HC1 - psychologie de basis
Psychologie = wetenschap die de ervaringen (gedachten, gevoelens) en het gedrag van de
mens als individu en als groep bestudeert
Psychologie voor verpleegkundigen: mensen motiveren, voorlichting geven, afstemmen,
mensen begrijpen, omgaan met pijn etc.
Psychologische perspectieven
- biologisch perspectief: gedrag wordt verklaard door (dis)functioneren van genen,
hersenen, zenuwstelsel, hormoonstelsel en evolutie, bijv fight or flight response
- behavioristisch perspectief: gedrag ontstaat als reactie op stimuli (prikkels) uit de
omgeving (consequenties), bijv angst is aangeleerd door negatieve ervaring
- ontwikkelingsperspectief: gedrag bepaald door interactie tussen erfelijke
eigenschappen/aanleg en onze omgeving, nature/nurture
- cognitief perspectief: gedrag bepaald door interpretaties/gedachten (cognities) over
onze omgeving, bijv gedachten over naald ipv naald zelf veroorzaken angst
- socio-cultureel perspectief: gedrag bepaald door de sociale situatie en/of cultuur
waarin je je bevindt, bijv als omgeving angstig is word je dat zelf ook
- perspectieven van het gehele persoon (whole person)
Gezond verstand model
Gezondheidsvaardigheden = de vaardigheden van mensen om info over gezondheid te
verkrijgen, te begrijpen, te beoordelen en te gebruiken bij het nemen van
gezondheidsgerelateerde beslissingen
Persoonlijkheid = psychologische kenmerken die een zekere continuïteit verlenen aan het
gedrag van een individu in verschillende situaties en op verschillende momenten, dit is deels
aangeboren, deels aangeleerd
Temperament = biologisch bepaalde eigenschappen in de persoonlijkheid
Karaktertrekken = meervoudige, stabiele persoonlijkheidskenmerken
, Persoonlijkheid perspectieven
- Psychoanalyse van Freud: onbewuste verlangens, impulsen, ervaringen uit het
verleden en conflicten bepalen de persoonlijkheid
Onderscheidt drie systemen die het gedrag besturen
1. Id, onbewust, primitieve behoeften, driften en instincten
2. Superego, normen en waarden, ons geweten
3. Ego, bewust, sluit compromissen tussen het id en het superego
- Humanistische theorie (Maslow/Rogers): persoonlijkheid wordt bepaald door de
behoefte om zich aan te passen, te groeien, te leren en uit te blinken
Maslow; zelf actualiserende persoonlijkheid, bekijk pyramide
Rogers; streven naar volledig functionerende persoon, een zelfbeeld dat
positief is en in overeenstemming met de realiteit, eigen beperkingen
accepteren
- Onveranderbare persoonlijkheidskenmerken (Big Five): er zijn 5 dominante
persoonlijkheidsfactoren (karaktertrekken), dimensies, waarmee je de persoonlijkheid
van iemand kunt beschrijven/meten
1. Openheid (sta je open voor nieuwe ervaringen)
2. Consciëntieusheid (betrouwbaarheid)
3. Extraversie (introvert of extravert)
4. Aangenaamheid (warm of koel)
5. Neuroticisme (gelijkmatig of nerveus)
Pyramide van Maslow (van onder naar boven)
Psychologie = wetenschap die de ervaringen (gedachten, gevoelens) en het gedrag van de
mens als individu en als groep bestudeert
Psychologie voor verpleegkundigen: mensen motiveren, voorlichting geven, afstemmen,
mensen begrijpen, omgaan met pijn etc.
Psychologische perspectieven
- biologisch perspectief: gedrag wordt verklaard door (dis)functioneren van genen,
hersenen, zenuwstelsel, hormoonstelsel en evolutie, bijv fight or flight response
- behavioristisch perspectief: gedrag ontstaat als reactie op stimuli (prikkels) uit de
omgeving (consequenties), bijv angst is aangeleerd door negatieve ervaring
- ontwikkelingsperspectief: gedrag bepaald door interactie tussen erfelijke
eigenschappen/aanleg en onze omgeving, nature/nurture
- cognitief perspectief: gedrag bepaald door interpretaties/gedachten (cognities) over
onze omgeving, bijv gedachten over naald ipv naald zelf veroorzaken angst
- socio-cultureel perspectief: gedrag bepaald door de sociale situatie en/of cultuur
waarin je je bevindt, bijv als omgeving angstig is word je dat zelf ook
- perspectieven van het gehele persoon (whole person)
Gezond verstand model
Gezondheidsvaardigheden = de vaardigheden van mensen om info over gezondheid te
verkrijgen, te begrijpen, te beoordelen en te gebruiken bij het nemen van
gezondheidsgerelateerde beslissingen
Persoonlijkheid = psychologische kenmerken die een zekere continuïteit verlenen aan het
gedrag van een individu in verschillende situaties en op verschillende momenten, dit is deels
aangeboren, deels aangeleerd
Temperament = biologisch bepaalde eigenschappen in de persoonlijkheid
Karaktertrekken = meervoudige, stabiele persoonlijkheidskenmerken
, Persoonlijkheid perspectieven
- Psychoanalyse van Freud: onbewuste verlangens, impulsen, ervaringen uit het
verleden en conflicten bepalen de persoonlijkheid
Onderscheidt drie systemen die het gedrag besturen
1. Id, onbewust, primitieve behoeften, driften en instincten
2. Superego, normen en waarden, ons geweten
3. Ego, bewust, sluit compromissen tussen het id en het superego
- Humanistische theorie (Maslow/Rogers): persoonlijkheid wordt bepaald door de
behoefte om zich aan te passen, te groeien, te leren en uit te blinken
Maslow; zelf actualiserende persoonlijkheid, bekijk pyramide
Rogers; streven naar volledig functionerende persoon, een zelfbeeld dat
positief is en in overeenstemming met de realiteit, eigen beperkingen
accepteren
- Onveranderbare persoonlijkheidskenmerken (Big Five): er zijn 5 dominante
persoonlijkheidsfactoren (karaktertrekken), dimensies, waarmee je de persoonlijkheid
van iemand kunt beschrijven/meten
1. Openheid (sta je open voor nieuwe ervaringen)
2. Consciëntieusheid (betrouwbaarheid)
3. Extraversie (introvert of extravert)
4. Aangenaamheid (warm of koel)
5. Neuroticisme (gelijkmatig of nerveus)
Pyramide van Maslow (van onder naar boven)
