelijke beperking:
Praktijkleerboek voor spw/sph– Joke van der Meer, Pieter Hermsen,
Rob Keukens
Hoofdstuk 5 Typering van mensen met een verstandelijke
beperking
Ontwikkelingsprofiel
Ondanks de ontwikkelingsachterstand van mensen met een verstandelijke beperking
ontwikkelen zij zich hetzelfde als anderen. Het verschil is dat het uiteindelijke niveau van
ontwikkelen lager zal liggen.
Tussen verstandelijk gehandicapten zijn er verschillen in grootte van achterstand. Daarnaast
zijn er verschillen in de opbouw van het ontwikkelingsprofiel. Er zijn verstandelijk
gehandicapten met een redelijk harmonisch profiel (de achterstand op alle gebieden is
ongeveer gelijk) of met een disharmonisch profiel.
- Ontwikkelingsprofiel = een weergave van de ontwikkeling van al de te
onderscheiden gebieden (cognitief, lichamelijk, sociaal etc.).
5.1 Een zeer ernstige en ernstige verstandelijke beperking
Er zijn een aantal kenmerken:
- Het gemiddeld ontwikkelingsniveau is niet hoger dan dat van een kind van ongeveer
1 jaar.
- Het gedragspatroon is heel beperkt. In sommige gevallen wordt er gesproken van
een ‘plantachtige situatie’. Mensen met een ernstige verstandelijke handicap nemen
meestal wel waar (horen, zien, voelen en ruiken). Ze hebben alleen problemen met
het leggen van verbanden tussen deze waarnemingen en gelijktijdige vroegere
ervaringen.
- Vaak is er sprake van meervoudig gehandicapt zijn. Er zijn vaak neurologische
problemen (epilepsie, spasticiteit) en veel van hen zijn aangewezen op hulp om zich
voort te kunnen bewegen.
- In het contact is er weinig wederkerigheid. Er is sprake van in zichzelf gekeerd gedrag
waardoor er wordt gereageerd met frustratie, passiviteit of overvloedige activiteit.
- Moeilijk gedrag komt vaak voor. Zelfverwonding, ongeremdheid, rumineren
(=voortdurend nadenken of piekeren over iets) en onvoorspelbare agressie zijn
voorbeelden. Het beïnvloeden hiervan is moeilijk door de ernst van de handicap en
het daardoor niet kunnen ontdekken van de oorzaak.
- De zelfredzaamheid is erg beperkt, waardoor er op alle levensgebieden begeleiding
en ondersteuning nodig is. Sommige vaardigheden kunnen door herhaling soms
worden geleerd.
Praktijkleerboek voor spw/sph– Joke van der Meer, Pieter Hermsen,
Rob Keukens
Hoofdstuk 5 Typering van mensen met een verstandelijke
beperking
Ontwikkelingsprofiel
Ondanks de ontwikkelingsachterstand van mensen met een verstandelijke beperking
ontwikkelen zij zich hetzelfde als anderen. Het verschil is dat het uiteindelijke niveau van
ontwikkelen lager zal liggen.
Tussen verstandelijk gehandicapten zijn er verschillen in grootte van achterstand. Daarnaast
zijn er verschillen in de opbouw van het ontwikkelingsprofiel. Er zijn verstandelijk
gehandicapten met een redelijk harmonisch profiel (de achterstand op alle gebieden is
ongeveer gelijk) of met een disharmonisch profiel.
- Ontwikkelingsprofiel = een weergave van de ontwikkeling van al de te
onderscheiden gebieden (cognitief, lichamelijk, sociaal etc.).
5.1 Een zeer ernstige en ernstige verstandelijke beperking
Er zijn een aantal kenmerken:
- Het gemiddeld ontwikkelingsniveau is niet hoger dan dat van een kind van ongeveer
1 jaar.
- Het gedragspatroon is heel beperkt. In sommige gevallen wordt er gesproken van
een ‘plantachtige situatie’. Mensen met een ernstige verstandelijke handicap nemen
meestal wel waar (horen, zien, voelen en ruiken). Ze hebben alleen problemen met
het leggen van verbanden tussen deze waarnemingen en gelijktijdige vroegere
ervaringen.
- Vaak is er sprake van meervoudig gehandicapt zijn. Er zijn vaak neurologische
problemen (epilepsie, spasticiteit) en veel van hen zijn aangewezen op hulp om zich
voort te kunnen bewegen.
- In het contact is er weinig wederkerigheid. Er is sprake van in zichzelf gekeerd gedrag
waardoor er wordt gereageerd met frustratie, passiviteit of overvloedige activiteit.
- Moeilijk gedrag komt vaak voor. Zelfverwonding, ongeremdheid, rumineren
(=voortdurend nadenken of piekeren over iets) en onvoorspelbare agressie zijn
voorbeelden. Het beïnvloeden hiervan is moeilijk door de ernst van de handicap en
het daardoor niet kunnen ontdekken van de oorzaak.
- De zelfredzaamheid is erg beperkt, waardoor er op alle levensgebieden begeleiding
en ondersteuning nodig is. Sommige vaardigheden kunnen door herhaling soms
worden geleerd.
