T5 ecologie biologie 4vwo samenvatting

Thema 5 Ecologie
B1: Ecologie op alle organisatieniveaus
Wat is ecologie?

Ecologie is de wetenschap die de wisselwerking bestudeert tussen:

 Organismen en hun omgeving

 Organismen onderling

Niveaus in ecologie

1. Individu → één organisme

2. Populatie → groep van dezelfde soort in een bepaald gebied

3. Levensgemeenschap → alle populaties in een ecosysteem

4. Ecosysteem → biotische en abiotische factoren in een bepaald gebied

5. Systeem aarde (biosfeer) → alle ecosystemen samen

Ecosysteem is een systeem van levende organismen die in wisselwerking staan met elkaar en hun
omgeving.
Voorbeelden: bos, duinen

Factoren in een ecosysteem

Biotische factoren (levend) Abiotische factoren (niet-levend)
Voedselaanbod Licht
Parasieten Wind
Concurrentie Neerslag
Predatie Temperatuur
Bescherming door predatie Lucht
Rustgelegenheid Grondsoort
Ziekteverwekkers pH


Biotoop: alle abiotische factoren in een ecosysteem
Elk dier of plant leeft binnen zijn eigen habitat en heeft een specifieke niche (rol in het ecosysteem).
Waar een dier of plant leeft, hangt af van zijn tolerantie voor bepaalde biotische en abiotische
factoren.

Abiotische factoren in details

Klimaat

Een combinatie van verschillende abiotische factoren: licht, temperatuur, bodemgesteldheid,
lucht en water.

 Macroklimaat → groot gebied, gemiddelde omstandigheden

 Microklimaat → klein gebied, lokale omstandigheden

, Bodem

 Zand
 Grote bodemdeeltjes
 Open structuur
 Veel lucht en weinig water
 Kan water niet goed vasthouden
 Klei
 Kleine bodemdeeltjes
 Weinig lucht en veel water
 Kan water en voedingszouten goed vasthouden
 Humus: mengsel van organische en anorganische stoffen en micro-organismen
(reducenten)
 Verbetert structuur van de bodem
 Houdt uitspoeling van voedingszouten tegen
 pH (zuurgraad)
 Grondwaterstand
 Mineralen
Licht

 Invloed op de groei van planten
 Daglichtlengte beïnvloedt voortplanting bij dieren
Water

 Zee: abiotische factoren vrijwel constant
 Oppervlaktewateren: abiotische factoren kunnen sterk schommelen
Aanpassingen van planten

Landplanten

Droog milieu Vochtig milieu

Weinig huidmondjes (stomata) Veel huidmondjes

Kleine, dikke bladeren Grote, platte bladeren

Behaard Kale bladeren

Dikke waslaag (cuticula) Dun waslaagje

Soms wateropslag in de stengel Zwak ontwikkeld wortelstelsel

Sterk ontwikkeld wortelstelsel Oppervlakkig wortelstelsel