LESSEN MEDISCHE MICROBIOLOGISCHE DIAGNOSTIEK
TLSC-MMD5V-18
THEMA: INFECTIES VAN DE LUCHTWEGEN
Definities
• Bovenste luchtwegen
- Neusholte en sinus
- Pharyns
- Larynx
• Lagere luchtwegen
- Trachea
- Bronchus
- Bronchioli
- Alveoli
Afweer luchtwegen
Een aantal manieren:
• Natuurlijke barrière:
- ogen knippen, bacteriën eruit knipperen
- Tranen: niet hechten
• Mechanische:
- slijmproductie samen met trilharen.
- 1 tot 2 cm per minuut.
• Immuniteit:
- bovenste deel luchtwegen IgA en in de alveoli alveolaire macrofagen.
• Antibacteriële componenten
- Lysozym: breekt pathogenen af. Hierdoor sputum niet te lang bij kamertemperatuur want
het lysozym blijft doorwerken
Residente bacteriën alleen in de bovenste luchtwegen, maar niet in de onderste luchtwegen.
Bovenste luchtweginfecties (BLWI)
Oren en ogen horen ook bij de luchtwegen
Bovenste luchtweginfecties worden meestal veroorzaakt door een: virus
Elk seizoen zijn er andere virussen die een luchtweginfectie geven.
Casus 1
Spreekuur huisarts
• Student 21 jaar
• Sinds 2 dagen:
- Hoge koorts (40°C)
- Keelpijn
, - Algehele malaise
• Pijnlijke zwellingen in de hals bdz
• Geen andere symptomen of klachten
Keelontsteking wordt voornamelijk veroorzaakt door virussen
Het is moeilijk het verschil te zien tussen bacteriele en virale tonsillitis.
S. pyogenes
= groep A streptokok (GAS)
Pharyngitis: 10-15% veroorzaakt door S. pyogenes
Onderscheid tussen bacterieel en viraal lastig
Gouden standaard is kweek
- Weinig sensitief 60-70%
Symptomen beperkt tot keel en lymfeklieren van hals: grotere kans op streptokokkeninfectie.
Behandeling: feniticilline oraal (ß-lactam)
Complicaties
• Purulent (pus vormend)
- Abcessen: retropharyngeaal en peritonsillair
- Otitis media
- Sinusitis
- Mastoiditis
- Huid- en wekedelen infecties (impetigo, erysipelas, cellullitis, fasciitis necroticans)
• Non-purulent (niet pus-vormend)
- Acuut gewrichtsreuma
- Post streptococcen glomerulonefritis
- Scarlatina (roodvonk)
- Streptococcal toxic shock syndrome (STSS)
Samenvatting casus 1
• Pharyngitis (keelontsteking) gaat gepaard met keelpijn, gezwollen klieren in de hals en soms
koorts.
• Meestal door verkoudheidsvirussen, gaat vanzelf over, antibiotica niet zinvol.
• 10-15% bacterieel, meestal groep A streptokok, behandeling met feneticilline
Casus 2
• 7-jarig meisje komt met haar moeder bij de huisarts
• Verstopte neus en 1 week hoest, hoestdrank hielp niet.
• Temperatuur: koortsig gevoeld, nu 37,6°C.
• Lichamelijk onderzoek:
- Geen zieke indruk. Over de longen vesiculair ademgeruis.
Vesiculair ademgeruis
- Acute bronchitis
- Behandeling: geruststelling, geen antibiotica
,Acute bronchi(oli)tis
• Ontsteking van de bronchiën gaat vaak samen met respiratoire
infectie.
• Veel voorkomend voornamelijk in winterseizoen.
• Hoesten primaire klacht
• Verkouden
• Koorts soms
• Vaak virale verwekker!
Verwekkers
Viraal:
- Influenza
- Parainfluenza
- Coronavirus
- Rhinovirus
- RS-virus
Klein deel bacterieel!
Welk van deze virussen veroorzaakt ernstige infecties bij kinderen < 1 jaar?
A. Influenza
B. Parainfluenza
C. Coronavirus
D. Rhinovirus
E. RH virus
Antwoord: E
RSV-infectie
• Respiratoir syncytieel virus
• Alle leeftijden
- Kinderen < 1
- Ouderen
• Seizoenspatroon
- November – april
Symptomen
• Verkoudheid -> bronchiolitis -> pneumonie
• Afhankelijk van leeftijd
- Jonge kinderen met primo-infectie -> bronchiolitis/ pneumonie
- Oudere kinderen envolwassenen -> bovenste luchtweginfecties
- Ouderen en immuungecompromiteerden -> bronchiolitis/ pneumonie
• Apneu (ademstilstand) bij kinderen
• 2% van alle RSV vereist ziekenhuis opname.
Diagnostiek
• Klinische diagnose!
- Kind < 1 jaar, Bronchiolitis, winter
• RSV PCR op neus- of keelwat
, Behandeling
• Geen behandeling
- Self-limiting
• Ondersteunend
• Palivizumab (Synagis ®)
- Monoklonale antilichamen ter voorkoming van een infectie met RSV
- Alleen hoogrisico patiënten
Samenvatting casus 2
• Acute bronchitis is een ontsteking in de kleine buisjes van de longen (de bronchiën)
• Belangrijkste symptoom: hoesten
• Meestal door virus (influenza-, parainfluenza-, seizoenscorona-, rhino-, RS-virus)
• Self limiting
• RSV kan bij kinderen < 1 jaar en ouderen voor ernstige infecties zorgen.
Casus 3
• 74-jarige vrouw
- VG: rookt 40 jaar, obesitas
• Sinds enkele dagen hoesten, hoge koorts (39,5°C), toenemende dyspnoe (benauwdheid).
• Geel/bruinig sputum
• Pijn rechts op de borst.
Lichamelijk onderzoek
• Zieke indruk. T: 39,8°C.
• Ademhalingsfrequentie: 24/minuut -> te hoog
• Pols 120/ minuut
• Auscultatie longen: crepiteren rechts midden
- Longblaasjes zijn samengevallen
Thorax röntgenfoto wordt er gemaakt: in de middenkwab van de rechterlong is een witte vlek te zien
Diagnose?
A. Bloedvergiftiging (sepsis)
B. Longontsteking (pneumonie)
C. Acute bronchitis
Antwoord: B
Vaker bij hele jonge mensen of bij ouderen. Vrouwen hebben het minder dan mannen. Misschien
omdat mannen vaker roken
Symptomen
Symptomen Frequentie
• Hoesten 79-91%
• Vermoeidheid 90%
• Koorts 71-75%
• Kortademigheid 67-75%
• Sputum 60-65%
• Pijn op de thorax 39-49%
TLSC-MMD5V-18
THEMA: INFECTIES VAN DE LUCHTWEGEN
Definities
• Bovenste luchtwegen
- Neusholte en sinus
- Pharyns
- Larynx
• Lagere luchtwegen
- Trachea
- Bronchus
- Bronchioli
- Alveoli
Afweer luchtwegen
Een aantal manieren:
• Natuurlijke barrière:
- ogen knippen, bacteriën eruit knipperen
- Tranen: niet hechten
• Mechanische:
- slijmproductie samen met trilharen.
- 1 tot 2 cm per minuut.
• Immuniteit:
- bovenste deel luchtwegen IgA en in de alveoli alveolaire macrofagen.
• Antibacteriële componenten
- Lysozym: breekt pathogenen af. Hierdoor sputum niet te lang bij kamertemperatuur want
het lysozym blijft doorwerken
Residente bacteriën alleen in de bovenste luchtwegen, maar niet in de onderste luchtwegen.
Bovenste luchtweginfecties (BLWI)
Oren en ogen horen ook bij de luchtwegen
Bovenste luchtweginfecties worden meestal veroorzaakt door een: virus
Elk seizoen zijn er andere virussen die een luchtweginfectie geven.
Casus 1
Spreekuur huisarts
• Student 21 jaar
• Sinds 2 dagen:
- Hoge koorts (40°C)
- Keelpijn
, - Algehele malaise
• Pijnlijke zwellingen in de hals bdz
• Geen andere symptomen of klachten
Keelontsteking wordt voornamelijk veroorzaakt door virussen
Het is moeilijk het verschil te zien tussen bacteriele en virale tonsillitis.
S. pyogenes
= groep A streptokok (GAS)
Pharyngitis: 10-15% veroorzaakt door S. pyogenes
Onderscheid tussen bacterieel en viraal lastig
Gouden standaard is kweek
- Weinig sensitief 60-70%
Symptomen beperkt tot keel en lymfeklieren van hals: grotere kans op streptokokkeninfectie.
Behandeling: feniticilline oraal (ß-lactam)
Complicaties
• Purulent (pus vormend)
- Abcessen: retropharyngeaal en peritonsillair
- Otitis media
- Sinusitis
- Mastoiditis
- Huid- en wekedelen infecties (impetigo, erysipelas, cellullitis, fasciitis necroticans)
• Non-purulent (niet pus-vormend)
- Acuut gewrichtsreuma
- Post streptococcen glomerulonefritis
- Scarlatina (roodvonk)
- Streptococcal toxic shock syndrome (STSS)
Samenvatting casus 1
• Pharyngitis (keelontsteking) gaat gepaard met keelpijn, gezwollen klieren in de hals en soms
koorts.
• Meestal door verkoudheidsvirussen, gaat vanzelf over, antibiotica niet zinvol.
• 10-15% bacterieel, meestal groep A streptokok, behandeling met feneticilline
Casus 2
• 7-jarig meisje komt met haar moeder bij de huisarts
• Verstopte neus en 1 week hoest, hoestdrank hielp niet.
• Temperatuur: koortsig gevoeld, nu 37,6°C.
• Lichamelijk onderzoek:
- Geen zieke indruk. Over de longen vesiculair ademgeruis.
Vesiculair ademgeruis
- Acute bronchitis
- Behandeling: geruststelling, geen antibiotica
,Acute bronchi(oli)tis
• Ontsteking van de bronchiën gaat vaak samen met respiratoire
infectie.
• Veel voorkomend voornamelijk in winterseizoen.
• Hoesten primaire klacht
• Verkouden
• Koorts soms
• Vaak virale verwekker!
Verwekkers
Viraal:
- Influenza
- Parainfluenza
- Coronavirus
- Rhinovirus
- RS-virus
Klein deel bacterieel!
Welk van deze virussen veroorzaakt ernstige infecties bij kinderen < 1 jaar?
A. Influenza
B. Parainfluenza
C. Coronavirus
D. Rhinovirus
E. RH virus
Antwoord: E
RSV-infectie
• Respiratoir syncytieel virus
• Alle leeftijden
- Kinderen < 1
- Ouderen
• Seizoenspatroon
- November – april
Symptomen
• Verkoudheid -> bronchiolitis -> pneumonie
• Afhankelijk van leeftijd
- Jonge kinderen met primo-infectie -> bronchiolitis/ pneumonie
- Oudere kinderen envolwassenen -> bovenste luchtweginfecties
- Ouderen en immuungecompromiteerden -> bronchiolitis/ pneumonie
• Apneu (ademstilstand) bij kinderen
• 2% van alle RSV vereist ziekenhuis opname.
Diagnostiek
• Klinische diagnose!
- Kind < 1 jaar, Bronchiolitis, winter
• RSV PCR op neus- of keelwat
, Behandeling
• Geen behandeling
- Self-limiting
• Ondersteunend
• Palivizumab (Synagis ®)
- Monoklonale antilichamen ter voorkoming van een infectie met RSV
- Alleen hoogrisico patiënten
Samenvatting casus 2
• Acute bronchitis is een ontsteking in de kleine buisjes van de longen (de bronchiën)
• Belangrijkste symptoom: hoesten
• Meestal door virus (influenza-, parainfluenza-, seizoenscorona-, rhino-, RS-virus)
• Self limiting
• RSV kan bij kinderen < 1 jaar en ouderen voor ernstige infecties zorgen.
Casus 3
• 74-jarige vrouw
- VG: rookt 40 jaar, obesitas
• Sinds enkele dagen hoesten, hoge koorts (39,5°C), toenemende dyspnoe (benauwdheid).
• Geel/bruinig sputum
• Pijn rechts op de borst.
Lichamelijk onderzoek
• Zieke indruk. T: 39,8°C.
• Ademhalingsfrequentie: 24/minuut -> te hoog
• Pols 120/ minuut
• Auscultatie longen: crepiteren rechts midden
- Longblaasjes zijn samengevallen
Thorax röntgenfoto wordt er gemaakt: in de middenkwab van de rechterlong is een witte vlek te zien
Diagnose?
A. Bloedvergiftiging (sepsis)
B. Longontsteking (pneumonie)
C. Acute bronchitis
Antwoord: B
Vaker bij hele jonge mensen of bij ouderen. Vrouwen hebben het minder dan mannen. Misschien
omdat mannen vaker roken
Symptomen
Symptomen Frequentie
• Hoesten 79-91%
• Vermoeidheid 90%
• Koorts 71-75%
• Kortademigheid 67-75%
• Sputum 60-65%
• Pijn op de thorax 39-49%
