Rechtspsychologie. Hoorcollege 6

Hoorcollege 6. Responsie + tunnelvisie
Komt het wel eens voor dat de dader een van de figuranten is, en de verdachte dus
onschuldig is? Ja, het kan wel eens voorkomen dat de echte dader als figurant in een line-up
staat en de target (verdachte) dus niet de dader is. Je moet dus goed opletten dat de
figuranten wel degelijk onschuldig zijn en dus echt niks met het delict te maken hebben.

Tunnelvisie

Constructief proces (procedure voor arrestaties)
De procedure is simpel. Je gaat naar de voorbestemde plaats. Indien je niet voldoende
faciliteiten ter beschikking hebt, dan moet je je behoeftes laten weten en wachten. Ga
anders verder met de procedure. Garandeer de veiligheid van de betrokkenen zonder
verwondingen te veroorzaken. Gebruik de daarvoor bestemde apparatuur zorgvuldig en op
de juiste manier. Keer terug naar je startlocatie. Einde van de procedure

Door tunnelvisie mis je veel veranderingen die plaatsvinden. Je richt je aandacht specifiek op
een aspect, en mist de kenmerken die buiten die aandacht vallen.
Tunnelvisie: je ziet alleen die ene oplossing

Hoe ontstaat tunnelvisie?
- Publieke druk
- Confirmation bias  je zoekt informatie die je vermoeden bevestigd. Je vermoeden
hoeft echter niet altijd te kloppen. Door te zoeken naar informatie die niet je vermoeden
bevestigt, doe je aan falsificatie. Je moet altijd zoeken naar dingen die je vermoeden
kunnen falsificeren in plaats van dat je alleen zoekt naar dingen die je vermoeden
bevestigen.
- Belief perseverance  je hebt een bepaald geloof, en het tegenstrijdige bewijs redeneer
je weg zodat het toch past bij je geloof. Je houdt vast aan je geloof, ondanks dat de
grond voor je geloof verdwijnt.
- Cognitieve dissonantie  twee conflicterende ideeën tegelijkertijd hebben geeft onrust.
Je kan niet twee tegenstrijdige dingen tegelijkertijd denken. Je gaat je aanpassen zodat
de ideeën met elkaar stroken om de onrust weg te nemen.
- Gambler’s fallacy  Je denkt iedere keer dat je uiteindelijk een positieve uitslag zal
krijgen, dus je blijft doorgaan.
- Sunken cost fallacy  Er is al zoveel geïnvesteerd in de verdachte, dat je door wil blijven
gaan met verhoren.
- Hindsight bias
- Valse bekentenissen
- Rechterlijke dwalingen
- Prosecutor’s fallacy  Dit is dat je "een dader laat een bepaald spoor achter" omdraait
naar "iemand die dat spoor achterlaat, is de dader".

, Parachutemoord




Hier is sprake van confirmation bias  als iedereen het gedaan kan hebben, zou Clottemans
hier bekennen dat zij dat ook gedaan kan hebben.




Hier is sprake van belief perseverance  er is aangetoond dat er een motief was voor
Clottemans, en de andere mensen worden weggestreept als mogelijke daders. Je doet dus
niet aan falsificatie.
Ze interpreteren de schaar als daderkennis. Ze sluiten meteen een zelfmoordpoging uit.
Daderlijst is te beperkt (er zouden 3 mogelijke daders zijn), maar er zijn meer mogelijke
daders en mogelijke potentiële slachtoffers.
Er was gedacht dat een vaardig iemand en iemand met tijd de parachute zou hebben
gesaboteerd. Clottemans had vaardigheid en tijd, en dus ook een motief.
Clottemans zat niet in de formatie in de sprong, ze was veel hoger. Ze kon goed zien wat er is
gebeurd: Clottemans is de pilote-chute gevolgd om die later te vinden. Waarom ze dat zou
doen als dader is vreemd. Het vinden van de losgeknipte pilote chute maakte haar verdacht.
Belief perseverance: eerst toonde ze aan dat ze slecht was in parachutespringen, en daarna
werd dat tegen haar gebruikt.
Sporenparadox  Clottemans zei ‘als ze mijn DNA vinden beken ik’, dus er is uitvoerig DNA-
onderzoek gedaan. Er werd geen DNA gevonden, dat werd als daderkennis aangemerkt
omdat ze zou hebben geweten dat ze geen DNA heeft achtergelaten. Ze heeft dit echter
gezegd om hun onschuld te bewijzen. Het tegenovergestelde gebeurt: het wordt tegen hen
gebruik als ze niks vinden.