V5 Thema 5 Planten
5.1 Bouw, groei en ontwikkeling
Bouw
Wortels
- Opname van water en mineralen
- Verankering in de bodem
- Soms ongeslachtelijke voortplanting
- Opslag reservevoedsel
Stengels
- Transport water en stoffen
- Fotosynthese
- Opslag reservestoffen
- Stevigheid
- Ongeslachtelijke voortplanting
Bladeren
- Fotosynthese
- Bescherming
- Opslag reservestoffen
- Aantrekken insecten
- Stevigheid
Drie verschillende weefsels:
- Epidermis (dekweefsel): bescherming tegen waterverlies en infecties
o Buitenkant
- Vaatweefsel: bestaat uit transportvaten houtvaten (omhoog) en bastvaten (omlaag)
o Transport van water en opgeloste stoffen
o In houtachtige stengels liggen de houtvaten liggen in jaarringen en de bastvaten
liggen eromheen.
o In kruidachtige stengels liggen de vaten in vaatbundels
o In de bladeren liggen de vaten in nerven
- Parenchym (Vulweefsel): fotosynthese, stevigheid en opslag
o Tussen dekweefsel en vaatweefsel
Houtvaten -> omhoog, anorganische sapstroom
Bastvaten -> omlaag, organische sapstroom
Groei en ontwikkeling
Voldoende water, mineralen, zuurstof, koolstofdioxide, licht en geschikte temperatuur
Ontwikkeling -> cellen die zich specialiseren of organen die veranderen
Delingen vinden plaats in meristemen (dekweefsels)
- Stamcellen (nog niet gedifferentieerd) -> hierdoor kunnen planten hun hele leven groeien
o Stamcellen komen voor in de toppen van wortels en stengels, in knoppen en in jonge
bladeren -> groeipunten voor lengtegroei
- Als een cel zich deelt, ontstaan 2 dochtercellen -> een blijft een meristeemcel, een ondergaat
celstrekking. Die cel groeit door opname van water, de cel kan van vorm veranderen en een
speciale functie krijgen -> celdifferentiatie en celspecialisatie.
Lengte en diktegroei
Lengtegroei -> in de jongste delen: stengeltop en worteltop
Diktegroei -> ringvormig meristeem: cambium
- Cellen delen zich in het cambium, na elke deling blijft er een van de twee dochtercellen in het
cambium liggen. Naar binnen toe vormt het cambium houtcellen en naar buiten toe
bastcellen.
, Houtvaten ontstaan uit boven elkaar gelegen houtcellen. De houtcellen zetten tegen de verticale
primaire celwanden dikke secundaire celwanden af van cellulose en houtstof. De dwarswanden
tussen boven elkaar liggende houtcellen verdwijnen onder invloed van enzymen en ten slotte
verdwijnen de cellen zelf.
Bij bastvaten verdwijnen de dwarswanden tussen de cellen niet, maar komen er openingen. De
cellen verdwijnen niet, de celkernen wel.
Uit het cambium ontstaan meer houtcellen dan bastcellen. Elk jaar ontstaat een laag hout en een
dun laagje bast.
Jaarring -> al het hout dat gedurende 1 jaar gevormd is.
- In het voorjaar ontstaan wijde houtvaten met dunne wanden die veel water en opgeloste
stoffen kunnen vervoeren. In de zomer ontstaan steeds nauwere houtvaten met steeds
dikkere wanden.
- De overgang tussen het donkere zomerhout en het lichte voorjaarshout is de jaargrens
Plastiden
Celorganellen die een functie hebben bij fotosynthese, lokken van insecten en opslaan van
reservestoffen.
Plastiden worden gevormd uit proplastiden die zich bevinden in het meristeem
Etioplasten -> bladgroenkorrels die nog niet aan het licht zijn blootgesteld.
Chloroplasten -> ontstaan in het licht uit etioplasten
- Groene kleur en fotosynthese
Chromoplasten -> ontwikkeld uit chloroplasten
Leukoplast -> opslaan van zetmeel (amyloplast), olie (elaioplast), eiwitten (proteïnoplast)
5.1 Bouw, groei en ontwikkeling
Bouw
Wortels
- Opname van water en mineralen
- Verankering in de bodem
- Soms ongeslachtelijke voortplanting
- Opslag reservevoedsel
Stengels
- Transport water en stoffen
- Fotosynthese
- Opslag reservestoffen
- Stevigheid
- Ongeslachtelijke voortplanting
Bladeren
- Fotosynthese
- Bescherming
- Opslag reservestoffen
- Aantrekken insecten
- Stevigheid
Drie verschillende weefsels:
- Epidermis (dekweefsel): bescherming tegen waterverlies en infecties
o Buitenkant
- Vaatweefsel: bestaat uit transportvaten houtvaten (omhoog) en bastvaten (omlaag)
o Transport van water en opgeloste stoffen
o In houtachtige stengels liggen de houtvaten liggen in jaarringen en de bastvaten
liggen eromheen.
o In kruidachtige stengels liggen de vaten in vaatbundels
o In de bladeren liggen de vaten in nerven
- Parenchym (Vulweefsel): fotosynthese, stevigheid en opslag
o Tussen dekweefsel en vaatweefsel
Houtvaten -> omhoog, anorganische sapstroom
Bastvaten -> omlaag, organische sapstroom
Groei en ontwikkeling
Voldoende water, mineralen, zuurstof, koolstofdioxide, licht en geschikte temperatuur
Ontwikkeling -> cellen die zich specialiseren of organen die veranderen
Delingen vinden plaats in meristemen (dekweefsels)
- Stamcellen (nog niet gedifferentieerd) -> hierdoor kunnen planten hun hele leven groeien
o Stamcellen komen voor in de toppen van wortels en stengels, in knoppen en in jonge
bladeren -> groeipunten voor lengtegroei
- Als een cel zich deelt, ontstaan 2 dochtercellen -> een blijft een meristeemcel, een ondergaat
celstrekking. Die cel groeit door opname van water, de cel kan van vorm veranderen en een
speciale functie krijgen -> celdifferentiatie en celspecialisatie.
Lengte en diktegroei
Lengtegroei -> in de jongste delen: stengeltop en worteltop
Diktegroei -> ringvormig meristeem: cambium
- Cellen delen zich in het cambium, na elke deling blijft er een van de twee dochtercellen in het
cambium liggen. Naar binnen toe vormt het cambium houtcellen en naar buiten toe
bastcellen.
, Houtvaten ontstaan uit boven elkaar gelegen houtcellen. De houtcellen zetten tegen de verticale
primaire celwanden dikke secundaire celwanden af van cellulose en houtstof. De dwarswanden
tussen boven elkaar liggende houtcellen verdwijnen onder invloed van enzymen en ten slotte
verdwijnen de cellen zelf.
Bij bastvaten verdwijnen de dwarswanden tussen de cellen niet, maar komen er openingen. De
cellen verdwijnen niet, de celkernen wel.
Uit het cambium ontstaan meer houtcellen dan bastcellen. Elk jaar ontstaat een laag hout en een
dun laagje bast.
Jaarring -> al het hout dat gedurende 1 jaar gevormd is.
- In het voorjaar ontstaan wijde houtvaten met dunne wanden die veel water en opgeloste
stoffen kunnen vervoeren. In de zomer ontstaan steeds nauwere houtvaten met steeds
dikkere wanden.
- De overgang tussen het donkere zomerhout en het lichte voorjaarshout is de jaargrens
Plastiden
Celorganellen die een functie hebben bij fotosynthese, lokken van insecten en opslaan van
reservestoffen.
Plastiden worden gevormd uit proplastiden die zich bevinden in het meristeem
Etioplasten -> bladgroenkorrels die nog niet aan het licht zijn blootgesteld.
Chloroplasten -> ontstaan in het licht uit etioplasten
- Groene kleur en fotosynthese
Chromoplasten -> ontwikkeld uit chloroplasten
Leukoplast -> opslaan van zetmeel (amyloplast), olie (elaioplast), eiwitten (proteïnoplast)
