HC 1 – Geschiedenis en definities
Het is belangrijk om KM te onderzoeken vanwege de gevolgen voor de slachtoffers:
- Verhoogde kans op psychische problemen en psychopathologie
- Verhoogde kans op lichamelijke problemen
- Verhoogde kans op problemen in opvoeding eigen kinderen
Maar ook vanwege de financiële gevolgen, zoals zorgkosten
Geschiedenis
Vroege verwijzingen kindermishandeling
Er was ooit een Egyptisch skeletje gevonden, met allerlei botbreuken (dan wel niet geheeld). Dit
waren allerlei signalen dat er sprake was van mishandeling, met name de breuk van het sleutelbeen.
Aangezien dit alleen kan gebeuren bij het heftig schudden.
Ontstaan kinderbescherming
Ook de casus van Mary Ellen Wilson is een bekende. Dit is eigenlijk dé bekende rechtszaak over
kindermishandeling. Heel lang was er namelijk niet echt een instituut van kinderbescherming, het
bleef eerder achter gesloten deuren. Maar er bestond al wel een Dierenbescherming. In de casus werd
een meisje ernstig mishandeld, maar was er nog niemand om naartoe te stappen. Uiteindelijk heeft de
dierenbescherming het voor elkaar gekregen om de moeder voor de rechter te slepen. Als gevolg werd
er uiteindelijk wél een kinderbescherming opgericht
Battered child syndrome
In een onderzoek van Kempe bleek dat met behulp van röntgen oude breuken gezien konden worden,
en zo ook kindermishandeling meer aan het licht kwam. Hij schreef over het Battered Child
Syndrome, wat een klinische aandoening is bij jonge kinderen, die serieus fysiek mishandeld zijn. Dit
syndroom moet eigenlijk bij ieder kind moeten overwogen bij letsel waarbij de oorzaak twijfelachtig
is. De definitie die hij aannam was:
Clinical condition with diagnosable medical and physical symptoms resulting from deliberate
physical assault
Maar in deze definitie ontbreken nog een aantal dingen:
- Emotionele mishandeling
- Emotionele verwaarlozing
- Fysieke verwaarlozing
- Seksueel misbruik
Definities
Overzicht
De definitie in de Jeugdwet is:
Kindermishandeling is elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige
interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten
opzichte van wie de minderjarige in een relatie van afhankelijkheid of van onvrijheid staat,
actief of passief opdringen, waardoor ernstige schade wordt berokkend of dreigt te worden
berokkend aan de minderjarige in de vorm van fysiek of psychisch letsel.
,Je kunt dit bekijken vanuit verschillende perspectieven:
- Medisch is er sprake van een fysiek letsel?
- Juridisch is er sprake van schade?
- Sociologisch geldt overal en altijd dezelfde definitie?
- Ecologisch welke factoren spelen een rol?
Subtypes
Je hebt verschillende subtypes, onder te verdelen in omission en commission
- Omission – Nalaten van iets
Fysieke verwaarlozing
Emotionele verwaarlozing
Verwaarlozing van het onderwijs
- Commission – Actief schade toebrengen
Fysieke mishandeling
Emotionele mishandeling
Seksuele mishandeling
Fysieke mishandeling
Definitie:
Alle vormen van lichamelijk geweld tegen het kind, zoals slaan, schoppen, bijten, knijpen,
krabben, het toebrengen van brandwonden of het kind laten vallen. Bijzondere vormen zijn het
shaken-baby syndroom, Pediatric condition falsification en meisjesbesnijdenis.
Shaken Baby Syndroom:
- = Abusieve hoofdtrauma
- Schudden van de baby hersen- en hoofdbeschadiging
- < 2 jaar (meestal < 6 maanden)
- Oorzaak: vaak uit onmacht van de ouder
Pedagogische tik
- De tik zou volgens een columnist goed zijn voor het leren accepteren van grenzen
- Maar: vanuit de wet mag je het kind geen geestelijk of lichamelijk geweld toedienen. En is de
vraag ook wat een kind er nou van leert
Onderzoek Fysiek straffen
Uit een onderzoek waarin gekeken werd of de invoering van een verbod op fysieke straffen, ook
daadwerkelijk zorgde voor een afname van fysieke straffen. Antwoord: Ja. Het is waarschijnlijk niet
alleen door de invloed van de wet, maar ook door de invloed van de maatschappij.
Mensen die fysiek gestraft waren, hadden meer risico op: alcoholgebruik, depressie, psychische
problemen, schizotypische persoonlijkheid, echtscheidingen en suïcidepogingen.
Ook bleek uit een ander onderzoek dat geslagen worden bijna evenveel negatieve effecten heeft als
fysieke mishandeling
Dus, fysiek straffen:
- Niet effectief
- Beangstigend
- Meer probleemgedrag, minder gehoorzaamheid
- Langere termijn: meer psychische problemen, criminaliteit
- Geeft verhoogd risico op mishandeling
,Seksueel misbruik
Definitie:
Alle seksuele aanrakingen of handelingen die een volwassene een kind opdringt. Door het
lichamelijke of relationele overwicht, de emotionele druk, of door dwang en geweld van de
volwassene kan het kind die aanrakingen niet weigeren.
Dit onderscheidt zich van de andere vormen van kindermishandeling doordat een aanzienlijk deel van
de gevallen van seksueel misbruik wordt gepleegd buiten het gezin, door personen die met kinderen
werken
Fysieke verwaarlozing
Definitie:
Bij fysieke verwaarlozing komen ouders of opvoeders gedurende langere tijd onvoldoende
tegemoet aan de lichamelijke basisbehoeften van het kind. Het krijgt niet de zorg en
verzorging waar het gezien zijn leeftijd en ontwikkeling behoefte en recht op heeft.
Emotionele mishandeling
Definitie:
Van psychische of emotionele mishandeling is sprake wanneer ouders of andere opvoeders
met hun houding en hun gedrag afwijzing en vijandigheid uitstralen tegenover het kind. Ze
schelden het kind regelmatig uit of maken het kind opzettelijk bang.
Emotionele verwaarlozing
Definitie:
Bij psychische of emotionele verwaarlozing schieten de ouders of opvoeders doorlopend
tekort in het geven van positieve aandacht aan het kind. Daarmee negeren ze structureel de
basale behoeften van het kind aan liefde, warmte, geborgenheid en steun.
Artikel van Glaser:
- Emotional abuse and neglect describes a relationship between the parent and the child
Rather than an event or a series of repeated events occurring within the parent-child
relationship
- The interactions of concern pervade or characterize the relationship (at the time)
- The interactions are actually or potentially harmful by causing impairment to the child’s
psychological/emotional health and development
- Emotional abuse and neglect includes omission as well as commission
- Emotional abuse and neglect requires no physical contact
Framework Glaser
De opvoeding van een kind moet eigenlijk zo worden vormgegeven, dat aan de volgende punten
voldaan wordt. Een kind is:
1. Een persoon die bestaat
a. En heeft dus aandacht nodig
b. Emotional unavailability, unresponsiveness, neglect
2. Met zijn of haar eigen attributen
a. Negative attributions and misattributions to the child
3. Kwetsbaar, afhankelijk en snel ontwikkelend
a. Developmentally inappropriate or inconsistent interactions with the child
4. Een individu met eigen ervaren gevoelens, gedachten en percepties
, a. Failure to recognize or acknowledge the child’s individuality and psychological
boundaries
5. Een sociaal wezen die steeds meer interacteert en communiceert binnen diens eigen sociale
context
a. Failing to promote the child’s social adaptation
Getuige van huiselijk geweld
Kinderen die getuige zijn van geweld in het gezin zien of horen conflicten tussen hun ouders of
worden geconfronteerd met de gevolgen, bijvoorbeeld verwondingen bij de ouder of het moeten
vluchten van een ouder. Dit valt onder emotionele verwaarlozing
Comorbiditeit
- Het tegelijkertijd hebben van 2+ stoornissen of aandoeningen
- Samen voorkomen van subtypen kindermishandeling
- Ongeveer de helft van de kinderen heeft meer dan 1 subtype
HC 2 – Verklaringsmodellen
Ecologisch-transactioneel model
Ecologisch model
Dit model is gebaseerd op het model van Bronfenbrenner, en bestaat uit meerdere niveaus die invloed
hebben op, of risicofactoren kunnen bevatten voor, kindermishandeling.
1.
Macrosysteem
a. Omvat de cultuur, politiek etc.
2. Exosysteem
a. Wat voor wijk/buurt woon je als gezin
b. Factoren die bijv. invloed hebben op KM: criminaliteit in de wijk, armoede, drugs,
overlast, of er (goed) contact is met de buren
3. Microsysteem
a. Binnen het gezin
b. Bijv. alleenstaande ouder
c. Ontogenetisch systeem
i. Factoren binnen het individu die geassocieerd zijn met het daderschap van
kindermishandeling
ii. Bijv. zelf mishandeld zijn, gezondheidsproblemen (fysiek/psychisch) of
slechte emotieregulatie
4. Kind
Transactioneel model
Dit model kijkt naar de samenwerking/interactie tussen de risico- en beschermingsfactoren. Het stel
tdaan ook dat er niet één oorzaak is van kindermishandeling. En er is ook niet één noodzakelijke of
afdoende ‘voorwaarde’ voor kindermishandeling. Er zijn veel verschillende wegen die leiden naar
kindermishandeling. Veel verschillende combinaties van risico- en beschermingsfactoren. De meeste
Het is belangrijk om KM te onderzoeken vanwege de gevolgen voor de slachtoffers:
- Verhoogde kans op psychische problemen en psychopathologie
- Verhoogde kans op lichamelijke problemen
- Verhoogde kans op problemen in opvoeding eigen kinderen
Maar ook vanwege de financiële gevolgen, zoals zorgkosten
Geschiedenis
Vroege verwijzingen kindermishandeling
Er was ooit een Egyptisch skeletje gevonden, met allerlei botbreuken (dan wel niet geheeld). Dit
waren allerlei signalen dat er sprake was van mishandeling, met name de breuk van het sleutelbeen.
Aangezien dit alleen kan gebeuren bij het heftig schudden.
Ontstaan kinderbescherming
Ook de casus van Mary Ellen Wilson is een bekende. Dit is eigenlijk dé bekende rechtszaak over
kindermishandeling. Heel lang was er namelijk niet echt een instituut van kinderbescherming, het
bleef eerder achter gesloten deuren. Maar er bestond al wel een Dierenbescherming. In de casus werd
een meisje ernstig mishandeld, maar was er nog niemand om naartoe te stappen. Uiteindelijk heeft de
dierenbescherming het voor elkaar gekregen om de moeder voor de rechter te slepen. Als gevolg werd
er uiteindelijk wél een kinderbescherming opgericht
Battered child syndrome
In een onderzoek van Kempe bleek dat met behulp van röntgen oude breuken gezien konden worden,
en zo ook kindermishandeling meer aan het licht kwam. Hij schreef over het Battered Child
Syndrome, wat een klinische aandoening is bij jonge kinderen, die serieus fysiek mishandeld zijn. Dit
syndroom moet eigenlijk bij ieder kind moeten overwogen bij letsel waarbij de oorzaak twijfelachtig
is. De definitie die hij aannam was:
Clinical condition with diagnosable medical and physical symptoms resulting from deliberate
physical assault
Maar in deze definitie ontbreken nog een aantal dingen:
- Emotionele mishandeling
- Emotionele verwaarlozing
- Fysieke verwaarlozing
- Seksueel misbruik
Definities
Overzicht
De definitie in de Jeugdwet is:
Kindermishandeling is elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige
interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten
opzichte van wie de minderjarige in een relatie van afhankelijkheid of van onvrijheid staat,
actief of passief opdringen, waardoor ernstige schade wordt berokkend of dreigt te worden
berokkend aan de minderjarige in de vorm van fysiek of psychisch letsel.
,Je kunt dit bekijken vanuit verschillende perspectieven:
- Medisch is er sprake van een fysiek letsel?
- Juridisch is er sprake van schade?
- Sociologisch geldt overal en altijd dezelfde definitie?
- Ecologisch welke factoren spelen een rol?
Subtypes
Je hebt verschillende subtypes, onder te verdelen in omission en commission
- Omission – Nalaten van iets
Fysieke verwaarlozing
Emotionele verwaarlozing
Verwaarlozing van het onderwijs
- Commission – Actief schade toebrengen
Fysieke mishandeling
Emotionele mishandeling
Seksuele mishandeling
Fysieke mishandeling
Definitie:
Alle vormen van lichamelijk geweld tegen het kind, zoals slaan, schoppen, bijten, knijpen,
krabben, het toebrengen van brandwonden of het kind laten vallen. Bijzondere vormen zijn het
shaken-baby syndroom, Pediatric condition falsification en meisjesbesnijdenis.
Shaken Baby Syndroom:
- = Abusieve hoofdtrauma
- Schudden van de baby hersen- en hoofdbeschadiging
- < 2 jaar (meestal < 6 maanden)
- Oorzaak: vaak uit onmacht van de ouder
Pedagogische tik
- De tik zou volgens een columnist goed zijn voor het leren accepteren van grenzen
- Maar: vanuit de wet mag je het kind geen geestelijk of lichamelijk geweld toedienen. En is de
vraag ook wat een kind er nou van leert
Onderzoek Fysiek straffen
Uit een onderzoek waarin gekeken werd of de invoering van een verbod op fysieke straffen, ook
daadwerkelijk zorgde voor een afname van fysieke straffen. Antwoord: Ja. Het is waarschijnlijk niet
alleen door de invloed van de wet, maar ook door de invloed van de maatschappij.
Mensen die fysiek gestraft waren, hadden meer risico op: alcoholgebruik, depressie, psychische
problemen, schizotypische persoonlijkheid, echtscheidingen en suïcidepogingen.
Ook bleek uit een ander onderzoek dat geslagen worden bijna evenveel negatieve effecten heeft als
fysieke mishandeling
Dus, fysiek straffen:
- Niet effectief
- Beangstigend
- Meer probleemgedrag, minder gehoorzaamheid
- Langere termijn: meer psychische problemen, criminaliteit
- Geeft verhoogd risico op mishandeling
,Seksueel misbruik
Definitie:
Alle seksuele aanrakingen of handelingen die een volwassene een kind opdringt. Door het
lichamelijke of relationele overwicht, de emotionele druk, of door dwang en geweld van de
volwassene kan het kind die aanrakingen niet weigeren.
Dit onderscheidt zich van de andere vormen van kindermishandeling doordat een aanzienlijk deel van
de gevallen van seksueel misbruik wordt gepleegd buiten het gezin, door personen die met kinderen
werken
Fysieke verwaarlozing
Definitie:
Bij fysieke verwaarlozing komen ouders of opvoeders gedurende langere tijd onvoldoende
tegemoet aan de lichamelijke basisbehoeften van het kind. Het krijgt niet de zorg en
verzorging waar het gezien zijn leeftijd en ontwikkeling behoefte en recht op heeft.
Emotionele mishandeling
Definitie:
Van psychische of emotionele mishandeling is sprake wanneer ouders of andere opvoeders
met hun houding en hun gedrag afwijzing en vijandigheid uitstralen tegenover het kind. Ze
schelden het kind regelmatig uit of maken het kind opzettelijk bang.
Emotionele verwaarlozing
Definitie:
Bij psychische of emotionele verwaarlozing schieten de ouders of opvoeders doorlopend
tekort in het geven van positieve aandacht aan het kind. Daarmee negeren ze structureel de
basale behoeften van het kind aan liefde, warmte, geborgenheid en steun.
Artikel van Glaser:
- Emotional abuse and neglect describes a relationship between the parent and the child
Rather than an event or a series of repeated events occurring within the parent-child
relationship
- The interactions of concern pervade or characterize the relationship (at the time)
- The interactions are actually or potentially harmful by causing impairment to the child’s
psychological/emotional health and development
- Emotional abuse and neglect includes omission as well as commission
- Emotional abuse and neglect requires no physical contact
Framework Glaser
De opvoeding van een kind moet eigenlijk zo worden vormgegeven, dat aan de volgende punten
voldaan wordt. Een kind is:
1. Een persoon die bestaat
a. En heeft dus aandacht nodig
b. Emotional unavailability, unresponsiveness, neglect
2. Met zijn of haar eigen attributen
a. Negative attributions and misattributions to the child
3. Kwetsbaar, afhankelijk en snel ontwikkelend
a. Developmentally inappropriate or inconsistent interactions with the child
4. Een individu met eigen ervaren gevoelens, gedachten en percepties
, a. Failure to recognize or acknowledge the child’s individuality and psychological
boundaries
5. Een sociaal wezen die steeds meer interacteert en communiceert binnen diens eigen sociale
context
a. Failing to promote the child’s social adaptation
Getuige van huiselijk geweld
Kinderen die getuige zijn van geweld in het gezin zien of horen conflicten tussen hun ouders of
worden geconfronteerd met de gevolgen, bijvoorbeeld verwondingen bij de ouder of het moeten
vluchten van een ouder. Dit valt onder emotionele verwaarlozing
Comorbiditeit
- Het tegelijkertijd hebben van 2+ stoornissen of aandoeningen
- Samen voorkomen van subtypen kindermishandeling
- Ongeveer de helft van de kinderen heeft meer dan 1 subtype
HC 2 – Verklaringsmodellen
Ecologisch-transactioneel model
Ecologisch model
Dit model is gebaseerd op het model van Bronfenbrenner, en bestaat uit meerdere niveaus die invloed
hebben op, of risicofactoren kunnen bevatten voor, kindermishandeling.
1.
Macrosysteem
a. Omvat de cultuur, politiek etc.
2. Exosysteem
a. Wat voor wijk/buurt woon je als gezin
b. Factoren die bijv. invloed hebben op KM: criminaliteit in de wijk, armoede, drugs,
overlast, of er (goed) contact is met de buren
3. Microsysteem
a. Binnen het gezin
b. Bijv. alleenstaande ouder
c. Ontogenetisch systeem
i. Factoren binnen het individu die geassocieerd zijn met het daderschap van
kindermishandeling
ii. Bijv. zelf mishandeld zijn, gezondheidsproblemen (fysiek/psychisch) of
slechte emotieregulatie
4. Kind
Transactioneel model
Dit model kijkt naar de samenwerking/interactie tussen de risico- en beschermingsfactoren. Het stel
tdaan ook dat er niet één oorzaak is van kindermishandeling. En er is ook niet één noodzakelijke of
afdoende ‘voorwaarde’ voor kindermishandeling. Er zijn veel verschillende wegen die leiden naar
kindermishandeling. Veel verschillende combinaties van risico- en beschermingsfactoren. De meeste
