Neuroanatomie 1 samenvatting
College 1, embryologie en opbouw zenuwstelsels
Prenatale ontwikkeling CZS
• Neurulatie = neurale plaat rolt zichzelf op en vormt een buis waar vruchtwater
doorheen stroomt en later cerebrospinale vloeistof wordt geproduceerd.
• In het begin bestaat de neurale buis slechts uit één cellaag, het neuroepitheel.
• De wand van de neurale buis vormt witte en grijze stof en de holte van de
neurale buis vormt het ventrikelsysteem.
Longitudinale ontwikkeling neurale buis
• Het rostrale gedeelte van de neurale buis vormt drie vesikels:
- Prosencephalon (forebrain)
- Mesencephalon (midbrain)
- Rhombencephalon (hindbrain)
• Later vormen uit het prosencephalon het telencephalon (cerebrum) en het
diencephalon (thalamus en hypothalamus).
• Uit het rhombencephalon ontstaan het metencephalon (pons en cerebellum)
en het myelencephalon (medulla oblongata).
• Het caudale gedeelte van de neurale buist vormt het ruggenmerg.
,Radiale ontwikkeling: differentiatie en migratie
• Neurale stamcellen in de neurale buis vormen neuronen en (macro)glia die
vervolgens naarbuiten migreren.
• In het ruggenmerg bestaan drie zones:
- Ventriculaire zone, cellen op grens met ventrikels en wordt epitheel van
ventrikelsysteem genoemd.
- Intermediare zone, neuronen schuiven na differentiatie een zone naar buiten
op.
- Marginale zone, axonen van deze neuronen groeien naar buiten.
• Complexere migratie treedt op in bijvoorbeeld de cerebrale cortex en de
basale ganglia; migratie van neuronen naar marginale zone.
• De migratie van neuronen naar marginale zone is cruciaal voor cerebrale
ontwikkeling. Hierdoor ontstaat namelijk een gyrencephaal brein (brein met
groeven) en bij afwezigheid van deze migratie ontstaat een lissencephaal
brein (glad brein).
Hemisferisatie van het prosencephalon
• Laterale deel telencephalon groeit sneller dan mediale deel waardoor linker en
rechter hersenhelften ontstaan.
• De fissura longitudinalis cerebri is de groef die het cerebrum in twee delen
splijt.
• In de mediaan van het prosencephalon, waar cerebrum niet gescheiden is,
ontstaan structuren die belangrijk zijn voor de communicatie tussen linker- en
rechterhersenhelft, zoals het corpus callosum.
• Hemisferisatie is cruciaal voor cerebrale ontwikkeling.
Telencephale ontwikkeling: saggitale vouwing
• Stof uit boek
•
Telencephale ontwikkeling: connectiviteit
• Nuclei worden gespleten door axonale verbindingen tussen gebieden.
• Myelinisatie gebeurt vaak pas na geboorte waardoor heel veel connecties nog
niet meteen ‘online’ zijn.
• Sommige connecties pas volledig gemyeliniseerd in het derde decenium.
,Drie fasen van telencephale groei
• Primaire groei: hemisferen ontstaan door sneller groeien laterale delen
telencephalon.
• Secundaire groei: lobi (kwabben) ontstaan en saggitale vouwing waardoor
fissura lateralis ontstaat.
• Tertiaire groei: ontstaan van gyri (windingen), sulci (groeven) en opercula
(deksels).
, College 2, Taxonomie, terminologie, macroscopie en neuroaxis
Neuroaxis in mensen
• Mensen hebben een neuroaxis die in het brein een hoek van 90 graden
maakt.
• Dorsaal-ventrale as staat altijd haaks op rostraal-caudale as.
• Posterior & caudaal en anterior & rostraal is in mensen niet altijd in dezelfde
richting.
Landkaart van het CZS
• Cerebrum (telencephalon)
- Dorsaal: cerebrale cortex
- Ventraal: cerebrale nuclei
• Diencephalon
- Dorsaal: thalamus en epithalamus
- Ventraal: hypothalamus
• Middenhersenen
- Dorsaal: tectum
- Ventraal: pedunculus cerebri
• Metencephalon
- Dorsaal: cerebellum
- Ventraal: pons
• Medulla oblongata (myelencephalon)
• Ruggenmerg
- o.a. dorsale hoorn
- o.a. ventrale hoorn
• Tijdens ontwikkeling complexe groei van cerebrum, cortex komt ook ventraal
van cerebrale kernen terecht.
College 1, embryologie en opbouw zenuwstelsels
Prenatale ontwikkeling CZS
• Neurulatie = neurale plaat rolt zichzelf op en vormt een buis waar vruchtwater
doorheen stroomt en later cerebrospinale vloeistof wordt geproduceerd.
• In het begin bestaat de neurale buis slechts uit één cellaag, het neuroepitheel.
• De wand van de neurale buis vormt witte en grijze stof en de holte van de
neurale buis vormt het ventrikelsysteem.
Longitudinale ontwikkeling neurale buis
• Het rostrale gedeelte van de neurale buis vormt drie vesikels:
- Prosencephalon (forebrain)
- Mesencephalon (midbrain)
- Rhombencephalon (hindbrain)
• Later vormen uit het prosencephalon het telencephalon (cerebrum) en het
diencephalon (thalamus en hypothalamus).
• Uit het rhombencephalon ontstaan het metencephalon (pons en cerebellum)
en het myelencephalon (medulla oblongata).
• Het caudale gedeelte van de neurale buist vormt het ruggenmerg.
,Radiale ontwikkeling: differentiatie en migratie
• Neurale stamcellen in de neurale buis vormen neuronen en (macro)glia die
vervolgens naarbuiten migreren.
• In het ruggenmerg bestaan drie zones:
- Ventriculaire zone, cellen op grens met ventrikels en wordt epitheel van
ventrikelsysteem genoemd.
- Intermediare zone, neuronen schuiven na differentiatie een zone naar buiten
op.
- Marginale zone, axonen van deze neuronen groeien naar buiten.
• Complexere migratie treedt op in bijvoorbeeld de cerebrale cortex en de
basale ganglia; migratie van neuronen naar marginale zone.
• De migratie van neuronen naar marginale zone is cruciaal voor cerebrale
ontwikkeling. Hierdoor ontstaat namelijk een gyrencephaal brein (brein met
groeven) en bij afwezigheid van deze migratie ontstaat een lissencephaal
brein (glad brein).
Hemisferisatie van het prosencephalon
• Laterale deel telencephalon groeit sneller dan mediale deel waardoor linker en
rechter hersenhelften ontstaan.
• De fissura longitudinalis cerebri is de groef die het cerebrum in twee delen
splijt.
• In de mediaan van het prosencephalon, waar cerebrum niet gescheiden is,
ontstaan structuren die belangrijk zijn voor de communicatie tussen linker- en
rechterhersenhelft, zoals het corpus callosum.
• Hemisferisatie is cruciaal voor cerebrale ontwikkeling.
Telencephale ontwikkeling: saggitale vouwing
• Stof uit boek
•
Telencephale ontwikkeling: connectiviteit
• Nuclei worden gespleten door axonale verbindingen tussen gebieden.
• Myelinisatie gebeurt vaak pas na geboorte waardoor heel veel connecties nog
niet meteen ‘online’ zijn.
• Sommige connecties pas volledig gemyeliniseerd in het derde decenium.
,Drie fasen van telencephale groei
• Primaire groei: hemisferen ontstaan door sneller groeien laterale delen
telencephalon.
• Secundaire groei: lobi (kwabben) ontstaan en saggitale vouwing waardoor
fissura lateralis ontstaat.
• Tertiaire groei: ontstaan van gyri (windingen), sulci (groeven) en opercula
(deksels).
, College 2, Taxonomie, terminologie, macroscopie en neuroaxis
Neuroaxis in mensen
• Mensen hebben een neuroaxis die in het brein een hoek van 90 graden
maakt.
• Dorsaal-ventrale as staat altijd haaks op rostraal-caudale as.
• Posterior & caudaal en anterior & rostraal is in mensen niet altijd in dezelfde
richting.
Landkaart van het CZS
• Cerebrum (telencephalon)
- Dorsaal: cerebrale cortex
- Ventraal: cerebrale nuclei
• Diencephalon
- Dorsaal: thalamus en epithalamus
- Ventraal: hypothalamus
• Middenhersenen
- Dorsaal: tectum
- Ventraal: pedunculus cerebri
• Metencephalon
- Dorsaal: cerebellum
- Ventraal: pons
• Medulla oblongata (myelencephalon)
• Ruggenmerg
- o.a. dorsale hoorn
- o.a. ventrale hoorn
• Tijdens ontwikkeling complexe groei van cerebrum, cortex komt ook ventraal
van cerebrale kernen terecht.
