Hoorcollege 8. Forensische zorg/tbs/ambulante behandeling
Eerdere colleges
- (Theoretische) achtergronden
- Diagnostiek en risicotaxatie
- Stoornissen en zedendelinquenten
- Dit college: behandeling
Forensische zorg
Forensische zorg is: “geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg en verstandelijk
gehandicaptenzorg, die onderdeel is van een (voorwaardelijke) straf of maatregel of de
tenuitvoerlegging daarvan, dan wel een andere strafrechtelijke titel”.
Het gaat er dus om dat het hoort bij een straf of maatregel.
Wanneer forensische zorg?
Van belang (kunnen onder meer) zijn:
- De aard van het delict (e.g. delicten met geweld, zoals zedendelicten)
- De hoogte van de mogelijk op te leggen straf bij hogere straffen wordt eerder gedacht
aan forensische zorg
- De vraag of er sprake is van een ‘ziekelijke stoornis of een gebrekkige ontwikkeling van
de geestvermogens’ deze vraag wordt niet altijd beantwoord, omdat hier niet altijd
onderzoek naar gedaan wordt.
- Advies door het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP)
of de reclassering
Forensische zorg als voorwaarde
Forensische zorg bestaat al sinds 1915 (en is meerdere malen aangepast), en kan op veel
manieren opgelegd worden:
- Voorwaardelijke veroordeling ex artikel 14 Sr.
- Voorwaardelijke invrijheidsstelling ex artikel 15 Sr.
- Voorwaardelijke tbs en voorwaardelijke beëindiging tbs
- Sepot met voorwaarden
- Schorsing voorlopige hechtenis onder voorwaarden
- Strafbeschikking met aanwijzingen
- Gratie onder voorwaarden
Toen en nu
- Invulling aan voorwaarden eerste decennia van de vorige eeuw: castratie (bij
zedendelinquenten); verbod op cafébezoek (bij alcoholmisbruik); verbod op het drinken
van alcoholhoudende dranken, maar ook behandeling in instellingen
- In de jaren tachtig wordt het failliet van de bijzondere voorwaarden uitgesproken. Ze
zouden niet werken.
- 2002/2003 onderzoeken en pleidooi voor verruiming van mogelijkheden. De bijzondere
voorwaarden werden herzien en toch als ‘goed’ gezien.
- 2008 verlenging duur voorwaardelijk beëindiging tbs-maatregel naar 9 jaar
- 2019 Wet Forensische Zorg
, Tbs: vereisten voor oplegging (I)
Tbs is het eerste wat geassocieerd wordt met forensische psychiatrie en behandeling.
Artikel 37a jo. Artikel 37 Sr.
- Tijdens het begaan van het feit bestond er een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke
stoornis van de geestvermogens. Dit onderzoek moet worden uitgevoerd door 2
deskundigen (waaronder psychiater)
- Het gaat om een misdrijf waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf
van 4 jaar of meer is gesteld
- De veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid moet het opleggen van de
maatregel eisen (gevaarscriterium)
Vereisten oplegging (II): het moet een multidisciplinaire rapportage
Artikel 37a jo. artikel 37 lid 2 en 3 Sr.
- Kunnen op grond van zijn stoornis, in de toekomst van de verdachte vergelijkbare feiten
als ten laste gelegd, worden verwacht? Dus: hoe is de kans op recidive? Als deze kans
groot is, is de kans dat tbs wordt opgelegd ook groter.
- Door middel van welke behandeling en binnen welk juridisch kader kan de kans op
herhaling op grond van de stoornis het beste worden tegengegaan? In gevallen dat de
kans op recidive minder groot is, zal eerder gekozen worden voor een ambulante
behandeling (reguliere omgeving/thuis/poliklinisch).
Een van de problemen van multidisciplinaire rapportage is ‘complicatie’: verdachten die niet
meewerken aan het onderzoek. Het is echter zo dat iemand die niet meer wil werken aan
het onderzoek, wel tbs opgelegd kan krijgen.
Vormen van behandeling
Onderzoek kan leiden tot verschillende adviezen:
- Wel/geen stoornis wel/geen behandeling
- Tbs-maatregel
- Tbs-met voorwaarden je wordt veroordeeld tot tbs, maar als je je aan bepaalde
voorwaarden houdt krijg je de tbs niet opgelegd. Houd je je niet aan de voorwaarden,
wordt de tbs wel opgelegd.
- Andere vormen van ambulante/klinische behandeling
Tbs: welke mogelijkheden?
- Combinatievonnis gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging (in principe begint de
TBS nadat de delinquent twee derde van de straf heeft uitgezeten)
- Alleen tbs met dwangverpleging (max. 4 jaar, tenzij redenen gevonden worden om het te
verlengen)
- Combinatievonnis gevangenisstraf en tbs met voorwaarden
- Alleen tbs met voorwaarden (max 9 jaar)
- Mogelijkheid omzetting tbs met voorwaarden in tbs met dwangverpleging (wanneer
mensen zich niet houden aan de voorwaarden die zijn gesteld). Dit gebeurt niet vaak.
Eerdere colleges
- (Theoretische) achtergronden
- Diagnostiek en risicotaxatie
- Stoornissen en zedendelinquenten
- Dit college: behandeling
Forensische zorg
Forensische zorg is: “geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg en verstandelijk
gehandicaptenzorg, die onderdeel is van een (voorwaardelijke) straf of maatregel of de
tenuitvoerlegging daarvan, dan wel een andere strafrechtelijke titel”.
Het gaat er dus om dat het hoort bij een straf of maatregel.
Wanneer forensische zorg?
Van belang (kunnen onder meer) zijn:
- De aard van het delict (e.g. delicten met geweld, zoals zedendelicten)
- De hoogte van de mogelijk op te leggen straf bij hogere straffen wordt eerder gedacht
aan forensische zorg
- De vraag of er sprake is van een ‘ziekelijke stoornis of een gebrekkige ontwikkeling van
de geestvermogens’ deze vraag wordt niet altijd beantwoord, omdat hier niet altijd
onderzoek naar gedaan wordt.
- Advies door het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP)
of de reclassering
Forensische zorg als voorwaarde
Forensische zorg bestaat al sinds 1915 (en is meerdere malen aangepast), en kan op veel
manieren opgelegd worden:
- Voorwaardelijke veroordeling ex artikel 14 Sr.
- Voorwaardelijke invrijheidsstelling ex artikel 15 Sr.
- Voorwaardelijke tbs en voorwaardelijke beëindiging tbs
- Sepot met voorwaarden
- Schorsing voorlopige hechtenis onder voorwaarden
- Strafbeschikking met aanwijzingen
- Gratie onder voorwaarden
Toen en nu
- Invulling aan voorwaarden eerste decennia van de vorige eeuw: castratie (bij
zedendelinquenten); verbod op cafébezoek (bij alcoholmisbruik); verbod op het drinken
van alcoholhoudende dranken, maar ook behandeling in instellingen
- In de jaren tachtig wordt het failliet van de bijzondere voorwaarden uitgesproken. Ze
zouden niet werken.
- 2002/2003 onderzoeken en pleidooi voor verruiming van mogelijkheden. De bijzondere
voorwaarden werden herzien en toch als ‘goed’ gezien.
- 2008 verlenging duur voorwaardelijk beëindiging tbs-maatregel naar 9 jaar
- 2019 Wet Forensische Zorg
, Tbs: vereisten voor oplegging (I)
Tbs is het eerste wat geassocieerd wordt met forensische psychiatrie en behandeling.
Artikel 37a jo. Artikel 37 Sr.
- Tijdens het begaan van het feit bestond er een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke
stoornis van de geestvermogens. Dit onderzoek moet worden uitgevoerd door 2
deskundigen (waaronder psychiater)
- Het gaat om een misdrijf waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf
van 4 jaar of meer is gesteld
- De veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid moet het opleggen van de
maatregel eisen (gevaarscriterium)
Vereisten oplegging (II): het moet een multidisciplinaire rapportage
Artikel 37a jo. artikel 37 lid 2 en 3 Sr.
- Kunnen op grond van zijn stoornis, in de toekomst van de verdachte vergelijkbare feiten
als ten laste gelegd, worden verwacht? Dus: hoe is de kans op recidive? Als deze kans
groot is, is de kans dat tbs wordt opgelegd ook groter.
- Door middel van welke behandeling en binnen welk juridisch kader kan de kans op
herhaling op grond van de stoornis het beste worden tegengegaan? In gevallen dat de
kans op recidive minder groot is, zal eerder gekozen worden voor een ambulante
behandeling (reguliere omgeving/thuis/poliklinisch).
Een van de problemen van multidisciplinaire rapportage is ‘complicatie’: verdachten die niet
meewerken aan het onderzoek. Het is echter zo dat iemand die niet meer wil werken aan
het onderzoek, wel tbs opgelegd kan krijgen.
Vormen van behandeling
Onderzoek kan leiden tot verschillende adviezen:
- Wel/geen stoornis wel/geen behandeling
- Tbs-maatregel
- Tbs-met voorwaarden je wordt veroordeeld tot tbs, maar als je je aan bepaalde
voorwaarden houdt krijg je de tbs niet opgelegd. Houd je je niet aan de voorwaarden,
wordt de tbs wel opgelegd.
- Andere vormen van ambulante/klinische behandeling
Tbs: welke mogelijkheden?
- Combinatievonnis gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging (in principe begint de
TBS nadat de delinquent twee derde van de straf heeft uitgezeten)
- Alleen tbs met dwangverpleging (max. 4 jaar, tenzij redenen gevonden worden om het te
verlengen)
- Combinatievonnis gevangenisstraf en tbs met voorwaarden
- Alleen tbs met voorwaarden (max 9 jaar)
- Mogelijkheid omzetting tbs met voorwaarden in tbs met dwangverpleging (wanneer
mensen zich niet houden aan de voorwaarden die zijn gesteld). Dit gebeurt niet vaak.
