Hoorcollege 4. Risicotaxatie
De Waag
= het grootste centrum voor ambulante forensische geestelijke gezondheidszorg (ggz) in
Nederland. Ze bieden gespecialiseerde zorg voor mensen die grensoverschrijdend of
strafbaar gedrag combineren met een psychische stoornis. De redenen waarom mensen
naar de Waag komen zijn verschillend. Sommigen komen vrijwillig, anderen worden
doorverwezen (e.g. door huisarts, politie of justitie). In de behandelingen wordt gewerkt aan
het voorkomen van grensoverschrijdend of strafbaar gedrag.
Ze behandelen mensen die in aanraking zijn gekomen met justitie of die dat dreigen te doen
door ontsporing.
De jaarlijkse instroom is ruim 5000 cliënten.
De waag kent delictgerichte zorglijnen:
- Huiselijk geweld (HG)
- Agressie en vermogen (AG)
- Seksueel grensoverschrijdend gedrag (SGG)
- (Jeugdige cliënten van 12 t/m 23 jaar).
De eerste twee zorglijnen zijn het grootste.
Doel van forensische behandeling:
- Verminderen of stoppen van delictgedrag (recidive)
- Om dit te doen: inschatting van de kans dat een cliënt in de toekomst delictgedrag zal
gaan vertonen (risicotaxatie). Zicht krijgen op het recidiverisico dmv risicotaxatie
(inschatten wat de kans is dat iemand in de toekomst weer delicten zal plegen).
Hiervoor worden risicotaxatie-instrumenten gebruikt: hulpmiddelen voor
risicotaxatie
Er zijn ruim 20 risicotaxatie-instrumenten in Nederland
Training volgen is noodzakelijk: het is ingewikkeld om tot een inschatting van het
recidiverisico te komen
Risicotaxatie dient meerdere doelen afhankelijk van de context:
- Advies over verlofmodaliteit (begeleid, onbegeleid, proef) of beëindiging maatregel
- Beslissing behandelbeleid / behandelinhoud: hoe lang en frequent moet de behandeling
zijn en wat zijn de behandeldoelen?
- Indicatiestelling: welke zorg/begeleiding is geïndiceerd?
- Monitoren van veranderingen en veiligheidsrisico’s
Risicotaxatie proces
Eerst alle informatie verzamelen die beschikbaar is. Je gebruikt een handleiding om alle
risicofactoren te scoren. Dan ga je de alle factoren wegen. Je interpreteert de uitkomsten en
probeert in te schatten wat de reikwijdte is van het gedrag. Alles wat niet goed loopt moet
te maken hebben met het delictgedrag. Dan volgt de verslaglegging, en volgt een
behandelplan, begeleidingsplan of een advies.
, Elk risicotaxatie-instrument volgt grotendeels dezelfde procedure.
In klinische setting werkt men vaak met het consensus-model. Verschillende mensen
(onderzoekers, behandel coördinator, groepsleiding) beoordelen dezelfde patiënt. Ze
bespreken met elkaar de uitkomsten en gaan met elkaar in gesprek als de scores niet
overeenkomen. Binnen de Waag kan dit niet door de grote instroom van cliënten.
Risk-need-responsivity (RNR)
Het is belangrijk om met RNR rekening te houden. Dit is een rehabilitatiemodel die helpt
betekenis te geven aan de risicotaxatie-scores. Het RNR heeft 3 basisprincipes:
- Risico (risk) principe = De hoogte van het recidiverisico geeft richting aan het beleid:
duur en frequentie van behandeling/begeleiding. Hoe hoger het recidiverisico, hoe
langer en frequenter iemand behandeld moet worden.
- Behoefte (need) principe = De dynamische criminogene risicofactoren bepalen focus van
inhoud. De behandelinhoud moet gefocust zijn op de dynamische criminogene
risicofactoren.
- Responsiviteit (responsivity) principe = Hoe zorg je ervoor dat behandeling/begeleiding
zoveel mogelijk beklijft?
In het need-principe zijn de Central 8 van groot belang. Deze 8 (dynamische) risicofactoren
hangen sterk samen met het delictgedrag. Als je je behandeling hierop richt ben je bezig met
het verkleinen van het recidiverisico. Central 8 zijn van belang voor de behandelinhoud en
het behandelbeleid. Ze komen in ongeveer elk risicotaxatie-instrument voor.
- Een onderscheid in deze factoren: Verleden (statisch; niet veranderbaar), heden
(dynamisch; veranderbaar) en toekomst (dynamisch). Statische factoren hebben een
lange termijn voorspelling, en dynamische factoren hebben een korte/middel-lange
termijn voorspelling.
- Van belang voor behandeling en risicomanagement
- In elk instrument komen meerdere central 8 risicofactoren terug
- Hoge score op een of meer central 8 meer risk, meer need. Dus hoe groter de score
op een factor uit de Central 8, hoe groter het risico, dus hoe sterker de
behandelinhoud/beleid moet zijn.
Central 8 zijn ook relevant bij een groot deel van de ambulante forensische groep. De central
8 spelen vaak een grote rol bij het plegen van een delict, ongeacht de aard van de delicten.
- Uit onderzoek blijkt: dezelfde criminogene factoren liggen vaak ten grondslag aan het
plegen van geweld- en zedendelicten. Daarom grote overlap in risicofactoren in veel
instrumenten
- Voorgeschiedenis van meeste cliënten vertoont diversiteit aan gepleegde delicten.
- Recidive met andere delicten dan het indexdelict komt het meest voor
- Plegers vaker generalist dan specialist
De Waag
= het grootste centrum voor ambulante forensische geestelijke gezondheidszorg (ggz) in
Nederland. Ze bieden gespecialiseerde zorg voor mensen die grensoverschrijdend of
strafbaar gedrag combineren met een psychische stoornis. De redenen waarom mensen
naar de Waag komen zijn verschillend. Sommigen komen vrijwillig, anderen worden
doorverwezen (e.g. door huisarts, politie of justitie). In de behandelingen wordt gewerkt aan
het voorkomen van grensoverschrijdend of strafbaar gedrag.
Ze behandelen mensen die in aanraking zijn gekomen met justitie of die dat dreigen te doen
door ontsporing.
De jaarlijkse instroom is ruim 5000 cliënten.
De waag kent delictgerichte zorglijnen:
- Huiselijk geweld (HG)
- Agressie en vermogen (AG)
- Seksueel grensoverschrijdend gedrag (SGG)
- (Jeugdige cliënten van 12 t/m 23 jaar).
De eerste twee zorglijnen zijn het grootste.
Doel van forensische behandeling:
- Verminderen of stoppen van delictgedrag (recidive)
- Om dit te doen: inschatting van de kans dat een cliënt in de toekomst delictgedrag zal
gaan vertonen (risicotaxatie). Zicht krijgen op het recidiverisico dmv risicotaxatie
(inschatten wat de kans is dat iemand in de toekomst weer delicten zal plegen).
Hiervoor worden risicotaxatie-instrumenten gebruikt: hulpmiddelen voor
risicotaxatie
Er zijn ruim 20 risicotaxatie-instrumenten in Nederland
Training volgen is noodzakelijk: het is ingewikkeld om tot een inschatting van het
recidiverisico te komen
Risicotaxatie dient meerdere doelen afhankelijk van de context:
- Advies over verlofmodaliteit (begeleid, onbegeleid, proef) of beëindiging maatregel
- Beslissing behandelbeleid / behandelinhoud: hoe lang en frequent moet de behandeling
zijn en wat zijn de behandeldoelen?
- Indicatiestelling: welke zorg/begeleiding is geïndiceerd?
- Monitoren van veranderingen en veiligheidsrisico’s
Risicotaxatie proces
Eerst alle informatie verzamelen die beschikbaar is. Je gebruikt een handleiding om alle
risicofactoren te scoren. Dan ga je de alle factoren wegen. Je interpreteert de uitkomsten en
probeert in te schatten wat de reikwijdte is van het gedrag. Alles wat niet goed loopt moet
te maken hebben met het delictgedrag. Dan volgt de verslaglegging, en volgt een
behandelplan, begeleidingsplan of een advies.
, Elk risicotaxatie-instrument volgt grotendeels dezelfde procedure.
In klinische setting werkt men vaak met het consensus-model. Verschillende mensen
(onderzoekers, behandel coördinator, groepsleiding) beoordelen dezelfde patiënt. Ze
bespreken met elkaar de uitkomsten en gaan met elkaar in gesprek als de scores niet
overeenkomen. Binnen de Waag kan dit niet door de grote instroom van cliënten.
Risk-need-responsivity (RNR)
Het is belangrijk om met RNR rekening te houden. Dit is een rehabilitatiemodel die helpt
betekenis te geven aan de risicotaxatie-scores. Het RNR heeft 3 basisprincipes:
- Risico (risk) principe = De hoogte van het recidiverisico geeft richting aan het beleid:
duur en frequentie van behandeling/begeleiding. Hoe hoger het recidiverisico, hoe
langer en frequenter iemand behandeld moet worden.
- Behoefte (need) principe = De dynamische criminogene risicofactoren bepalen focus van
inhoud. De behandelinhoud moet gefocust zijn op de dynamische criminogene
risicofactoren.
- Responsiviteit (responsivity) principe = Hoe zorg je ervoor dat behandeling/begeleiding
zoveel mogelijk beklijft?
In het need-principe zijn de Central 8 van groot belang. Deze 8 (dynamische) risicofactoren
hangen sterk samen met het delictgedrag. Als je je behandeling hierop richt ben je bezig met
het verkleinen van het recidiverisico. Central 8 zijn van belang voor de behandelinhoud en
het behandelbeleid. Ze komen in ongeveer elk risicotaxatie-instrument voor.
- Een onderscheid in deze factoren: Verleden (statisch; niet veranderbaar), heden
(dynamisch; veranderbaar) en toekomst (dynamisch). Statische factoren hebben een
lange termijn voorspelling, en dynamische factoren hebben een korte/middel-lange
termijn voorspelling.
- Van belang voor behandeling en risicomanagement
- In elk instrument komen meerdere central 8 risicofactoren terug
- Hoge score op een of meer central 8 meer risk, meer need. Dus hoe groter de score
op een factor uit de Central 8, hoe groter het risico, dus hoe sterker de
behandelinhoud/beleid moet zijn.
Central 8 zijn ook relevant bij een groot deel van de ambulante forensische groep. De central
8 spelen vaak een grote rol bij het plegen van een delict, ongeacht de aard van de delicten.
- Uit onderzoek blijkt: dezelfde criminogene factoren liggen vaak ten grondslag aan het
plegen van geweld- en zedendelicten. Daarom grote overlap in risicofactoren in veel
instrumenten
- Voorgeschiedenis van meeste cliënten vertoont diversiteit aan gepleegde delicten.
- Recidive met andere delicten dan het indexdelict komt het meest voor
- Plegers vaker generalist dan specialist
