H1 Tijd van jagers en boeren
Kenmerkende aspecten
1. De levenswijze van jagers en verzamelaars
2. Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenleving
3. Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen
De eerste mensen
- Vijf miljoen jaar geleden gingen de mensapen in Afrika van bossen op open vlaktes leven. Daar
leerden ze rechtop lopen, zodat ze hun omgeving goed konden zien. Op twee benen lopen was
sneller en handiger voor het jagen en verdedigen. Ze maakten werktuigen van steen.
- Evolutie -> de langzame ontwikkeling van soorten, waarbij aanpassing aan de omgeving een
belangrijke rol speelt.
- Deze vroege mens heten de Homo habilis en Homo erectus. De Homo sapiens ontstonden
250.0000 jaar geleden in Oost-Afrika. Ongeveer 43.000 jaar geleden verspreide de Homo sapiens
naar Europa. In die tijd leefde er in Europa de Neanderthaler. Ongeveer 33.000 jaar geleden
stierf de Neanderthaler uit.
- Collectief leren -> door de taal kon kennis met andere worden gedeeld, bewaard,
doorgegeven, gebruikt en uitgebreid.
Homo sapiens Neanderthaler Voorouders en andere diersoorten
Hadden een gesproken taal Hadden geen Geluiden voor communiceren
(Collectief leren) gesproken taal
Op symbolische wijze denken Op symbolische Konden niet op symbolische wijze
(Ze begroeven hun doden wijze denken denken
met grafgiften en
voorwerpen)
Levenswijze van jager-verzamelaars
- De Neanderthalers en Homo sapiens waren de eerste jagers-verzamelaars. Ze leefden als
nomaden in kleine groepen en waren voortdurend opzoek naar voedsel. Hoe meer natuurlijke
voedselbronnen er waren, hoe groter de groepen konden zijn. Als de carrying capacity
(draagkracht van een gebied) onvoldoende was, kon dat leiden tot het wegtrekken van een
groep naar een ander gebied.
- Antropologisch onderzoek -> onderzoek naar menselijk gedrag en cultuur in hedendaagse
samenlevingen.
- Het klimaat had een grote invloed op de levenswijze van de jagers-verzamelaars. Toen de Homo
sapiens in Europa kwamen was er sprake van een ijstijd.
- De prehistorische periode wordt het Paleolithicum (Oude Steentijd) genoemd, omdat de jagers-
verzamelaars spullen maakten van dierenbotten en vuursteen.
Neolithische revolutie
- In de prehistorie is de levenswijze van de jager-verzamelaars verandert. Zo werd landbouw het
belangrijkste middel van bestaan en bleven ze op een plek wonen. Dit kwam door meerdere
factoren.
1. De jager-verzamelaars kregen meer kennis over granen
2. De verandering in klimaat -> het werd warmer en natter, waardoor voedsel makkelijker te
vinden was.
Kenmerkende aspecten
1. De levenswijze van jagers en verzamelaars
2. Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenleving
3. Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen
De eerste mensen
- Vijf miljoen jaar geleden gingen de mensapen in Afrika van bossen op open vlaktes leven. Daar
leerden ze rechtop lopen, zodat ze hun omgeving goed konden zien. Op twee benen lopen was
sneller en handiger voor het jagen en verdedigen. Ze maakten werktuigen van steen.
- Evolutie -> de langzame ontwikkeling van soorten, waarbij aanpassing aan de omgeving een
belangrijke rol speelt.
- Deze vroege mens heten de Homo habilis en Homo erectus. De Homo sapiens ontstonden
250.0000 jaar geleden in Oost-Afrika. Ongeveer 43.000 jaar geleden verspreide de Homo sapiens
naar Europa. In die tijd leefde er in Europa de Neanderthaler. Ongeveer 33.000 jaar geleden
stierf de Neanderthaler uit.
- Collectief leren -> door de taal kon kennis met andere worden gedeeld, bewaard,
doorgegeven, gebruikt en uitgebreid.
Homo sapiens Neanderthaler Voorouders en andere diersoorten
Hadden een gesproken taal Hadden geen Geluiden voor communiceren
(Collectief leren) gesproken taal
Op symbolische wijze denken Op symbolische Konden niet op symbolische wijze
(Ze begroeven hun doden wijze denken denken
met grafgiften en
voorwerpen)
Levenswijze van jager-verzamelaars
- De Neanderthalers en Homo sapiens waren de eerste jagers-verzamelaars. Ze leefden als
nomaden in kleine groepen en waren voortdurend opzoek naar voedsel. Hoe meer natuurlijke
voedselbronnen er waren, hoe groter de groepen konden zijn. Als de carrying capacity
(draagkracht van een gebied) onvoldoende was, kon dat leiden tot het wegtrekken van een
groep naar een ander gebied.
- Antropologisch onderzoek -> onderzoek naar menselijk gedrag en cultuur in hedendaagse
samenlevingen.
- Het klimaat had een grote invloed op de levenswijze van de jagers-verzamelaars. Toen de Homo
sapiens in Europa kwamen was er sprake van een ijstijd.
- De prehistorische periode wordt het Paleolithicum (Oude Steentijd) genoemd, omdat de jagers-
verzamelaars spullen maakten van dierenbotten en vuursteen.
Neolithische revolutie
- In de prehistorie is de levenswijze van de jager-verzamelaars verandert. Zo werd landbouw het
belangrijkste middel van bestaan en bleven ze op een plek wonen. Dit kwam door meerdere
factoren.
1. De jager-verzamelaars kregen meer kennis over granen
2. De verandering in klimaat -> het werd warmer en natter, waardoor voedsel makkelijker te
vinden was.
