‘Hoe kan de huidige
luchtwegzorg verbeterd
Namen + studentnummers
worden voor patiënten met Docent: Willemke Stilma
Examinator: Petra Moltmaker
Duchenne die problemen Datum: 5-11-2020
Aantal woorden: 4528
hebben met het mobiliseren Groep: 2HCC2
Studiegidsnummer: 2500HPIZ20
van sputum?’
HCC: Project intensieve zorg
Adviesrapport
,Inhoudsopgave
INLEIDING...................................................................................................................................................... 2
...................................................................................................................................................................... 3
ETHIEK........................................................................................................................................................... 4
KWALITEIT VAN LEVEN VERBETEREN BIJ PATIËNTEN MET EEN SLECHTE PROGNOSE.................................................................4
ETHISCHE DILEMMA´S BIJ CPAP-BEADEMING.................................................................................................................4
ETHISCHE DILEMMA’S BIJ DE HOESTMACHINE.................................................................................................................4
ETHISCHE DILEMMA’S BIJ DE TRACHEOSTOMA.................................................................................................................5
METHODE...................................................................................................................................................... 6
SEARCHSTRINGS........................................................................................................................................................6
DATABASES ..........................................................................................................................................................8
LIMITS .................................................................................................................................................................8
IN- EN EXCLUSIECRITERIA .........................................................................................................................................9
BESLUITVORMING......................................................................................................................................................9
RESULTATENANALYSE.................................................................................................................................. 11
VMS................................................................................................................................................................. 11
THEMA ‘VROEGE HERKENNING EN BEHANDELING VAN DE VITAAL BEDREIGDE PATIËNT’........................................................11
MEWS.............................................................................................................................................................. 11
DE HOESTMACHINE..................................................................................................................................................12
VERPLEEGKUNDIGE SCHOLING ................................................................................................................................13
CPAP-BEADEMING..................................................................................................................................................13
TRACHEOSTOMA ..................................................................................................................................................13
PREVENTIEVE BEHANDELINGEN..................................................................................................................................14
DISCUSSIE.................................................................................................................................................... 15
AANBEVELINGEN......................................................................................................................................... 16
CPAP-MASKER ...................................................................................................................................................16
DE HOESTMACHINE ..............................................................................................................................................16
PREVENTIEVE BEHANDELINGEN ...............................................................................................................................16
EDUCATIE VAN VERPLEEGKUNDIGEN............................................................................................................................16
TRACHEOSTOMA ..................................................................................................................................................16
CONCLUSIE EN CONCRETE AANBEVELING .................................................................................................... 17
LITERATUURLIJST......................................................................................................................................... 18
1
, Inleiding
In 2018 waren 1760 patiënten in Nederlandse ziekenhuizen opgenomen met respiratoire
insufficiëntie (1). Respiratoire insufficiëntie, oftewel longfalen, kan in acute situaties of bij
chronische longziekten ontstaan. Respiratie is het proces van zuurstofopname en
koolstofdioxide-afgifte. Bij respiratoire insufficiëntie zijn één of meer van de processen
diffusie, ventilatie of perfusie verstoord (2). Hiervan wordt gesproken wanneer de
gaswisseling in de longen dermate gestoord is dat hypoxemie optreedt, al dan niet gepaard
met hypercapnie (3).
Bij acute respiratoire insufficiëntie zijn de wanden van de alveoli of capillairen beschadigd.
Veelvoorkomende symptomen zijn dyspneu, tachypneu en cyanose. Bij chronische
respiratoire insufficiëntie is er een combinatie van stoornissen in de diffusie, perfusie en/of
ventilatie. Deze verstoring uit zich in een toegenomen PaCO2 (2). Risicofactoren voor het
ontwikkelen van respiratoire insufficiëntie zijn stoornissen in het ademcentrum,
neurologische aandoeningen, spierziekten, thoraxwandinstabiliteit,
wervelkolomaandoeningen en zwakte van de ademhalingsspieren (4).
Door langdurige respiratoire insufficiëntie kan de complicatie cor pulmonale ontstaan. Dit is
een overbelasting van de rechterharthelft wegens het ontstaan van pulmonale hypertensie
door vaatbedverlies en vasoconstrictie van de longvaten (2).
Het gebruik van non-invasieve beademingstechnieken bij respiratoire insufficiëntie zijn in
veel ziekenhuizen gebruikelijke therapieën. Deze beademingstechnieken zijn niet alleen
voorbehouden aan de Intensive-Care en medium/high care- afdelingen, maar worden ook
gebruikt op de neurologie-afdeling (5).
Het tijdig starten van adequate zuurstoftherapie en het goed monitoren van patiënten die
naast respiratoire insufficiëntie kampen met een ander acuut ziektebeeld, is van belang om
tijdig orgaanfalen te kunnen voorkomen (5). Duchenne spierdystrofie is een ziektebeeld
waarbij respiratoire insufficiëntie altijd optreedt (6).
Duchenne spierdystrofie, oftewel de ziekte van Duchenne, komt wereldwijd bij 1 op de 3500
jongens voor (7). De oorzaak is een mutatie gelegen op het X-chromosoom, waardoor het
vrijwel uitsluitend jongens treft. Het spierceleiwit dystrofine, dat zorgt voor de stevigheid en
spierherstel, ontbreekt hierbij, waardoor de spieren steeds zwakker worden. Hierdoor
ontstaan vaak rug- en borstkasvergroeiingen, waardoor het ademhalen bemoeilijkt wordt.
Naast de arm- en beenspieren verzwakken ook de ademhalingsspieren waardoor
respiratoire insufficiëntie ontstaat en het ophoesten van vastzittend sputum bemoeilijkt wordt,
met als gevolg een stijging van het risico op infecties (8, 9).
Om de ademhalingsspieren te ondersteunen kan gebruik gemaakt worden van non-invasieve
beademing. Voor het ophoesten van vastzittend sputum kan de hoestmachine hulp bieden
(10). Deze blaast lucht in de luchtwegen, waarna dit er met kracht uit wordt gezogen en een
krachtige uitademingsluchtstroom ontstaat. Het sputum wordt hierdoor gemobiliseerd (11).
Een andere techniek die gebruikt kan worden is een tracheotomie. Hierbij wordt door een
trachea-opening een canule ingebracht, een tracheostoma, waardoor sputum gemobiliseerd
of uitgezogen kan worden (12). De laatste techniek die in dit adviesrapport wordt behandeld
is CPAP-beademing. CPAP staat voor Continuous Positive Airway Pressure (13). CPAP
verbetert de haalbare stroomsnelheid die de interacties tussen lucht en vloeistof verhoogt,
met een betere mobilisatie van luchtwegsecretie als gevolg (14).
2
luchtwegzorg verbeterd
Namen + studentnummers
worden voor patiënten met Docent: Willemke Stilma
Examinator: Petra Moltmaker
Duchenne die problemen Datum: 5-11-2020
Aantal woorden: 4528
hebben met het mobiliseren Groep: 2HCC2
Studiegidsnummer: 2500HPIZ20
van sputum?’
HCC: Project intensieve zorg
Adviesrapport
,Inhoudsopgave
INLEIDING...................................................................................................................................................... 2
...................................................................................................................................................................... 3
ETHIEK........................................................................................................................................................... 4
KWALITEIT VAN LEVEN VERBETEREN BIJ PATIËNTEN MET EEN SLECHTE PROGNOSE.................................................................4
ETHISCHE DILEMMA´S BIJ CPAP-BEADEMING.................................................................................................................4
ETHISCHE DILEMMA’S BIJ DE HOESTMACHINE.................................................................................................................4
ETHISCHE DILEMMA’S BIJ DE TRACHEOSTOMA.................................................................................................................5
METHODE...................................................................................................................................................... 6
SEARCHSTRINGS........................................................................................................................................................6
DATABASES ..........................................................................................................................................................8
LIMITS .................................................................................................................................................................8
IN- EN EXCLUSIECRITERIA .........................................................................................................................................9
BESLUITVORMING......................................................................................................................................................9
RESULTATENANALYSE.................................................................................................................................. 11
VMS................................................................................................................................................................. 11
THEMA ‘VROEGE HERKENNING EN BEHANDELING VAN DE VITAAL BEDREIGDE PATIËNT’........................................................11
MEWS.............................................................................................................................................................. 11
DE HOESTMACHINE..................................................................................................................................................12
VERPLEEGKUNDIGE SCHOLING ................................................................................................................................13
CPAP-BEADEMING..................................................................................................................................................13
TRACHEOSTOMA ..................................................................................................................................................13
PREVENTIEVE BEHANDELINGEN..................................................................................................................................14
DISCUSSIE.................................................................................................................................................... 15
AANBEVELINGEN......................................................................................................................................... 16
CPAP-MASKER ...................................................................................................................................................16
DE HOESTMACHINE ..............................................................................................................................................16
PREVENTIEVE BEHANDELINGEN ...............................................................................................................................16
EDUCATIE VAN VERPLEEGKUNDIGEN............................................................................................................................16
TRACHEOSTOMA ..................................................................................................................................................16
CONCLUSIE EN CONCRETE AANBEVELING .................................................................................................... 17
LITERATUURLIJST......................................................................................................................................... 18
1
, Inleiding
In 2018 waren 1760 patiënten in Nederlandse ziekenhuizen opgenomen met respiratoire
insufficiëntie (1). Respiratoire insufficiëntie, oftewel longfalen, kan in acute situaties of bij
chronische longziekten ontstaan. Respiratie is het proces van zuurstofopname en
koolstofdioxide-afgifte. Bij respiratoire insufficiëntie zijn één of meer van de processen
diffusie, ventilatie of perfusie verstoord (2). Hiervan wordt gesproken wanneer de
gaswisseling in de longen dermate gestoord is dat hypoxemie optreedt, al dan niet gepaard
met hypercapnie (3).
Bij acute respiratoire insufficiëntie zijn de wanden van de alveoli of capillairen beschadigd.
Veelvoorkomende symptomen zijn dyspneu, tachypneu en cyanose. Bij chronische
respiratoire insufficiëntie is er een combinatie van stoornissen in de diffusie, perfusie en/of
ventilatie. Deze verstoring uit zich in een toegenomen PaCO2 (2). Risicofactoren voor het
ontwikkelen van respiratoire insufficiëntie zijn stoornissen in het ademcentrum,
neurologische aandoeningen, spierziekten, thoraxwandinstabiliteit,
wervelkolomaandoeningen en zwakte van de ademhalingsspieren (4).
Door langdurige respiratoire insufficiëntie kan de complicatie cor pulmonale ontstaan. Dit is
een overbelasting van de rechterharthelft wegens het ontstaan van pulmonale hypertensie
door vaatbedverlies en vasoconstrictie van de longvaten (2).
Het gebruik van non-invasieve beademingstechnieken bij respiratoire insufficiëntie zijn in
veel ziekenhuizen gebruikelijke therapieën. Deze beademingstechnieken zijn niet alleen
voorbehouden aan de Intensive-Care en medium/high care- afdelingen, maar worden ook
gebruikt op de neurologie-afdeling (5).
Het tijdig starten van adequate zuurstoftherapie en het goed monitoren van patiënten die
naast respiratoire insufficiëntie kampen met een ander acuut ziektebeeld, is van belang om
tijdig orgaanfalen te kunnen voorkomen (5). Duchenne spierdystrofie is een ziektebeeld
waarbij respiratoire insufficiëntie altijd optreedt (6).
Duchenne spierdystrofie, oftewel de ziekte van Duchenne, komt wereldwijd bij 1 op de 3500
jongens voor (7). De oorzaak is een mutatie gelegen op het X-chromosoom, waardoor het
vrijwel uitsluitend jongens treft. Het spierceleiwit dystrofine, dat zorgt voor de stevigheid en
spierherstel, ontbreekt hierbij, waardoor de spieren steeds zwakker worden. Hierdoor
ontstaan vaak rug- en borstkasvergroeiingen, waardoor het ademhalen bemoeilijkt wordt.
Naast de arm- en beenspieren verzwakken ook de ademhalingsspieren waardoor
respiratoire insufficiëntie ontstaat en het ophoesten van vastzittend sputum bemoeilijkt wordt,
met als gevolg een stijging van het risico op infecties (8, 9).
Om de ademhalingsspieren te ondersteunen kan gebruik gemaakt worden van non-invasieve
beademing. Voor het ophoesten van vastzittend sputum kan de hoestmachine hulp bieden
(10). Deze blaast lucht in de luchtwegen, waarna dit er met kracht uit wordt gezogen en een
krachtige uitademingsluchtstroom ontstaat. Het sputum wordt hierdoor gemobiliseerd (11).
Een andere techniek die gebruikt kan worden is een tracheotomie. Hierbij wordt door een
trachea-opening een canule ingebracht, een tracheostoma, waardoor sputum gemobiliseerd
of uitgezogen kan worden (12). De laatste techniek die in dit adviesrapport wordt behandeld
is CPAP-beademing. CPAP staat voor Continuous Positive Airway Pressure (13). CPAP
verbetert de haalbare stroomsnelheid die de interacties tussen lucht en vloeistof verhoogt,
met een betere mobilisatie van luchtwegsecretie als gevolg (14).
2
