Week 1
Moderne kijk: strijd
Klassieke kijk: samen
Hoorcollege 1: een moderne kijk (strijd)
I. Weber over politiek en macht en staat en nog meer
Weber over politiek:
Wissenschaft als beruf: kennis van feiten en beslissingen nemen zijn twee verschillende dingen.
Wetenschappers kunnen in de politiek, maar dan moeten ze niet hun eigen mening laten blijken.
Politik als beruf: politici moeten gedreven en charismatisch zijn.
Weber – grondlegger sociale wetenschappen
1. Modernisering
2. Grondlegger bureaucratie
Weber definities
Politiek:
1. Heeft iets te maken met de staat
2. Macht en machtsverhoudingen tussen mensen
Staat:
- Staat omvat een gemeenschap
ð Eenheid
- Staat heeft een grondgebied
ð Om geweldsmonopolie te kunnen toepassen is er grondgebied nodig
ð Kan er een staat zijn zonder grondgebied?
- Een effectief geweldsmonopolie
ð Dwingen om iets te doen (ook bijv. belasting betalen)
- Dat legitiem is
ð Mensen accepteren dat de staat hen dwingt
ð Legitiem innerlijke rechtvaardigingen: het is goed om te doen wat de staat zegt
ð Sociologische kijk
Weber probeert in kaart te brengen waarom mensen akkoord gaan met wat er opgelegd wordt (drie
vormen van legitimiteit):
- Mensen doen gewoon hoe het altijd gaat (traditionele overheersing)
- Personen volgen die bepaalde kwaliteiten hebben (charismatische overheersing)
- Omdat het volgens de wet moet (legitieme overheersing/legaliteit)
Externe gronden: macht
Interne gronden: gezag
II. De traditie waar weber in staat
Moderne kijk op politiek
,Machiavelli: de heerser
ð ‘Politiek realisme’
ð Zoals het echt is, echte politiek. Mensen zijn in de ‘echte politiek’ in strijd met elkaar om
de macht
ð Dus, realisten zeggen: politiek is strijd om de macht
ð Beter om je te houden aan feitelijke bewerkstelling, dan gedroomde. Het politiek
realisme staat centraal. Echte politiek is wanneer mensen met elkaar in strijd zijn.
Schmitt: Der Begriff des Politschen
ð Vraagt zich af wat politiek is. Zegt dat politiek altijd geassocieerd wordt met staten, maar
die verwijzing naar staten is niet handig
ð Politiek is lastig te definiëren
ð Politiek verwijst naar staat en staat verwijst naar politiek
ð Of mensen leggen uit wat politiek niet is (geen godsdienst, geen economie etc.)
ð Kenmerkende onderscheid: medestanders en tegenstanders zijn cruciaal (er moet een
vriend-vijand. Relatie zijn waartussen een machtsstrijd plaatsvindt)
ð Politiek = strijd met woorden, oorlog kan ook politiek zijn
Mouffe: On the Political
ð Steunt op Weber en Schmitt, maar voegt een stapje toe: het onderscheid tussen
agonisme en antagonisme
ð Agonisme: niet meteen compromis, maar zoeken naar confrontatie, in debat gaan (echte
politiek is de strijd aan gaan).
ð Antagonisme: een extremiteit van altijd met elkaar in strijd zijn.
III. Bepalen wie de macht heeft
Manieren om macht te meten:
à Formele-positiemethode: wie heeft er op papier de macht/wie neemt besluiten/heeft veto
à Netwerkmethode: wie heeft het grootste netwerk, kan de meeste mensen bereiken
à Intensieve procesanalyse: hoe kan het in Nederland dat we een bepaalde wet of beleid hebben?
Wie heeft dat veroorzaakt?
à Before-after-method (preferentie-uitkomst-methode): vooraf kijken wat iedereen wil, hoe hangt
de uitkomst samen met de preferentie.
à Reputatie-methode: wie denk je dat de meeste macht heeft? Of wie vind je het meest belangrijk?
ð Je meet vooral first face of power
Bachrach & Baratz
à Achtergrond: debat elitisten vs pluralisten (zoals Dahl)
à Elitisten zeggen: je hebt altijd een duidelijke machtsstructuur en je kan aan een willekeurig
iemand vragen wie de baas is en dan krijg je een antwoord.
à Dahl was hiertegen en zei: er is niet zomaar iemand aan te wijzen. Wat je moet doen is key-issues
identificeren. Dan moet je daarbinnen goed kijken wie zijn zin krijgt.
à Bachrach & Baratz: niet alles wordt een key-issue. Daarom is de laatste een gevaarlijke methode.
Als je alleen maar kijkt naar wat er in zicht is, dan mis je wat er achter de schermen gebeurt. Over
sommige dingen wordt nooit strijd gevoerd, omdat het ‘geen zin heeft’.
à Two faces of power:
First face of power (issues bepalen)
Second face of power (bepalen wat geen issue wordt)
,Hoorcollege 2
I. Rousseau over de staat
Verlichting: cultureel-filosofische en intellectuele stroming. Kenmerkend voor de Verlichting was een
toename van het vertrouwen op de wetenschap en logica en minder op religie en tradities. Je ging
ook meer zelf nadenken, het draaide om redelijkheid.
Is de staat iets slechts volgens Rousseau?
- De staat is iets slechts, we zijn slachtoffer van de rijken/instrument van de rijken.
- Teruggaan naar het begin, oertoestand: mensen zijn van nature zelfstandig en kunnen in hun
eigen behoeften voorzien. Ze zijn zelfstandig.
- In de loop van tijd zijn mensen meer gaan samenwerken, in gemeenschappen wonen,
goederen ruilen.
- Toen er eigendommen kwamen, kwam er het idee van een staat. De dingen die mensen
geclaimd hadden moesten van hen blijven. De staat beschermde rijkdom.
- Van Amour de soi en medelijden naar Amour de propre en afgunst.
- Mensen moeten vrij kunnen zijn, zodat ze zichzelf kunnen ontplooien.
II. Een eerste les uit Rousseau
Anarchisten: de staat is fout
In literatuur vind je hiervan twee bewegingen:
Individualistisch anarchisten: de mens op zichzelf is al genoeg, de staat is niet nodig. De staat
probeert mensen te beknotten. De staat manipuleert je, vertelt wat je moet doen, duwt/trekt je.
Stroming vindt dat je zelf moet kunnen beslissen over alles, niemand kan je vertellen wat je moet
doen.
àVoorbeeld: mensen die vinden dat ze geen belasting hoeven te betalen, maar ook uiterst rechtse
politici (rechtse republikeinen) in de VS. Zij zijn heel wantrouwend naar de staat, eigendommen zijn
van mensen, overheid moet zich daar niet mee bemoeien.
à Libertarisme: nauw verwant aan de individualistische anarchisten, maar minder extreem.
Collectivistisch anarchisten: nadruk ligt meer op dat mensen van nature niet hebzuchtig/jaloers zijn,
maar dat de samenleving mensen zo heeft gemaakt. Ze willen een nieuwe samenlevingsvorm waarin
eigendom minder belangrijk is. Meer links!
Kwestie 1: anarchistische utopie:
ð Wat voor dier is de mens eigenlijk? Van welke aard is de menselijke natuur
Kwestie 2: de omstandigheden:
ð Hoe is een radicale om/terug wenteling van bestaande sociale verhoudingen mogelijk?
Kwestie 3: welk anarchisme
, ð Twee soorten: 1 stelt menselijke zelfstandigheid centraal (rechts) en de ander stelt de
vreedzame samenleving centraal (links).
III. Intermezzo: Marx & Engels (zie literatuur Marx & Engels communistisch manifest)
De staat steunt de bezitter. Marx & Engels zeggen dat de staat niet meer nodig is. Wel enige vorm
van coördinatie, maar dan zonder staat.
Communistisch manifest:
IV. Een tweede les uit Rousseau
- De samenleving maakt ons tot hoe we zijn, onderscheid tussen het natuurlijke en het sociale.
- Onze neiging om onze sociale orde als normaal te beschouwen.
- Kritische bejegening van wat normaal gevonden wordt à als je iets normaal vindt, ga je het
niet ter discussie stellen.
- Aanwijzing van structurele macht in plaats van persoonlijke macht.
Marxistische/antikapitalistische maatschappijkritiek: iedereen denkt aan handelen, kapitalisme
speelt een grote rol.
à Feministische gender discussie: hoe gender ideeën invloed hebben op ons leven.
à Neokolonialisme en racisme-kritiek: niemand wil racistisch zijn, maar het gaat soms automatisch
à Modernisme-kritiek (post-modernisme): als je beseft dat je bijvoorbeeld racistisch bent kan je het
veranderen
Machtsonderzoek:
ð Realistische onderzoekers: welke actor heeft de macht
ð Kritische onderzoekers: structurele macht ontmaskeren
Moderne kijk: strijd
Klassieke kijk: samen
Hoorcollege 1: een moderne kijk (strijd)
I. Weber over politiek en macht en staat en nog meer
Weber over politiek:
Wissenschaft als beruf: kennis van feiten en beslissingen nemen zijn twee verschillende dingen.
Wetenschappers kunnen in de politiek, maar dan moeten ze niet hun eigen mening laten blijken.
Politik als beruf: politici moeten gedreven en charismatisch zijn.
Weber – grondlegger sociale wetenschappen
1. Modernisering
2. Grondlegger bureaucratie
Weber definities
Politiek:
1. Heeft iets te maken met de staat
2. Macht en machtsverhoudingen tussen mensen
Staat:
- Staat omvat een gemeenschap
ð Eenheid
- Staat heeft een grondgebied
ð Om geweldsmonopolie te kunnen toepassen is er grondgebied nodig
ð Kan er een staat zijn zonder grondgebied?
- Een effectief geweldsmonopolie
ð Dwingen om iets te doen (ook bijv. belasting betalen)
- Dat legitiem is
ð Mensen accepteren dat de staat hen dwingt
ð Legitiem innerlijke rechtvaardigingen: het is goed om te doen wat de staat zegt
ð Sociologische kijk
Weber probeert in kaart te brengen waarom mensen akkoord gaan met wat er opgelegd wordt (drie
vormen van legitimiteit):
- Mensen doen gewoon hoe het altijd gaat (traditionele overheersing)
- Personen volgen die bepaalde kwaliteiten hebben (charismatische overheersing)
- Omdat het volgens de wet moet (legitieme overheersing/legaliteit)
Externe gronden: macht
Interne gronden: gezag
II. De traditie waar weber in staat
Moderne kijk op politiek
,Machiavelli: de heerser
ð ‘Politiek realisme’
ð Zoals het echt is, echte politiek. Mensen zijn in de ‘echte politiek’ in strijd met elkaar om
de macht
ð Dus, realisten zeggen: politiek is strijd om de macht
ð Beter om je te houden aan feitelijke bewerkstelling, dan gedroomde. Het politiek
realisme staat centraal. Echte politiek is wanneer mensen met elkaar in strijd zijn.
Schmitt: Der Begriff des Politschen
ð Vraagt zich af wat politiek is. Zegt dat politiek altijd geassocieerd wordt met staten, maar
die verwijzing naar staten is niet handig
ð Politiek is lastig te definiëren
ð Politiek verwijst naar staat en staat verwijst naar politiek
ð Of mensen leggen uit wat politiek niet is (geen godsdienst, geen economie etc.)
ð Kenmerkende onderscheid: medestanders en tegenstanders zijn cruciaal (er moet een
vriend-vijand. Relatie zijn waartussen een machtsstrijd plaatsvindt)
ð Politiek = strijd met woorden, oorlog kan ook politiek zijn
Mouffe: On the Political
ð Steunt op Weber en Schmitt, maar voegt een stapje toe: het onderscheid tussen
agonisme en antagonisme
ð Agonisme: niet meteen compromis, maar zoeken naar confrontatie, in debat gaan (echte
politiek is de strijd aan gaan).
ð Antagonisme: een extremiteit van altijd met elkaar in strijd zijn.
III. Bepalen wie de macht heeft
Manieren om macht te meten:
à Formele-positiemethode: wie heeft er op papier de macht/wie neemt besluiten/heeft veto
à Netwerkmethode: wie heeft het grootste netwerk, kan de meeste mensen bereiken
à Intensieve procesanalyse: hoe kan het in Nederland dat we een bepaalde wet of beleid hebben?
Wie heeft dat veroorzaakt?
à Before-after-method (preferentie-uitkomst-methode): vooraf kijken wat iedereen wil, hoe hangt
de uitkomst samen met de preferentie.
à Reputatie-methode: wie denk je dat de meeste macht heeft? Of wie vind je het meest belangrijk?
ð Je meet vooral first face of power
Bachrach & Baratz
à Achtergrond: debat elitisten vs pluralisten (zoals Dahl)
à Elitisten zeggen: je hebt altijd een duidelijke machtsstructuur en je kan aan een willekeurig
iemand vragen wie de baas is en dan krijg je een antwoord.
à Dahl was hiertegen en zei: er is niet zomaar iemand aan te wijzen. Wat je moet doen is key-issues
identificeren. Dan moet je daarbinnen goed kijken wie zijn zin krijgt.
à Bachrach & Baratz: niet alles wordt een key-issue. Daarom is de laatste een gevaarlijke methode.
Als je alleen maar kijkt naar wat er in zicht is, dan mis je wat er achter de schermen gebeurt. Over
sommige dingen wordt nooit strijd gevoerd, omdat het ‘geen zin heeft’.
à Two faces of power:
First face of power (issues bepalen)
Second face of power (bepalen wat geen issue wordt)
,Hoorcollege 2
I. Rousseau over de staat
Verlichting: cultureel-filosofische en intellectuele stroming. Kenmerkend voor de Verlichting was een
toename van het vertrouwen op de wetenschap en logica en minder op religie en tradities. Je ging
ook meer zelf nadenken, het draaide om redelijkheid.
Is de staat iets slechts volgens Rousseau?
- De staat is iets slechts, we zijn slachtoffer van de rijken/instrument van de rijken.
- Teruggaan naar het begin, oertoestand: mensen zijn van nature zelfstandig en kunnen in hun
eigen behoeften voorzien. Ze zijn zelfstandig.
- In de loop van tijd zijn mensen meer gaan samenwerken, in gemeenschappen wonen,
goederen ruilen.
- Toen er eigendommen kwamen, kwam er het idee van een staat. De dingen die mensen
geclaimd hadden moesten van hen blijven. De staat beschermde rijkdom.
- Van Amour de soi en medelijden naar Amour de propre en afgunst.
- Mensen moeten vrij kunnen zijn, zodat ze zichzelf kunnen ontplooien.
II. Een eerste les uit Rousseau
Anarchisten: de staat is fout
In literatuur vind je hiervan twee bewegingen:
Individualistisch anarchisten: de mens op zichzelf is al genoeg, de staat is niet nodig. De staat
probeert mensen te beknotten. De staat manipuleert je, vertelt wat je moet doen, duwt/trekt je.
Stroming vindt dat je zelf moet kunnen beslissen over alles, niemand kan je vertellen wat je moet
doen.
àVoorbeeld: mensen die vinden dat ze geen belasting hoeven te betalen, maar ook uiterst rechtse
politici (rechtse republikeinen) in de VS. Zij zijn heel wantrouwend naar de staat, eigendommen zijn
van mensen, overheid moet zich daar niet mee bemoeien.
à Libertarisme: nauw verwant aan de individualistische anarchisten, maar minder extreem.
Collectivistisch anarchisten: nadruk ligt meer op dat mensen van nature niet hebzuchtig/jaloers zijn,
maar dat de samenleving mensen zo heeft gemaakt. Ze willen een nieuwe samenlevingsvorm waarin
eigendom minder belangrijk is. Meer links!
Kwestie 1: anarchistische utopie:
ð Wat voor dier is de mens eigenlijk? Van welke aard is de menselijke natuur
Kwestie 2: de omstandigheden:
ð Hoe is een radicale om/terug wenteling van bestaande sociale verhoudingen mogelijk?
Kwestie 3: welk anarchisme
, ð Twee soorten: 1 stelt menselijke zelfstandigheid centraal (rechts) en de ander stelt de
vreedzame samenleving centraal (links).
III. Intermezzo: Marx & Engels (zie literatuur Marx & Engels communistisch manifest)
De staat steunt de bezitter. Marx & Engels zeggen dat de staat niet meer nodig is. Wel enige vorm
van coördinatie, maar dan zonder staat.
Communistisch manifest:
IV. Een tweede les uit Rousseau
- De samenleving maakt ons tot hoe we zijn, onderscheid tussen het natuurlijke en het sociale.
- Onze neiging om onze sociale orde als normaal te beschouwen.
- Kritische bejegening van wat normaal gevonden wordt à als je iets normaal vindt, ga je het
niet ter discussie stellen.
- Aanwijzing van structurele macht in plaats van persoonlijke macht.
Marxistische/antikapitalistische maatschappijkritiek: iedereen denkt aan handelen, kapitalisme
speelt een grote rol.
à Feministische gender discussie: hoe gender ideeën invloed hebben op ons leven.
à Neokolonialisme en racisme-kritiek: niemand wil racistisch zijn, maar het gaat soms automatisch
à Modernisme-kritiek (post-modernisme): als je beseft dat je bijvoorbeeld racistisch bent kan je het
veranderen
Machtsonderzoek:
ð Realistische onderzoekers: welke actor heeft de macht
ð Kritische onderzoekers: structurele macht ontmaskeren
