Materieel Strafrecht
samenvatting
WEEK 1 – opzet en voorbedachte raad.
Opzet
Je moet naar willens en wetens handelen
Je weet waar je mee bezig bent en wil dat ook doen.
Opzet in de wet
In beginsel alleen opzettelijke gedragingen strafbaar als misdrijf
Kenmerkingspunten/Bestanddeelniveau:
1. Opzettelijk Willens en wetens handelen
2. Oogmerk Met de intentie om iemand bijvoorbeeld om te leggen. De wil om een
strafbaar feit te plegen.
3. Wetende dat, wist, wetenschap Bewust zijn van het strafbare feit wat is begaan.
4. Ingeblikt Het gaat om handelingen die niet anders dan opzettelijk kunnen
verricht. De gedraging zelf is al in beginsel fout, denk aan mishandeling of opruiing.
Gradaties van opzet:
⁃ Dolus directus: zuiver of vol opzet
Hiervoor dien je willens en wetens te handelen. Opzet als bedoeling
is een vorm van opzet die veel raakvlakken heeft met het boos
opzet. Een verdachte heeft een bepaalde bedoeling en daarom
pleegt hij een strafbaar feit. De verdachte wil dat een gevolg
intreedt en daarom handelt hij. Dit is de zwaarste vorm van opzet.
Voorbeeld: A schiet B dood. A weet dat met het dood schieten op B,
B om het leven zal worden gebracht, en dat is ook het gevolg dat hij
wil dat intreedt.
⁃ Dolus indirect: noodzakelijkheids- of
zekerheidsbewustzijn (Niet van belang voor het
onderwijs/tentamen)
Het gevolg is niet direct gewild, maar wel het noodzakelijke gevolg
van zijn handelen.
Om te kunnen spreken van opzet bij zekerheidsbewustzijn moet het
namelijk gaan om een gevolg waar de wil van de dader niet op
gericht is. Met een bepaalde handeling heeft de dader een bepaald
,doel willen bereiken, maar als rechtstreeks gevolg van die handeling
is het ongewilde gevolg ingetreden.
(Opzet als waarschijnlijkheidsbewustzijn) er is sprake van dit opzet
als de gevolgen van het handelen van een verdachte waarschijnlijk
zullen intreden.
- Dolus evantualis: voorwaardelijk opzet of kansopzet
Bij voorwaardelijk opzet spreken we over opzet als mogelijkheid
bewustzijn. Met andere woorden, het is dus mogelijk dat bepaalde
gevolgen, als gevolg van het handelen van de verdachte, zullen
intreden. Het houd dus in het bewust aanvaarden van de
aanmerkelijke kans. We kunnen dit aanmerken als de ondergrens
van opzet. De kenmerkingspunten van hierboven kunnen worden
aangemerkt voor voorwaardelijk opzet.
Voorwaardelijk opzet is: bewust aanvaarden van de
aanmerkelijke kans.
Wanneer een verdachte wist dat een bepaald gevolg van zijn
handelen in zou kunnen treden, maar ondanks dit bewustzijn, er toch
voor heeft gekozen om door te gaan met zijn handelen, dan levert
dat voorwaardelijk opzet op.
Procedure voorwaardelijk opzet:
Aanmerkelijke Bewust Gevolg HIV-I Arrest
kans uitvoeren aanvaarden
Aanmerkelijke kans:
a. Afhankelijk van de omstandigheden van het geval
- Aard van de gedraging en omstandigheden waaronder deze is
verricht
b. Niet afhankelijk van de aard van het gevolg
- Kans die naar algemene ervaringsregels aanmerkelijk is te
achten
, (Als je iemand door het hoofd schiet, is het dan aanmerkelijk dat
iemand zal kunnen overlijden?)
- Reële niet onwaarschijnlijke mogelijkheid
Bewust:
Er moet sprake zijn van de wetenschap van de aanmerkelijke kans.
Oftewel je moet je bewust zijn dat er sprake is van een kans. Hier
kan je dit bij de verdachte zelf aanwezig stellen, of je kan dit al
verwachten n.a.v. algemene ervaringsregels.
a. Je moet hierbij vaststellen of veronderstellen dat de
wetenschap van de aanmerkelijke kans bij de verdachte
aanwezig is.
b. Objectiveren (een feit van algemene bekendheid dat als je een
bepaalde handeling uitvoert, dit leidt tot iemands dood) EN
normativeren (er wordt gesteld dat iedereen iets weet en dat
de verdachte dit ook weet)
Aanvaarden:
Het alleen weten oftewel bewust zijn is onvoldoende. Je moet de
aanmerkelijke kans aanvaarden om het gevolg in te laten treden. Je
kan dit vaststellen aan de volgende punten:
a.Verklaring van de verdachte
b.Getuigenverklaringen
c.Feitelijke omstandigheden van het geval
- Aard van de gedraging en de omstandigheden waaronder deze
is verricht.
- Uiterlijke verschijningsvorm, behoudens contra-indicaties
(Porsche-arrest)
Het voorwaardelijk opzet verschilt van zuiver opzet in: de
doelgerichtheid van het handelen ten aanzien van het strafbare
gevolg.
Voor alle vormen geldt: verdachte heeft willens en wetens
gehandeld.
, Verschil: tussen de verschillende vormen wordt bepaald door de
vraag in hoeverre een verdachte iets heeft geweten of gewild.
Voorbedachte raad
Bij voorbedachte raad gaat het om kalm en bedaard overleg. Het zegt wat over de manier
waarop je het opzet kon verwezenlijken. Het is een strafverzwarende omstandigheid, van
een minder zwaar gronddelict. Denk bijvoorbeeld aan:
Art. 303 SR Zware mishandeling met voorbedachte raad.
Geen opzetgradatie Het heeft geen invloed op de opzetgradatie, als bijvoorbeeld geen
voorwaardelijk opzet kan worden bewezen dan betekent het niet dat voorbedachte raad
niet aanwezig kan zijn.
Voorbedachte raad zegt niet iets over je kwade bedoelingen, maar de hevigheid van het
opzet.
Ontwikkeling van voorbedachte raad:
a. Memorie van toelichting 1886: Een tijdstip van kalm overleg, van bedaard nadenken;
het tegenovergestelde van ogenblikkelijke gemoedsopwelling'.
- Kwaliteit van het opzet, maar geen bijzondere, slechte motieven
- Dus niet beperkt tot bepaalde gradaties van opzet, kan ook samengaan met
voorwaardelijk opzet.
b. Rechtspraak tot 2012
- Nadruk geleidelijk verschoven van daadwerkelijk nadenken of zich rekenschap geven
naar tijd en gelegenheid daartoe
- Tijd verloop hoefde niet lang te zijn
- Kon ook tijdens de gewelddadige handelingen
- Invulling erg ruim, rechtsgrond voor strafverzwaring niet altijd evident
(HR Voorbedachte Raad II)
Feiten:
Verdachte heeft een relatie met slachtoffer; - Ontstaat vermoeden dat slachtoffer
vreemdgaat; In een gesprek geeft slachtoffer aan gevoelens te hebben voor een ander.
Verdachte leest seksueel getinte berichtjes tussen slachtoffer en deze ander. Verdachte
vindt vervolgens een string van slachtoffer met een spermaspoor en een hem onbekende
trui. Verdachte en slachtoffer gaan samen slapen, verdachte staat rond middernacht op.
Pakt een hamer en slaat slachtoffer een paar keer op het hoofd. Zij wordt wakker en voelt
dat verdachte haar in een wurggreep neemt. Zij bevrijdt zich, waarop verdachte nog een
samenvatting
WEEK 1 – opzet en voorbedachte raad.
Opzet
Je moet naar willens en wetens handelen
Je weet waar je mee bezig bent en wil dat ook doen.
Opzet in de wet
In beginsel alleen opzettelijke gedragingen strafbaar als misdrijf
Kenmerkingspunten/Bestanddeelniveau:
1. Opzettelijk Willens en wetens handelen
2. Oogmerk Met de intentie om iemand bijvoorbeeld om te leggen. De wil om een
strafbaar feit te plegen.
3. Wetende dat, wist, wetenschap Bewust zijn van het strafbare feit wat is begaan.
4. Ingeblikt Het gaat om handelingen die niet anders dan opzettelijk kunnen
verricht. De gedraging zelf is al in beginsel fout, denk aan mishandeling of opruiing.
Gradaties van opzet:
⁃ Dolus directus: zuiver of vol opzet
Hiervoor dien je willens en wetens te handelen. Opzet als bedoeling
is een vorm van opzet die veel raakvlakken heeft met het boos
opzet. Een verdachte heeft een bepaalde bedoeling en daarom
pleegt hij een strafbaar feit. De verdachte wil dat een gevolg
intreedt en daarom handelt hij. Dit is de zwaarste vorm van opzet.
Voorbeeld: A schiet B dood. A weet dat met het dood schieten op B,
B om het leven zal worden gebracht, en dat is ook het gevolg dat hij
wil dat intreedt.
⁃ Dolus indirect: noodzakelijkheids- of
zekerheidsbewustzijn (Niet van belang voor het
onderwijs/tentamen)
Het gevolg is niet direct gewild, maar wel het noodzakelijke gevolg
van zijn handelen.
Om te kunnen spreken van opzet bij zekerheidsbewustzijn moet het
namelijk gaan om een gevolg waar de wil van de dader niet op
gericht is. Met een bepaalde handeling heeft de dader een bepaald
,doel willen bereiken, maar als rechtstreeks gevolg van die handeling
is het ongewilde gevolg ingetreden.
(Opzet als waarschijnlijkheidsbewustzijn) er is sprake van dit opzet
als de gevolgen van het handelen van een verdachte waarschijnlijk
zullen intreden.
- Dolus evantualis: voorwaardelijk opzet of kansopzet
Bij voorwaardelijk opzet spreken we over opzet als mogelijkheid
bewustzijn. Met andere woorden, het is dus mogelijk dat bepaalde
gevolgen, als gevolg van het handelen van de verdachte, zullen
intreden. Het houd dus in het bewust aanvaarden van de
aanmerkelijke kans. We kunnen dit aanmerken als de ondergrens
van opzet. De kenmerkingspunten van hierboven kunnen worden
aangemerkt voor voorwaardelijk opzet.
Voorwaardelijk opzet is: bewust aanvaarden van de
aanmerkelijke kans.
Wanneer een verdachte wist dat een bepaald gevolg van zijn
handelen in zou kunnen treden, maar ondanks dit bewustzijn, er toch
voor heeft gekozen om door te gaan met zijn handelen, dan levert
dat voorwaardelijk opzet op.
Procedure voorwaardelijk opzet:
Aanmerkelijke Bewust Gevolg HIV-I Arrest
kans uitvoeren aanvaarden
Aanmerkelijke kans:
a. Afhankelijk van de omstandigheden van het geval
- Aard van de gedraging en omstandigheden waaronder deze is
verricht
b. Niet afhankelijk van de aard van het gevolg
- Kans die naar algemene ervaringsregels aanmerkelijk is te
achten
, (Als je iemand door het hoofd schiet, is het dan aanmerkelijk dat
iemand zal kunnen overlijden?)
- Reële niet onwaarschijnlijke mogelijkheid
Bewust:
Er moet sprake zijn van de wetenschap van de aanmerkelijke kans.
Oftewel je moet je bewust zijn dat er sprake is van een kans. Hier
kan je dit bij de verdachte zelf aanwezig stellen, of je kan dit al
verwachten n.a.v. algemene ervaringsregels.
a. Je moet hierbij vaststellen of veronderstellen dat de
wetenschap van de aanmerkelijke kans bij de verdachte
aanwezig is.
b. Objectiveren (een feit van algemene bekendheid dat als je een
bepaalde handeling uitvoert, dit leidt tot iemands dood) EN
normativeren (er wordt gesteld dat iedereen iets weet en dat
de verdachte dit ook weet)
Aanvaarden:
Het alleen weten oftewel bewust zijn is onvoldoende. Je moet de
aanmerkelijke kans aanvaarden om het gevolg in te laten treden. Je
kan dit vaststellen aan de volgende punten:
a.Verklaring van de verdachte
b.Getuigenverklaringen
c.Feitelijke omstandigheden van het geval
- Aard van de gedraging en de omstandigheden waaronder deze
is verricht.
- Uiterlijke verschijningsvorm, behoudens contra-indicaties
(Porsche-arrest)
Het voorwaardelijk opzet verschilt van zuiver opzet in: de
doelgerichtheid van het handelen ten aanzien van het strafbare
gevolg.
Voor alle vormen geldt: verdachte heeft willens en wetens
gehandeld.
, Verschil: tussen de verschillende vormen wordt bepaald door de
vraag in hoeverre een verdachte iets heeft geweten of gewild.
Voorbedachte raad
Bij voorbedachte raad gaat het om kalm en bedaard overleg. Het zegt wat over de manier
waarop je het opzet kon verwezenlijken. Het is een strafverzwarende omstandigheid, van
een minder zwaar gronddelict. Denk bijvoorbeeld aan:
Art. 303 SR Zware mishandeling met voorbedachte raad.
Geen opzetgradatie Het heeft geen invloed op de opzetgradatie, als bijvoorbeeld geen
voorwaardelijk opzet kan worden bewezen dan betekent het niet dat voorbedachte raad
niet aanwezig kan zijn.
Voorbedachte raad zegt niet iets over je kwade bedoelingen, maar de hevigheid van het
opzet.
Ontwikkeling van voorbedachte raad:
a. Memorie van toelichting 1886: Een tijdstip van kalm overleg, van bedaard nadenken;
het tegenovergestelde van ogenblikkelijke gemoedsopwelling'.
- Kwaliteit van het opzet, maar geen bijzondere, slechte motieven
- Dus niet beperkt tot bepaalde gradaties van opzet, kan ook samengaan met
voorwaardelijk opzet.
b. Rechtspraak tot 2012
- Nadruk geleidelijk verschoven van daadwerkelijk nadenken of zich rekenschap geven
naar tijd en gelegenheid daartoe
- Tijd verloop hoefde niet lang te zijn
- Kon ook tijdens de gewelddadige handelingen
- Invulling erg ruim, rechtsgrond voor strafverzwaring niet altijd evident
(HR Voorbedachte Raad II)
Feiten:
Verdachte heeft een relatie met slachtoffer; - Ontstaat vermoeden dat slachtoffer
vreemdgaat; In een gesprek geeft slachtoffer aan gevoelens te hebben voor een ander.
Verdachte leest seksueel getinte berichtjes tussen slachtoffer en deze ander. Verdachte
vindt vervolgens een string van slachtoffer met een spermaspoor en een hem onbekende
trui. Verdachte en slachtoffer gaan samen slapen, verdachte staat rond middernacht op.
Pakt een hamer en slaat slachtoffer een paar keer op het hoofd. Zij wordt wakker en voelt
dat verdachte haar in een wurggreep neemt. Zij bevrijdt zich, waarop verdachte nog een
