REVA week 7 en 8 Dementie
Beroepskritische situatie thema revalidatie, week 7 en 8
Dementie vind je nog een lastige aandoening als fysiotherapeut. Op je
stage hebben je verschillende patiënten gezien die als co-morbiditeit
dementie hebben, zij hadden echter ook altijd nog een ander
gezondheidsprobleem. Je vraagt je af of er ook patiënten bij je zouden
kunnen komen die geenander gezondheidsprobleem hebben en als gevolg
van de dementie problemen hebben ontwikkeld. Als je met elkaar
bespreekt wat je is opgevallen bij de patiënten met dementie die jullie
gezien hebben, dan zien jullie dat er veel overeenkomsten zijn, maar toch
ook zeker wel verschillen. Wat is daarvan de oorzaak? Is dat het verschil in
stadium waarin iemand zich bevindt? Of zijn er ook echt verschillende
soorten dementie? En als er verschillende soorten dementie zijn, is het
dan belangrijk voor jou als fysiotherapeut om te weten wat voor iemand
heeft?
In november 2019 heeft de WHO opgeroepen om ervoor te zorgen dat
jongeren meer gaan bewegen, dit zou ook leiden tot beter cognitief
functioneren (zie WHO bericht). Jullie vragen je af, of dit bij ouderen ook zo
werkt ‘als je meer beweegt, heb je minder kans op het krijgen van
dementie” of “als je meer beweegt gaat je cognitief functioneren minder
snel achteruit”. Wat is eigenlijk het verband tussen cognitief functioneren
en bewegen? Dat is wel een interessante vraag om mee aan de slag te
gaan, je bent als fysiotherapeut namelijk specialist in bewegen. Daarnaast
weet je dat mensen steeds ouder worden en ook steeds langer thuis
moeten blijven wonen. Dat betekent dat je als fysiotherapeut in de
toekomst waarschijnlijk steeds meer patiënten zal zien die in meer of
minder mate last hebben van verminderd cognitief functioneren.
De afgelopen weken heb je veel geleerd op het gebied van motorisch
leren en hoe je dat toe kan passen in de praktijk. Je wil al deze informatie
nu samenvoegen zodat je steeds beter wordt in de juiste vorm kiezen om
een patiënt iets aan te leren
,BKS:
Casusverwijzing dementie week 7 (hetero) anamnese (de
mevrouw komt samen met haar man naar de 1elijn
fysiotherapiepraktijk)
Verwijzing: Mevrouw (62 jaar), diagnose dementie. Graag hulp bij
verbeteren looppatroon.
Oefen casuïstiek motorisch leren, Week 8 LP1
1. Meneer 44 jaar heeft sinds 8 jaar de diagnose MS. Sinds kort heeft
hij moeite met een voorwerp dat gevallen is op te pakken van de
vloer, zonder zelf te vallen. Help hem dit te verbeteren.
- Eerst kijken hoe iemand het nu doet, extra op de veiligheid
letten
- Observationeel expliciet, door het per handeling voor te doen,
waar diegene op moet letten
- Laten inbeelden -> veilig, stap voor stap samen doornemen -
als huiswerk
2. Meneer van 81 jaar heeft sinds 5 jaar de diagnose dementie. Sinds
kort loopt hij met een rollator. Als je hem ziet lopen duwt hij de
rollator ver voor zich uit. Meneer is niet goed in staat om instructies
te onthouden. Leer hem te lopen met de voeten tussen de rollator.
- Niet goed in staat om instructies te onthouden – foutloos leren
- Meneer een cue geven door meneer te laten lopen en zelf als
therapeut de ‘snelheid’ van de rollator begeleiden tijdens het
lopen, zodat meneer tussen de rollator blijft lopen
3. Mevrouw 72 jaar heeft sinds 4 jaar de diagnose de Ziekte van
Parkinson. De afgelopen weken heeft ze moeite om op te staan uit
een stoel door freezing tijdens het opstaan. Help haar opstaan uit
een stoel.
- Wat moeten we doen aan de freezing?
, - Cue: niet stilstaan tijdens het opstaan, cue: omgevingsfactorn
die je veranderd, bv klappen zodat iemand blijft
- Alles automatisch gaat kan vastlopen, dus iemand bewust
ervan maken, dan gaat het via de cortex
- Je hoeft niet te vertellen hoe iemand moet bewegen alleen op
welk moment
- Bv in je handen klappen en duidelijk ineens zo snel mogelijk
dan opstaan – foutloos leren – impliciet
4. Meneer van 55 jaar heeft deze week een cerebellair infarct gehad in
het linker deel van het cerebellum. Hij kan niet zelfstandig zitten op
de rand van het bed door rompataxie. Leer hem met behulp van 1
persoon de transfer van bed naar een rolstoel maken.
- Impliciet : observationeel leren - niet uitleggen, puur laten zien
- Impliciet leren – foutloos leren – samen doen, achteraf
feedback vragen om onveilige situaties te voorkomen
5. Mevrouw 65 jaar heeft sinds 8 jaar de diagnose MS. Het plaatsen van
glazen in een hoge keukenkast is lastig omdat haar arm steeds
doorschiet. Help haar de glazen weer goed plaatsen.
- Foutloos leren: geleid actief bewegen
6. Mevrouw 66 jaar heeft de Ziekte van Parkinson sinds 16 jaar. Als ze
door een deuropening loopt heeft ze last van festinatie. Ze heeft last
van vergeetachtigheid en haar antwoorden zijn niet altijd adequaat.
Help haar minder last te hebben van festinatie.
- Impliciet, foutloos leren: stippen op de grond, voor grote
paslengte
- Impliciet, analogie leren: doe alsof je tussen de stippen water
ligt
7. Mevrouw van 82 jaar heeft sinds 2 jaar de diagnose Alzheimer. Het
lopen gaat steeds langzamer en er is een schuifelende pas. Help
haar looptempo te verhogen, zodat ze veilig en op tijd kan
oversteken bij een stoplicht als ze boodschappen doet met haar
man.
- Impliciet: foutloos leren dmv cue’s een bepaalde snelheid te
laten lopen of analogie leren: door iemand te laten doen alsof
er iemand achteraan loopt
- Knowledge of results
8. Meneer van 62 jaar heeft 3 weken geleden een cerebellair infarct
gehad in het rechter deel van het cerebellum. Nu is hij in het
, revalidatiecentrum. Meneer heeft moeite om zijn rechterbeen tussen
de rollator te plaatsen. Help meneer met het plaatsen van zijn
rechterbeen.
- Foutloosleren: been meenemen
- Analogie leren, bal schoppen
- Expliciet: probeer er goed op te letten, dat je je been strekt
- Been schiet door naar de zijkant, blijft niet tussen de rollator
- Foutloos: tussen twee lijnen lopen
- Analogie; bruggetje lopen, op iets smals lopen
9. Mevrouw van 57 jaar heeft 3 dagen geleden een cerebellair infarct
rechts gehad, ze heeft hierdoor forse ataxie van haar rechterbeen
en arm. Ze is nog opgenomen in het ziekenhuis en wilt graag
zelfstandig van het bed naar de wc kunnen. Help mevrouw hiermee.
- Ataxie: kan ook expliciet, bv met reiken naar voorwerpen door
verschillende dingen op tatfel te zetten, bv iemand duidelijk
vertellen hoe die moet reiken
- Lopen: proberen de voeten goed neer te zetten: coordinatie,
proberen te letten op hoe iemand loopt
- Impliciet door te kijken naar waar het probleem zit tijdens het
lopen bv (bv te breeg gangpatroon)
10. Meneer 52 jaar met sinds 5 jaar diagnose MS, na een schub
heeft ze meer moeite met het bewaren van de balans door
coördinatieproblemen en zwakte van het linkerbeen. Ze heeft
hierdoor een verhoogd valrisico, is ook al een aantal keer gevallen.
Help meneer om het valrisico te verkleinen.
11. Mevrouw 81 jaar met sinds 6 jaar diagnose Lewy body
dementie, mw. vertoont sinds enkele maanden geen initiatief meer
om te gaan bewegen en spendeert het grootste deel van haar dag in
de rolstoel. Haar geheugen laat haar behoorlijk in de steek.
Voorheen deed ze tijdens de activiteiten therapie mee met kegelen.
Dit wil ze wel weer een keer proberen, alleen verliest ze nu haar
balans als ze de bal van de grond moet oprapen. Help haar de bal
van de grond op rapen zonder dat ze haar balans verliest.
- Foutloos leren, impliciet, manuele ondersteuning bieden,
omgeving aanpassen (rollator vasthouden)
- Observationeel, laten zien alleen – impliciet
12. Meneer 68 jaar met sinds 12 jaar de ziekte van Parkinson,
laatste tijd is er sprake van cognitieve achteruitgang in combinatie
met afname van de balans, hij is hierdoor in de laatste week
tweemaal ten val gekomen. Zijn vrouw vroeg hem naar jou toe te
, gaan om te kijken of het valrisico verminderd kan worden. Help
meneer het valrisico te verminderen.
Acteurversie (hetero)anamnese
Marta komt samen met haar man naar de 1e lijns praktijk
Marta is een vrouw van 62 jaar. Een jaar geleden is ze met vervroegd
pensioen gegaan, omdat haar werk als directie secretaresse steeds
moeilijker werd. Zij merkte dat ze steeds meer moeite kreeg met het
onthouden van afspraken en maken van notulen tijdens vergaderingen.
Ook merkte ze dat ze minder energie had en thuis alleen maar op de bank
bleef zitten na een dag werken. Marta ging ervanuit dat dit kwam, doordat
ze al zoveel jaar gewerkt had en er gewoon geen zin meer in had. Kort
nadat ze met pensioen was gegaan, kreeg ze de diagnose ‘beginnende
dementie’.
Marta woont samen met haar man in een vrijstaande woning met trap. Ze
houdt van wandelen met haar man, maar heeft dit het afgelopen jaar
weinig gedaan. Haar man merkt op dat ze hierdoor fysiek best heeft
ingeleverd. Hij benoemt dat ze ongewild kleinere stappen maakt,
waardoor ze het tempo van hem niet bij kan houden. Ook blijft ze soms
haken achter opstaande stoeptegels. Ze kan zich tot nog toe gelukkig nog
net opvangen, maar haar man ziet het een keer misgaan.
Haar man vertelt dat ze het afgelopen jaar veel binnenshuis is geweest. Ze
kan zomaar de hele dag in haar stoel voor het raam blijven zitten. Hij ziet
de achteruitgang van zijn vrouw steeds meer toenemen en had de tijd als
pensionado’s anders voorgesteld. Hij had samen mooie reizen willen
maken, maar zijn vrouw lijkt hier niks meer van te willen weten. Ze houdt
zich vast aan het vertrouwde van thuis zijn. Zijn vrouw lijkt deze
achteruitgang anders te beleven.
Haar man zou graag zien dat zijn vrouw wat vaker initiatief zou nemen. Ze
hebben samen best wat onenigheid gehad over haar inactiviteit. Ze zijn
samen in gesprek gegaan met de huisarts. De huisarts heeft een
casemanager ingeschakeld en een verwijzing voor fysiotherapie
uitgeschreven. De casemanager heeft met het echtpaar de situatie
doorgenomen en in overleg is Marta gestart met 2 dagen dagopvang per
week. Dit geeft Marta de stimulans tot het ondernemen van activiteiten op
deze dagen en het geeft haar man de ruimte voor zijn eigen
werkzaamheden binnen het huishouden. Na wat aandringen van hem zijn
ze nu samen naar de fysiotherapeut gegaan.
,Marta zou graag weer wat fysiek fitter willen worden, zodat ze samen met
haar man er weer op uit kan. Haar passen zijn nu zo klein. Kun je haar
helpen de paslengte en pashoogte te vergroten. Vooral voor haar man
vindt ze dit belangrijk. Voor zichzelf vindt ze het niet zo’n probleem
Inhoudsopgave
Voorbereidingen:........................................................................................... 7
Aantekeningen les.........................................................................................8
Les 1............................................................................................................................... 8
Les 2............................................................................................................................... 9
Skills:.......................................................................................................... 11
Aantekeningen internet:...............................................................................17
Leestaken:................................................................................................... 26
Geriatrie in de fysiotherapie en kinesitherapie.............................................................26
Samenvatting van WHO guidelines “Risk reduction of cognitive decline and dementia”
2019............................................................................................................................. 37
Effects of physical activity and exercise on the cognitive function of patients with
Alzheimer disease: a meta-analysis. BMC Geriatrics 19:181.........................................41
Ries, J.D. (2018). Rehabilitation for Individuals with Dementia: Facilitating Success.
Current Geriatrics Reports 7: 59-70..............................................................................47
Kenniscentrum sport (z.d.) Beweeggids dementie........................................................59
Kennisclip week 7 Dementie......................................................................................... 63
Bewegen en dementie:................................................................................................. 69
Bekijk delen van de verschillende delen van de online-training voor dementie. Doel is
om een beeld te krijgen van de mogelijke gevolgen van dementie..............................70
Leerboek klinische neurologie hoofdstuk 28.................................................................71
,Voorbereidingen:
Casusverwijzing dementie week 7 (hetero) anamnese (de
mevrouw komt samen met haar man naar de 1elijn
fysiotherapiepraktijk)
Verwijzing: Mevrouw (62 jaar), diagnose dementie. Graag hulp bij
verbeteren looppatroon.
* Welke vroege hypotheses (moment 1 MFH document) kan je
formuleren op basis van deze verwijzing? (Bedenk verschillende
vroege hypothese bij verschillende vormen van dementie)
*Je hebt het diagnostisch proces uitgewerkt in het RPS-formulier
en de praktische uitvoering van de verschillende onderdelen van
het diagnostisch proces voorbereid.
Onderzoekshypothesen:
- Ik verwacht dat er sprake is van verminderde algehele
belastbaarheid/algehele conditie dmv de 6MWT – als gevolg van
inactiviteit
- Ik verwacht dat er sprake is van verminderde spierkracht OE
gemeten met de 5tsts – als gevolg van inactiviteit
- De 30-sec chair stand test – voor de functionele sterkte van de
onderste ledematen (beenkracht en uithoudingsvermogen) – ipv
6MWT en 5tsts los hiervoor – 6MWT is misschien ook te lang voor
mevrouw? (hoelang liep ze nu achter elkaar?)
- Ik verwacht dat er sprake is van valgevaar – een balans test??? ->
vraag hierover stellen..
- Ik verwacht dat er sprake is van een veranderd gangpatroon –
ganganalyselijst van Nijmegen – loopsnelheid/verminderde
staplengte/staphoogte
, - Ik verwacht dat er sprake is van een verminderd cognitief vermogen
– gemeten met de MOCA (beginnende dementie)
- Traplopen functioneel bekijken en observeren – waarom gaat dit
langzamer/moeilijker?
Ze heeft angst om te vallen, maar waarom ervaart ze dit zelf? – balans?
Dynamische balans
Onderzoeksresultaten:
Aantekeningen les
Les 1
Hypothesen:
- Valgevaar
- Handelen – apraxie – gevolg van inactiviteit
- Uithoudingsvermogen
- Verminderde coordinatie
- Mobiliteit
- Snelheid
- Paratonie
- Variabliteit gangbeeld
- Als gevolg van inactiviteit: uithoudingsvermogen, spierkracht,
balans, mobileit
Niet motorische gevolgen van dementie
- Spraak
- Plannen, organiseren
- Geheugen
- Executieve functies
- Stoornis in taal
- Niet meer kunnen herkennen
- Orientatiestoornissen
- Verandering van gedrag, persoonlijkheid
Het huidig bewegen in kaart brengen
Vragenlijsten cognitief functioneren:
- MMSE – bij gevorderde stadia
- MOCA – bij beginnende dementie omdat die wat moeilijker is
RPS formulier:
,Minder energie
Verminderde spierkracht
Verminderde algehele conditie
Traplopen gaat langzamer
Loopsnelheid afgenomen, Kleine passen
Verminderde staplengte
2 dagen dagbesteding
Moeite met huishouden
Met vergroegd pensieon (directe secretaresse)
Angst om te vallen (buiten, trap)
Sinds 1 jaar klachten
Initiatief verlies
Verminderde ziekteperceptie
Onenigheid met partner
Trap in huis
Partner maakt zich zorgen
Les 2
Raamwerk toets:
- Geen inventariserend zeggen maar:
- Of diagnostisch
- Of prognostisch
- Of evaluatief
In de ‘verborgen ik’ fase en de ‘verzonken ik’ fase: iets nieuws leren lukt
niet meer
Verschil paratonie en spasticiteit:
- Spasticiteit heb je een knipmesfenomeen en bij paratonie niet
- Knipmesfenomeen: als de spanning in 1 keer ofwel kan
optreden of wel kan wegvallen (bij een zakmes open
klikken(hij gaat dan in 1 keer open)
- Een tegenwerking, tegenreactie
Bij parkinson: tandradfenomeen
Spierkracht testen
SPPB: startpunt qua test bij dementie, als je niet goed weet waar het
probleem ligt
, Fases: Andere naam: Dit houdt in: Benaderingswijz
e
De bedreigde ik Cognitieve fase Vermindering 1 Realiteits
of meer denk georienteerde
vaardigheden. benadering
Invloed op
complexe en
nieuwe
handelingen
De verdwaalde Emotionele fase Verminderd van Foutloos leren
ik meerdere
denkvaardighed
en
Invloed op
complexe en
nieuwe
handelingen +
routinematige
handelingen
De verborgen ik Psychomotore Ernstige invloed Versterking van
fase op ADL, automatismen
incontinentie,
verminderde
motoriek,
vermindering
communicatie
De verzonken ik Zintuiglijke fase Verlies Validatie en
communicatie, warme zorg
zich volledig
afsluiten
Beroepskritische situatie thema revalidatie, week 7 en 8
Dementie vind je nog een lastige aandoening als fysiotherapeut. Op je
stage hebben je verschillende patiënten gezien die als co-morbiditeit
dementie hebben, zij hadden echter ook altijd nog een ander
gezondheidsprobleem. Je vraagt je af of er ook patiënten bij je zouden
kunnen komen die geenander gezondheidsprobleem hebben en als gevolg
van de dementie problemen hebben ontwikkeld. Als je met elkaar
bespreekt wat je is opgevallen bij de patiënten met dementie die jullie
gezien hebben, dan zien jullie dat er veel overeenkomsten zijn, maar toch
ook zeker wel verschillen. Wat is daarvan de oorzaak? Is dat het verschil in
stadium waarin iemand zich bevindt? Of zijn er ook echt verschillende
soorten dementie? En als er verschillende soorten dementie zijn, is het
dan belangrijk voor jou als fysiotherapeut om te weten wat voor iemand
heeft?
In november 2019 heeft de WHO opgeroepen om ervoor te zorgen dat
jongeren meer gaan bewegen, dit zou ook leiden tot beter cognitief
functioneren (zie WHO bericht). Jullie vragen je af, of dit bij ouderen ook zo
werkt ‘als je meer beweegt, heb je minder kans op het krijgen van
dementie” of “als je meer beweegt gaat je cognitief functioneren minder
snel achteruit”. Wat is eigenlijk het verband tussen cognitief functioneren
en bewegen? Dat is wel een interessante vraag om mee aan de slag te
gaan, je bent als fysiotherapeut namelijk specialist in bewegen. Daarnaast
weet je dat mensen steeds ouder worden en ook steeds langer thuis
moeten blijven wonen. Dat betekent dat je als fysiotherapeut in de
toekomst waarschijnlijk steeds meer patiënten zal zien die in meer of
minder mate last hebben van verminderd cognitief functioneren.
De afgelopen weken heb je veel geleerd op het gebied van motorisch
leren en hoe je dat toe kan passen in de praktijk. Je wil al deze informatie
nu samenvoegen zodat je steeds beter wordt in de juiste vorm kiezen om
een patiënt iets aan te leren
,BKS:
Casusverwijzing dementie week 7 (hetero) anamnese (de
mevrouw komt samen met haar man naar de 1elijn
fysiotherapiepraktijk)
Verwijzing: Mevrouw (62 jaar), diagnose dementie. Graag hulp bij
verbeteren looppatroon.
Oefen casuïstiek motorisch leren, Week 8 LP1
1. Meneer 44 jaar heeft sinds 8 jaar de diagnose MS. Sinds kort heeft
hij moeite met een voorwerp dat gevallen is op te pakken van de
vloer, zonder zelf te vallen. Help hem dit te verbeteren.
- Eerst kijken hoe iemand het nu doet, extra op de veiligheid
letten
- Observationeel expliciet, door het per handeling voor te doen,
waar diegene op moet letten
- Laten inbeelden -> veilig, stap voor stap samen doornemen -
als huiswerk
2. Meneer van 81 jaar heeft sinds 5 jaar de diagnose dementie. Sinds
kort loopt hij met een rollator. Als je hem ziet lopen duwt hij de
rollator ver voor zich uit. Meneer is niet goed in staat om instructies
te onthouden. Leer hem te lopen met de voeten tussen de rollator.
- Niet goed in staat om instructies te onthouden – foutloos leren
- Meneer een cue geven door meneer te laten lopen en zelf als
therapeut de ‘snelheid’ van de rollator begeleiden tijdens het
lopen, zodat meneer tussen de rollator blijft lopen
3. Mevrouw 72 jaar heeft sinds 4 jaar de diagnose de Ziekte van
Parkinson. De afgelopen weken heeft ze moeite om op te staan uit
een stoel door freezing tijdens het opstaan. Help haar opstaan uit
een stoel.
- Wat moeten we doen aan de freezing?
, - Cue: niet stilstaan tijdens het opstaan, cue: omgevingsfactorn
die je veranderd, bv klappen zodat iemand blijft
- Alles automatisch gaat kan vastlopen, dus iemand bewust
ervan maken, dan gaat het via de cortex
- Je hoeft niet te vertellen hoe iemand moet bewegen alleen op
welk moment
- Bv in je handen klappen en duidelijk ineens zo snel mogelijk
dan opstaan – foutloos leren – impliciet
4. Meneer van 55 jaar heeft deze week een cerebellair infarct gehad in
het linker deel van het cerebellum. Hij kan niet zelfstandig zitten op
de rand van het bed door rompataxie. Leer hem met behulp van 1
persoon de transfer van bed naar een rolstoel maken.
- Impliciet : observationeel leren - niet uitleggen, puur laten zien
- Impliciet leren – foutloos leren – samen doen, achteraf
feedback vragen om onveilige situaties te voorkomen
5. Mevrouw 65 jaar heeft sinds 8 jaar de diagnose MS. Het plaatsen van
glazen in een hoge keukenkast is lastig omdat haar arm steeds
doorschiet. Help haar de glazen weer goed plaatsen.
- Foutloos leren: geleid actief bewegen
6. Mevrouw 66 jaar heeft de Ziekte van Parkinson sinds 16 jaar. Als ze
door een deuropening loopt heeft ze last van festinatie. Ze heeft last
van vergeetachtigheid en haar antwoorden zijn niet altijd adequaat.
Help haar minder last te hebben van festinatie.
- Impliciet, foutloos leren: stippen op de grond, voor grote
paslengte
- Impliciet, analogie leren: doe alsof je tussen de stippen water
ligt
7. Mevrouw van 82 jaar heeft sinds 2 jaar de diagnose Alzheimer. Het
lopen gaat steeds langzamer en er is een schuifelende pas. Help
haar looptempo te verhogen, zodat ze veilig en op tijd kan
oversteken bij een stoplicht als ze boodschappen doet met haar
man.
- Impliciet: foutloos leren dmv cue’s een bepaalde snelheid te
laten lopen of analogie leren: door iemand te laten doen alsof
er iemand achteraan loopt
- Knowledge of results
8. Meneer van 62 jaar heeft 3 weken geleden een cerebellair infarct
gehad in het rechter deel van het cerebellum. Nu is hij in het
, revalidatiecentrum. Meneer heeft moeite om zijn rechterbeen tussen
de rollator te plaatsen. Help meneer met het plaatsen van zijn
rechterbeen.
- Foutloosleren: been meenemen
- Analogie leren, bal schoppen
- Expliciet: probeer er goed op te letten, dat je je been strekt
- Been schiet door naar de zijkant, blijft niet tussen de rollator
- Foutloos: tussen twee lijnen lopen
- Analogie; bruggetje lopen, op iets smals lopen
9. Mevrouw van 57 jaar heeft 3 dagen geleden een cerebellair infarct
rechts gehad, ze heeft hierdoor forse ataxie van haar rechterbeen
en arm. Ze is nog opgenomen in het ziekenhuis en wilt graag
zelfstandig van het bed naar de wc kunnen. Help mevrouw hiermee.
- Ataxie: kan ook expliciet, bv met reiken naar voorwerpen door
verschillende dingen op tatfel te zetten, bv iemand duidelijk
vertellen hoe die moet reiken
- Lopen: proberen de voeten goed neer te zetten: coordinatie,
proberen te letten op hoe iemand loopt
- Impliciet door te kijken naar waar het probleem zit tijdens het
lopen bv (bv te breeg gangpatroon)
10. Meneer 52 jaar met sinds 5 jaar diagnose MS, na een schub
heeft ze meer moeite met het bewaren van de balans door
coördinatieproblemen en zwakte van het linkerbeen. Ze heeft
hierdoor een verhoogd valrisico, is ook al een aantal keer gevallen.
Help meneer om het valrisico te verkleinen.
11. Mevrouw 81 jaar met sinds 6 jaar diagnose Lewy body
dementie, mw. vertoont sinds enkele maanden geen initiatief meer
om te gaan bewegen en spendeert het grootste deel van haar dag in
de rolstoel. Haar geheugen laat haar behoorlijk in de steek.
Voorheen deed ze tijdens de activiteiten therapie mee met kegelen.
Dit wil ze wel weer een keer proberen, alleen verliest ze nu haar
balans als ze de bal van de grond moet oprapen. Help haar de bal
van de grond op rapen zonder dat ze haar balans verliest.
- Foutloos leren, impliciet, manuele ondersteuning bieden,
omgeving aanpassen (rollator vasthouden)
- Observationeel, laten zien alleen – impliciet
12. Meneer 68 jaar met sinds 12 jaar de ziekte van Parkinson,
laatste tijd is er sprake van cognitieve achteruitgang in combinatie
met afname van de balans, hij is hierdoor in de laatste week
tweemaal ten val gekomen. Zijn vrouw vroeg hem naar jou toe te
, gaan om te kijken of het valrisico verminderd kan worden. Help
meneer het valrisico te verminderen.
Acteurversie (hetero)anamnese
Marta komt samen met haar man naar de 1e lijns praktijk
Marta is een vrouw van 62 jaar. Een jaar geleden is ze met vervroegd
pensioen gegaan, omdat haar werk als directie secretaresse steeds
moeilijker werd. Zij merkte dat ze steeds meer moeite kreeg met het
onthouden van afspraken en maken van notulen tijdens vergaderingen.
Ook merkte ze dat ze minder energie had en thuis alleen maar op de bank
bleef zitten na een dag werken. Marta ging ervanuit dat dit kwam, doordat
ze al zoveel jaar gewerkt had en er gewoon geen zin meer in had. Kort
nadat ze met pensioen was gegaan, kreeg ze de diagnose ‘beginnende
dementie’.
Marta woont samen met haar man in een vrijstaande woning met trap. Ze
houdt van wandelen met haar man, maar heeft dit het afgelopen jaar
weinig gedaan. Haar man merkt op dat ze hierdoor fysiek best heeft
ingeleverd. Hij benoemt dat ze ongewild kleinere stappen maakt,
waardoor ze het tempo van hem niet bij kan houden. Ook blijft ze soms
haken achter opstaande stoeptegels. Ze kan zich tot nog toe gelukkig nog
net opvangen, maar haar man ziet het een keer misgaan.
Haar man vertelt dat ze het afgelopen jaar veel binnenshuis is geweest. Ze
kan zomaar de hele dag in haar stoel voor het raam blijven zitten. Hij ziet
de achteruitgang van zijn vrouw steeds meer toenemen en had de tijd als
pensionado’s anders voorgesteld. Hij had samen mooie reizen willen
maken, maar zijn vrouw lijkt hier niks meer van te willen weten. Ze houdt
zich vast aan het vertrouwde van thuis zijn. Zijn vrouw lijkt deze
achteruitgang anders te beleven.
Haar man zou graag zien dat zijn vrouw wat vaker initiatief zou nemen. Ze
hebben samen best wat onenigheid gehad over haar inactiviteit. Ze zijn
samen in gesprek gegaan met de huisarts. De huisarts heeft een
casemanager ingeschakeld en een verwijzing voor fysiotherapie
uitgeschreven. De casemanager heeft met het echtpaar de situatie
doorgenomen en in overleg is Marta gestart met 2 dagen dagopvang per
week. Dit geeft Marta de stimulans tot het ondernemen van activiteiten op
deze dagen en het geeft haar man de ruimte voor zijn eigen
werkzaamheden binnen het huishouden. Na wat aandringen van hem zijn
ze nu samen naar de fysiotherapeut gegaan.
,Marta zou graag weer wat fysiek fitter willen worden, zodat ze samen met
haar man er weer op uit kan. Haar passen zijn nu zo klein. Kun je haar
helpen de paslengte en pashoogte te vergroten. Vooral voor haar man
vindt ze dit belangrijk. Voor zichzelf vindt ze het niet zo’n probleem
Inhoudsopgave
Voorbereidingen:........................................................................................... 7
Aantekeningen les.........................................................................................8
Les 1............................................................................................................................... 8
Les 2............................................................................................................................... 9
Skills:.......................................................................................................... 11
Aantekeningen internet:...............................................................................17
Leestaken:................................................................................................... 26
Geriatrie in de fysiotherapie en kinesitherapie.............................................................26
Samenvatting van WHO guidelines “Risk reduction of cognitive decline and dementia”
2019............................................................................................................................. 37
Effects of physical activity and exercise on the cognitive function of patients with
Alzheimer disease: a meta-analysis. BMC Geriatrics 19:181.........................................41
Ries, J.D. (2018). Rehabilitation for Individuals with Dementia: Facilitating Success.
Current Geriatrics Reports 7: 59-70..............................................................................47
Kenniscentrum sport (z.d.) Beweeggids dementie........................................................59
Kennisclip week 7 Dementie......................................................................................... 63
Bewegen en dementie:................................................................................................. 69
Bekijk delen van de verschillende delen van de online-training voor dementie. Doel is
om een beeld te krijgen van de mogelijke gevolgen van dementie..............................70
Leerboek klinische neurologie hoofdstuk 28.................................................................71
,Voorbereidingen:
Casusverwijzing dementie week 7 (hetero) anamnese (de
mevrouw komt samen met haar man naar de 1elijn
fysiotherapiepraktijk)
Verwijzing: Mevrouw (62 jaar), diagnose dementie. Graag hulp bij
verbeteren looppatroon.
* Welke vroege hypotheses (moment 1 MFH document) kan je
formuleren op basis van deze verwijzing? (Bedenk verschillende
vroege hypothese bij verschillende vormen van dementie)
*Je hebt het diagnostisch proces uitgewerkt in het RPS-formulier
en de praktische uitvoering van de verschillende onderdelen van
het diagnostisch proces voorbereid.
Onderzoekshypothesen:
- Ik verwacht dat er sprake is van verminderde algehele
belastbaarheid/algehele conditie dmv de 6MWT – als gevolg van
inactiviteit
- Ik verwacht dat er sprake is van verminderde spierkracht OE
gemeten met de 5tsts – als gevolg van inactiviteit
- De 30-sec chair stand test – voor de functionele sterkte van de
onderste ledematen (beenkracht en uithoudingsvermogen) – ipv
6MWT en 5tsts los hiervoor – 6MWT is misschien ook te lang voor
mevrouw? (hoelang liep ze nu achter elkaar?)
- Ik verwacht dat er sprake is van valgevaar – een balans test??? ->
vraag hierover stellen..
- Ik verwacht dat er sprake is van een veranderd gangpatroon –
ganganalyselijst van Nijmegen – loopsnelheid/verminderde
staplengte/staphoogte
, - Ik verwacht dat er sprake is van een verminderd cognitief vermogen
– gemeten met de MOCA (beginnende dementie)
- Traplopen functioneel bekijken en observeren – waarom gaat dit
langzamer/moeilijker?
Ze heeft angst om te vallen, maar waarom ervaart ze dit zelf? – balans?
Dynamische balans
Onderzoeksresultaten:
Aantekeningen les
Les 1
Hypothesen:
- Valgevaar
- Handelen – apraxie – gevolg van inactiviteit
- Uithoudingsvermogen
- Verminderde coordinatie
- Mobiliteit
- Snelheid
- Paratonie
- Variabliteit gangbeeld
- Als gevolg van inactiviteit: uithoudingsvermogen, spierkracht,
balans, mobileit
Niet motorische gevolgen van dementie
- Spraak
- Plannen, organiseren
- Geheugen
- Executieve functies
- Stoornis in taal
- Niet meer kunnen herkennen
- Orientatiestoornissen
- Verandering van gedrag, persoonlijkheid
Het huidig bewegen in kaart brengen
Vragenlijsten cognitief functioneren:
- MMSE – bij gevorderde stadia
- MOCA – bij beginnende dementie omdat die wat moeilijker is
RPS formulier:
,Minder energie
Verminderde spierkracht
Verminderde algehele conditie
Traplopen gaat langzamer
Loopsnelheid afgenomen, Kleine passen
Verminderde staplengte
2 dagen dagbesteding
Moeite met huishouden
Met vergroegd pensieon (directe secretaresse)
Angst om te vallen (buiten, trap)
Sinds 1 jaar klachten
Initiatief verlies
Verminderde ziekteperceptie
Onenigheid met partner
Trap in huis
Partner maakt zich zorgen
Les 2
Raamwerk toets:
- Geen inventariserend zeggen maar:
- Of diagnostisch
- Of prognostisch
- Of evaluatief
In de ‘verborgen ik’ fase en de ‘verzonken ik’ fase: iets nieuws leren lukt
niet meer
Verschil paratonie en spasticiteit:
- Spasticiteit heb je een knipmesfenomeen en bij paratonie niet
- Knipmesfenomeen: als de spanning in 1 keer ofwel kan
optreden of wel kan wegvallen (bij een zakmes open
klikken(hij gaat dan in 1 keer open)
- Een tegenwerking, tegenreactie
Bij parkinson: tandradfenomeen
Spierkracht testen
SPPB: startpunt qua test bij dementie, als je niet goed weet waar het
probleem ligt
, Fases: Andere naam: Dit houdt in: Benaderingswijz
e
De bedreigde ik Cognitieve fase Vermindering 1 Realiteits
of meer denk georienteerde
vaardigheden. benadering
Invloed op
complexe en
nieuwe
handelingen
De verdwaalde Emotionele fase Verminderd van Foutloos leren
ik meerdere
denkvaardighed
en
Invloed op
complexe en
nieuwe
handelingen +
routinematige
handelingen
De verborgen ik Psychomotore Ernstige invloed Versterking van
fase op ADL, automatismen
incontinentie,
verminderde
motoriek,
vermindering
communicatie
De verzonken ik Zintuiglijke fase Verlies Validatie en
communicatie, warme zorg
zich volledig
afsluiten
