Begeleiden met inzicht. Over kunnen en aankunnen bij mensen met
een verstandelijke beperking – B. Twint en A. Veenstra.
Hoofdstuk 1 De kunst van het afstemmen
De verstandelijke beperking toont zich ook op het emotionele vlak. Het is daarom belangrijk
om de begeleiding goed af te stemmen op de verschillende ontwikkelingsniveaus (cognitief,
sociale redzaamheid, emotioneel).
1.1 Waarom afstemmen?
Een verstandelijke beperking heeft de volgende kenmerken:
- Er is sprake van een beperking in de adaptieve vaardigheden die men nodig heeft om
zichzelf in het dagelijks leven te kunnen redden. Deze beperkingen tonen zich in het
denken (het conceptuele domein) en de interacties (het sociale domein) en in de
concrete praktische vaardigheden (het adaptieve domein).
- Er is sprake van een beperking in het denkvermogen: een cognitieve/intellectuele
beperking.
- De beperking is ontstaan voor, tijdens of na de geboorte (gedurende de
ontwikkeling).
Er moet dus niet alleen naar het IQ gekeken worden. Het gaat er vooral om waar de persoon
toe in staat is en waar zijn begrenzingen liggen.
Bij mensen met een verstandelijke beperking of zwakbegaafd niveau is er in veel gevallen
sprake van bijkomende problematiek. Er zijn vaak gedragsproblemen en/of stoornissen.
Deze bijkomende problematiek kan gemakkelijker ontstaan door het gemis aan draagkracht
dat de verstandelijke beperking met zich meebrengt.
Afstemmen van de begeleiding op de persoon met een verstandelijke beperking moet op
meerdere vlakken gebeuren.
Waarom is afstemmen zo belangrijk:
- Het is allereerst belangrijk voor de begeleidingsrelatie met de cliënt. Door middel van
afstemmen ontstaat een vertrouwensrelatie.
- Het voorkomt overvraging of onder stimulering van een cliënt, waardoor de kans op
het ontwikkelingen van bijkomende problematiek kleiner wordt.
1.2 Het verschil tussen kunnen en aankunnen
Iets weten of kunnen is vaak niet voldoende om je gedrag goed te kunnen sturen: ons
gedrag wordt soms meer bepaald door onze emoties dan door wat we weten.
Emoties zijn de eerste reacties op gebeurtenissen (gedrag), die vervolgens door cognitie
(kennis, het weten) eventueel nog bijgestuurd kunnen worden voordat de reacties geuit
worden.
Mensen met een verstandelijke beperking kunnen minder terugvallen op hun cognitie en
lijken daardoor vaak meer vanuit hun emoties te reageren.
een verstandelijke beperking – B. Twint en A. Veenstra.
Hoofdstuk 1 De kunst van het afstemmen
De verstandelijke beperking toont zich ook op het emotionele vlak. Het is daarom belangrijk
om de begeleiding goed af te stemmen op de verschillende ontwikkelingsniveaus (cognitief,
sociale redzaamheid, emotioneel).
1.1 Waarom afstemmen?
Een verstandelijke beperking heeft de volgende kenmerken:
- Er is sprake van een beperking in de adaptieve vaardigheden die men nodig heeft om
zichzelf in het dagelijks leven te kunnen redden. Deze beperkingen tonen zich in het
denken (het conceptuele domein) en de interacties (het sociale domein) en in de
concrete praktische vaardigheden (het adaptieve domein).
- Er is sprake van een beperking in het denkvermogen: een cognitieve/intellectuele
beperking.
- De beperking is ontstaan voor, tijdens of na de geboorte (gedurende de
ontwikkeling).
Er moet dus niet alleen naar het IQ gekeken worden. Het gaat er vooral om waar de persoon
toe in staat is en waar zijn begrenzingen liggen.
Bij mensen met een verstandelijke beperking of zwakbegaafd niveau is er in veel gevallen
sprake van bijkomende problematiek. Er zijn vaak gedragsproblemen en/of stoornissen.
Deze bijkomende problematiek kan gemakkelijker ontstaan door het gemis aan draagkracht
dat de verstandelijke beperking met zich meebrengt.
Afstemmen van de begeleiding op de persoon met een verstandelijke beperking moet op
meerdere vlakken gebeuren.
Waarom is afstemmen zo belangrijk:
- Het is allereerst belangrijk voor de begeleidingsrelatie met de cliënt. Door middel van
afstemmen ontstaat een vertrouwensrelatie.
- Het voorkomt overvraging of onder stimulering van een cliënt, waardoor de kans op
het ontwikkelingen van bijkomende problematiek kleiner wordt.
1.2 Het verschil tussen kunnen en aankunnen
Iets weten of kunnen is vaak niet voldoende om je gedrag goed te kunnen sturen: ons
gedrag wordt soms meer bepaald door onze emoties dan door wat we weten.
Emoties zijn de eerste reacties op gebeurtenissen (gedrag), die vervolgens door cognitie
(kennis, het weten) eventueel nog bijgestuurd kunnen worden voordat de reacties geuit
worden.
Mensen met een verstandelijke beperking kunnen minder terugvallen op hun cognitie en
lijken daardoor vaak meer vanuit hun emoties te reageren.
