Hoorcollege 1 (14 november 2023)
Onderwerpen van dit college
Inleiding in het IPR
Geschiedenis van het IPR
Beginselen van conflictenrecht
Structuur van verwijzingsregels
Algemene leerstukken
Handboek
Hoofdstuk 1, 2 (en 3)
Inleiding
Voorbeeld: huwelijk
Een man (NL) en een vrouw (NL) gaan trouwen. Ze wonen in Nederland. Wat gebeurt er met
het huwelijksvermogen? Er ontstaat een gemeenschap van goederen, dat is het rechtgevolg
omdat het in boek 1 van het Burgerlijk Wetboek staat. Wat gebeurt er als ze naar Duitsland
verhuizen? Geldt dan het wettelijk stelsel van Duitsland? Wat als we nu een Nederlander
hebben die met een Argentijnse trouwt (gaat over Koning Willem en Koningin Maxima), wat
gebeurt er dan met het huwelijksvermogen? Is het Nederlands recht dan eigenlijk wel van
toepassing of moeten we Argentijns recht toepassen? Dat maakt heel veel uit, want Willem
heeft huwelijksvoorwaarden gemaakt en onder het Argentijns recht in die tijd was het
verboden om huwelijksvoorwaarden te maken.
Een ander voorbeeld: Martien Meiland
Hij verkoopt zijn woning in de Achterhoek aan een in Nederland wonende Nederlander. Welk
recht is van toepassing? Ongetwijfeld het Nederlands recht. Hij had echter ook nog een
kasteel in Frankrijk die hij uiteindelijk verkocht aan een Nederlander in Nederland. Dan
hebben we ineens een internationaal geval en dan hebben we ineens de vraag welk recht nu
van toepassing is. Twee Nederlanders gaan een overeenkomst met elkaar aan, maar dat huis
staat in Frankrijk. Moet je nu kiezen tussen Nederlands en Frans recht, of geldt gewoon het
Nederlands recht? Hoe geldt dit als hij verkoopt aan een Fransman? Hier zie weer vragen van
internationaal privaatrecht.
Nog een ander voorbeeld: u koopt het Handboek Internationaal Privaatrecht bij bol.com
Welk recht is hier van toepassing? Bol.com is gevestigd in Nederland, dus hier geldt gewoon
het Nederlands recht. Echter, wat als u op Black Friday naar AliExpress gaat en daar een
product haalt. U gaat dus een internationale koopovereenkomst aan met AliExpress, welk
recht moeten we daarop van toepassing verklaren? Chinees recht of Nederlands recht?
Rechtbank Maastricht 18 januari 2006, ECLI:NL:RBMAA:2006:AV3358
Deze zaak gaat over een vrouw die met haar man op bedrijfsuitje gaat naar SnowWorld,
gevestigd in Landgraaf. Ze had nog nooit geskied, ze valt voorover, haar skies schieten niet
los en ze breekt haar been. Ze dient een claim in tegen SnowWorld SKI B.V. bij de
Nederlandse rechter. De vrouw woont gewoon in Nederland. De rechtbank wijst het af omdat
SnowWorld zorgvuldig is geweest en omdat het bekend is dat skiën gevaarlijk is. Welk recht
is van toepassing? Het is gewoon puur Nederlands recht: een Nederlander sluit een
overeenkomst met een Nederlands bedrijf en het ongeluk vindt plaats in Nederland. Geen
internationaal geval dus. Dat ligt anders in de volgende zaak.
,Hoge Raad 28 januari 2022, ECLI:NL:HR:2022:91
Hier gaat een Nederlander skiën in Zwitserland en dan gaat het ook fout. Ook hier is schade
en dan heb je opeens een internationale kwestie: een Nederlander (Z) met schade en een
Zwitsers bedrijf (Wengernalpbahn AG, gevestigd in Interlaken). Naar welke rechter moet je
dan: de Nederlandse of de Zwitserse? En welk recht moet de rechter dan toepassen? En als er
een Zwitsers vonnis is, kan je daar dan iets mee in Nederland? En andersom, als je een
Nederlands vonnis hebt waarin dat Zwitsers bedrijf wordt veroordeeld om te betalen, kan je
dan naar Zwitserland om hem daar ten uitvoer te leggen? Daarnaast heb je natuurlijk de vraag
of het een consumentenovereenkomst is of niet.
- Ambtshalve beoordeling bevoegdheid Nederlandse rechter
- Toepassing art. 15 EVEX II/Verdrag van Lugano II
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 17 oktober 2023, ECLI:NL:GHARL:2023:8700
Eenzelfde soort geval, alleen liep dit heel slecht af want hier overleed het slachtoffer helaas,
dus de familieleden stelden een vordering tot schadevergoeding in. Dus een Nederlandse
familie (Y) wonende in Nederland die dagvaart voor de Nederlandse rechter Alpbacher
Bergbahn Gesellschaft m.b.H & Co. KG, gevestigd in Alpbach, Oostenrijk. Ook hier een
mogelijke onrechtmatige daad of een consumentenovereenkomst. Is de Nederlandse rechter
bevoegd? Welk recht gaat hij dan toepassen?
- Art. 17 lid 1 punt c Verordening Brussel Ibis
- Art. 7 sub 2 Brussel Ibis
Crypto
Ook hier hebben we te maken met IPR-vragen, want wat is een bitcoin/een cryptomunt? Er is
een stelsel van gecreëerde rechten: verbintenisrechtelijke rechten of heeft het ook
goederenrechtelijke aspecten? Dat is volkomen onduidelijk. De belangrijkste vraag is: wat
gebeurd er als bijvoorbeeld het handelsplatform failliet gaat, of als de tussenpersoon failliet
gaat, er wordt beslag gelegd, hoe kom je dan aan jouw crypto? Dat is bijna per definitie
internationaal.
Rechtbank Amsterdam 9 november 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:6488
Deze zaak gaat over TikTok, die handelt in strijd met de AGV. Daar zijn rechtszaken gestart
door de consumentenbond en door Stichting Take Back Your Privacy. Daar is vorig jaar een
tussenuitspraak geweest en net een paar weken geleden is er weer een uitspraak geweest van
de Rechtbank Amsterdam. Ook hier is het een en al internationaal privaatrecht, het gaat
namelijk om de volgende stichtingen, het is in de vorm van een massaschadeclaim:
- Stichting Onderzoek Marktinformatie
- Stichting Take Back Your Privacy
- Stichting Massaschade & Consument
(in Nederland gevestigde claimstichtingen)
Tegen
a. De rechtspersoon naar Iers recht TikTok Technology Limited, gevestigd te Dublin
(Ierland)
b. De vennootschap naar het recht van het Verenigd Koninkrijk Tiktok Information
Technologies UK Limited, gevestigd te Londen (Verernigd Koninkrijk)
c. De vennootschap naar vreemd recht TikTok Inc., gevestigd te Culver City, Californië
(Verenigde Staten van Amerika)
d. De vennootschap naar het recht van de Republiek Singapore Tiktok Pte. Limeted,
gevestigd te Singapore (Republiek Singapore)
, e. De vennootschap naar het recht van de Kaaimaneilanden Bytedance LTD, gevestigd te
West Bay Road, Grand Cayman (Kaaimaneilanden)
f. De vennootschap naar het recht van de Volksrepubliek China Beijing Bytedance
Technology Co. LTD, gevestigd te Beijing (China)
Dit is zonder meer een internationaal geval. Een van de vennootschappen van TikTok zit in
Ierland, dat is handig omdat Ierland bij de EU hoort. Dat praktisch, want er is een verordening
waar we van alles mee kunnen om Ieren voor de Nederlandse rechter te slepen en om
vonnissen in Ierland ten uitvoer te leggen. In het tussenvonnis van 9 november 2022 zegt de
rechtbank dat zij bevoegd is en dan helpt de AVG, art. 79 lid 2 tweede volzin AVG zegt
namelijk dat de rechter van het land waar de betrokkene woont bevoegd is, dus de
Nederlandse rechter is bevoegd (r.o, 5.12). Welk recht passen ze hier dan toe? Het
internationaal privaatrecht moeten ze ambtshalve toepassen (Rechtbank Amsterdam 25
oktober 2023, ECLI:NL:RBAMS:2023:6694, r.o. 2.106).
Gerechtshof ’s-Hertogenbosch 31 augustus 2021, ECLI:NL:GHSHE:2021:2699
Deze zaak gaat over iemand die in Amerika een paard probeert te verkopen, dat doet hij
namens partijen in Nederland. De tussenpersoon zegt tegen de eigenaar: ik heb hem verkocht
voor 175.000 dollar, maar uiteindelijk blijkt dat hij er 450.000 dollar voor heeft gevangen en
het verschil heeft de tussenpersoon gehouden. Er is vervolgens een procedure in Amerika in
Tennessee, daar komt een vonnis uit de bus en in dat vonnis wordt niet alleen de schade
vergoed die de ene partij lijdt, maar er wordt ook nog eens een straf opgelegd. Dat vonnis wil
men vervolgens in Nederland ten uitvoer leggen en dan is de vraag of dit kan. Dan hebben we
een IPR-vraag: kan ik een buitenlands veroordelend vonnis in Nederland ten uitvoer leggen?
We zullen later zien dat dit kan, voor zover het niet deze punitive damages betreft.
Drie hoofdonderdelen (Nederlands) Internationaal privaatrecht
1. Internationaal bevoegdheidsrecht: is de Nederlandse rechter bevoegd in een
internationale kwestie?
2. Conflictenrecht: als de Nederlandse rechter dan bevoegd is, welk recht gaat hij dan
toepassen? Conflict tussen wetten.
3. Internationaal erkennings- en tenuitvoerleggingsrecht: als je een buitenlands vonnis
hebt, kan je dat dan in Nederland erkennen? Onder welke voorwaarden kan je een
buitenlands vonnis erkennen? En als je een buitenlands veroordelend vonnis hebt, kan
je dat dan hier executeren?
Internationaal privaatrecht is: nationaal recht voor internationale gevallen. Je hebt Nederlands
Internationaal Privaatrecht en dat bepaald wanneer de Nederlandse rechter bevoegd is, welk
recht hij gaat toepassen en of we buitenlandse vonnissen in Nederland kunnen executeren. We
hebben ook Duits, Frans, Amerikaans, etc. Internationaal Privaatrecht. Ieder land heeft zijn
eigen IPR-regels en dat maakt het complex.
Je hebt bijvoorbeeld een Nederlandse kapitein, eigenaar van een zeeschip, en die had twee
zeeschepen. Op de ene voer hij zelf als kapitein en op de andere voer iemand anders. Hij had
een kok uit Thailand aan boord en die twee werden verliefd en na een tijdje gingen ze trouwen
in Thailand volgens de lokale rituelen. Die kapitein dacht: dit is toch niet geldig. In Thailand
denken ze daar heel anders over, daar ben je getrouwd. Het kan dus zijn dat je rechtspositie in
Thailand anders is dan die in Nederland: rechtsposities zijn afhankelijk van plaats en tijd.
Deze kapitein kwam bij een Nederlandse notaris en hij zei dat ze getrouwd waren en gingen
samenwonen, waarop de notaris vroeg naar de huwelijkse voorwaarden. Die had hij niet, want
, hij dacht dat het huwelijk niet geldig was. Echter, uit boek 10 van het Burgerlijk Wetboek, een
regel van Nederlands Internationaal Privaatrecht, blijkt dat een huwelijk geldig is als hij
geldig is volgens het land waar het huwelijk gesloten is. Dus het huwelijk in Thailand wordt
in Nederland erkent. Het gevolg is dus dat de kapitein in plaats van twee schepen eigenaar is
van nog maar een schip, of beter gezegd beide schepen zijn gemeenschappelijk geworden van
hem en zijn Thaise vrouw. Je rechtspositie kan dus verschillen en als die rechtsposities
verschillen, dan noemen we dat hinkende rechtsverhoudingen. In dit geval is het
gecorrigeerd, aangezien zowel de man als de vrouw dat wilden, dit was namelijk nooit de
bedoeling.
- In dit vak hebben we het uitsluitend over het Nederlands Internationaal Privaatrecht,
maar in de praktijk moet je kijken welke landen erbij betrokken zijn, wat het
Internationaal Privaatrecht daar doet en of dat samenloopt of juist niet en ook wat het
meest gunstig is voor je cliënt.
Het doel van het Internationaal Privaatrecht is het zo doelmatig en rechtvaardig mogelijk
reguleren van het internationale rechtsverkeer. Hoe richten we dat in? Dat doen we op basis
van onze eigen Nederlandse waarden en normen. Wat dus doelmatig is, bepaald de
Nederlandse wetgever en wat rechtvaardig is bepalen we ook. Het is niet zo dat we daar een
wereldwijd begrip van hebben.
Bestaansvoorwaarden conflictenrecht: welk recht is van toepassing?
Wanneer heb je een vraag van conflictenrecht? Dat heb je eigenlijk alleen als je een verschil
hebt in de inhoud van rechtsstelsels. Het toepassen van conflictregels, van de vraag welk recht
van toepassing is, dat speelt alleen als het recht verschilt. Je hebt dus rechtsverscheidenheid
als eerste voorwaarde. De tweede voorwaarde is dat je internationaal rechtsverkeer nodig
hebt, het recht kan verschillen maar als die twee landen nooit zakendoen met elkaar, mensen
nooit de grens overgaan, dan heb je geen vragen van Internationaal Privaatrecht. De twee
basisvoorwaarden voor de vraag van het toepasselijke recht zijn dus:
- Rechtsverscheidenheid
- Grensoverschrijdend rechtsverkeer
Wat rekenen wij tot het Internationaal Privaatrecht?
Interregionaal Privaatrecht
Als we het hebben over interregionaal Privaatrecht hoort dat er dan ook bij? Dan moet u
denken aan ons koninkrijk. We hebben natuurlijk het Europese deel met Nederland, maar er
zijn natuurlijk ook nog overzeese rijksdelen. We hebben Nederland, Aruba, Curaçao en Sint-
Maarten. Al die landen hebben hun eigen Burgerlijk Wetboek. Zo geldt volgens het
Nederlandse Burgerlijk Wetboek dat je een vaderschapsactie kunt instellen tot acht jaar na
overlijden, maar volgens het recht op Curaçao is deze termijn vijf jaar. Dan is het dus heel erg
belangrijk of het het Nederlands recht is of het recht van Curaçao. Dat noemen wij dus geen
Internationaal Privaatrecht, maar dat is Interregionaal Privaatrecht, want het gaat om een
wetsconflict binnen het Nederlandse Koninkrijk. We hebben natuurlijk ook nog drie
gemeentes: Bonaire, Sint-Eustatius en Saba. Nederlandse gemeenten waar het recht ook niet
helemaal gelijk is aan het Europees Nederlands recht.
- LET OP: hier wordt tijdens de hoorcolleges verder geen aandacht aan besteed, maar
het is wel tentamenstof (Hoofdstuk 27 Handboek)
Intergentiel Privaatrecht
Onderwerpen van dit college
Inleiding in het IPR
Geschiedenis van het IPR
Beginselen van conflictenrecht
Structuur van verwijzingsregels
Algemene leerstukken
Handboek
Hoofdstuk 1, 2 (en 3)
Inleiding
Voorbeeld: huwelijk
Een man (NL) en een vrouw (NL) gaan trouwen. Ze wonen in Nederland. Wat gebeurt er met
het huwelijksvermogen? Er ontstaat een gemeenschap van goederen, dat is het rechtgevolg
omdat het in boek 1 van het Burgerlijk Wetboek staat. Wat gebeurt er als ze naar Duitsland
verhuizen? Geldt dan het wettelijk stelsel van Duitsland? Wat als we nu een Nederlander
hebben die met een Argentijnse trouwt (gaat over Koning Willem en Koningin Maxima), wat
gebeurt er dan met het huwelijksvermogen? Is het Nederlands recht dan eigenlijk wel van
toepassing of moeten we Argentijns recht toepassen? Dat maakt heel veel uit, want Willem
heeft huwelijksvoorwaarden gemaakt en onder het Argentijns recht in die tijd was het
verboden om huwelijksvoorwaarden te maken.
Een ander voorbeeld: Martien Meiland
Hij verkoopt zijn woning in de Achterhoek aan een in Nederland wonende Nederlander. Welk
recht is van toepassing? Ongetwijfeld het Nederlands recht. Hij had echter ook nog een
kasteel in Frankrijk die hij uiteindelijk verkocht aan een Nederlander in Nederland. Dan
hebben we ineens een internationaal geval en dan hebben we ineens de vraag welk recht nu
van toepassing is. Twee Nederlanders gaan een overeenkomst met elkaar aan, maar dat huis
staat in Frankrijk. Moet je nu kiezen tussen Nederlands en Frans recht, of geldt gewoon het
Nederlands recht? Hoe geldt dit als hij verkoopt aan een Fransman? Hier zie weer vragen van
internationaal privaatrecht.
Nog een ander voorbeeld: u koopt het Handboek Internationaal Privaatrecht bij bol.com
Welk recht is hier van toepassing? Bol.com is gevestigd in Nederland, dus hier geldt gewoon
het Nederlands recht. Echter, wat als u op Black Friday naar AliExpress gaat en daar een
product haalt. U gaat dus een internationale koopovereenkomst aan met AliExpress, welk
recht moeten we daarop van toepassing verklaren? Chinees recht of Nederlands recht?
Rechtbank Maastricht 18 januari 2006, ECLI:NL:RBMAA:2006:AV3358
Deze zaak gaat over een vrouw die met haar man op bedrijfsuitje gaat naar SnowWorld,
gevestigd in Landgraaf. Ze had nog nooit geskied, ze valt voorover, haar skies schieten niet
los en ze breekt haar been. Ze dient een claim in tegen SnowWorld SKI B.V. bij de
Nederlandse rechter. De vrouw woont gewoon in Nederland. De rechtbank wijst het af omdat
SnowWorld zorgvuldig is geweest en omdat het bekend is dat skiën gevaarlijk is. Welk recht
is van toepassing? Het is gewoon puur Nederlands recht: een Nederlander sluit een
overeenkomst met een Nederlands bedrijf en het ongeluk vindt plaats in Nederland. Geen
internationaal geval dus. Dat ligt anders in de volgende zaak.
,Hoge Raad 28 januari 2022, ECLI:NL:HR:2022:91
Hier gaat een Nederlander skiën in Zwitserland en dan gaat het ook fout. Ook hier is schade
en dan heb je opeens een internationale kwestie: een Nederlander (Z) met schade en een
Zwitsers bedrijf (Wengernalpbahn AG, gevestigd in Interlaken). Naar welke rechter moet je
dan: de Nederlandse of de Zwitserse? En welk recht moet de rechter dan toepassen? En als er
een Zwitsers vonnis is, kan je daar dan iets mee in Nederland? En andersom, als je een
Nederlands vonnis hebt waarin dat Zwitsers bedrijf wordt veroordeeld om te betalen, kan je
dan naar Zwitserland om hem daar ten uitvoer te leggen? Daarnaast heb je natuurlijk de vraag
of het een consumentenovereenkomst is of niet.
- Ambtshalve beoordeling bevoegdheid Nederlandse rechter
- Toepassing art. 15 EVEX II/Verdrag van Lugano II
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 17 oktober 2023, ECLI:NL:GHARL:2023:8700
Eenzelfde soort geval, alleen liep dit heel slecht af want hier overleed het slachtoffer helaas,
dus de familieleden stelden een vordering tot schadevergoeding in. Dus een Nederlandse
familie (Y) wonende in Nederland die dagvaart voor de Nederlandse rechter Alpbacher
Bergbahn Gesellschaft m.b.H & Co. KG, gevestigd in Alpbach, Oostenrijk. Ook hier een
mogelijke onrechtmatige daad of een consumentenovereenkomst. Is de Nederlandse rechter
bevoegd? Welk recht gaat hij dan toepassen?
- Art. 17 lid 1 punt c Verordening Brussel Ibis
- Art. 7 sub 2 Brussel Ibis
Crypto
Ook hier hebben we te maken met IPR-vragen, want wat is een bitcoin/een cryptomunt? Er is
een stelsel van gecreëerde rechten: verbintenisrechtelijke rechten of heeft het ook
goederenrechtelijke aspecten? Dat is volkomen onduidelijk. De belangrijkste vraag is: wat
gebeurd er als bijvoorbeeld het handelsplatform failliet gaat, of als de tussenpersoon failliet
gaat, er wordt beslag gelegd, hoe kom je dan aan jouw crypto? Dat is bijna per definitie
internationaal.
Rechtbank Amsterdam 9 november 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:6488
Deze zaak gaat over TikTok, die handelt in strijd met de AGV. Daar zijn rechtszaken gestart
door de consumentenbond en door Stichting Take Back Your Privacy. Daar is vorig jaar een
tussenuitspraak geweest en net een paar weken geleden is er weer een uitspraak geweest van
de Rechtbank Amsterdam. Ook hier is het een en al internationaal privaatrecht, het gaat
namelijk om de volgende stichtingen, het is in de vorm van een massaschadeclaim:
- Stichting Onderzoek Marktinformatie
- Stichting Take Back Your Privacy
- Stichting Massaschade & Consument
(in Nederland gevestigde claimstichtingen)
Tegen
a. De rechtspersoon naar Iers recht TikTok Technology Limited, gevestigd te Dublin
(Ierland)
b. De vennootschap naar het recht van het Verenigd Koninkrijk Tiktok Information
Technologies UK Limited, gevestigd te Londen (Verernigd Koninkrijk)
c. De vennootschap naar vreemd recht TikTok Inc., gevestigd te Culver City, Californië
(Verenigde Staten van Amerika)
d. De vennootschap naar het recht van de Republiek Singapore Tiktok Pte. Limeted,
gevestigd te Singapore (Republiek Singapore)
, e. De vennootschap naar het recht van de Kaaimaneilanden Bytedance LTD, gevestigd te
West Bay Road, Grand Cayman (Kaaimaneilanden)
f. De vennootschap naar het recht van de Volksrepubliek China Beijing Bytedance
Technology Co. LTD, gevestigd te Beijing (China)
Dit is zonder meer een internationaal geval. Een van de vennootschappen van TikTok zit in
Ierland, dat is handig omdat Ierland bij de EU hoort. Dat praktisch, want er is een verordening
waar we van alles mee kunnen om Ieren voor de Nederlandse rechter te slepen en om
vonnissen in Ierland ten uitvoer te leggen. In het tussenvonnis van 9 november 2022 zegt de
rechtbank dat zij bevoegd is en dan helpt de AVG, art. 79 lid 2 tweede volzin AVG zegt
namelijk dat de rechter van het land waar de betrokkene woont bevoegd is, dus de
Nederlandse rechter is bevoegd (r.o, 5.12). Welk recht passen ze hier dan toe? Het
internationaal privaatrecht moeten ze ambtshalve toepassen (Rechtbank Amsterdam 25
oktober 2023, ECLI:NL:RBAMS:2023:6694, r.o. 2.106).
Gerechtshof ’s-Hertogenbosch 31 augustus 2021, ECLI:NL:GHSHE:2021:2699
Deze zaak gaat over iemand die in Amerika een paard probeert te verkopen, dat doet hij
namens partijen in Nederland. De tussenpersoon zegt tegen de eigenaar: ik heb hem verkocht
voor 175.000 dollar, maar uiteindelijk blijkt dat hij er 450.000 dollar voor heeft gevangen en
het verschil heeft de tussenpersoon gehouden. Er is vervolgens een procedure in Amerika in
Tennessee, daar komt een vonnis uit de bus en in dat vonnis wordt niet alleen de schade
vergoed die de ene partij lijdt, maar er wordt ook nog eens een straf opgelegd. Dat vonnis wil
men vervolgens in Nederland ten uitvoer leggen en dan is de vraag of dit kan. Dan hebben we
een IPR-vraag: kan ik een buitenlands veroordelend vonnis in Nederland ten uitvoer leggen?
We zullen later zien dat dit kan, voor zover het niet deze punitive damages betreft.
Drie hoofdonderdelen (Nederlands) Internationaal privaatrecht
1. Internationaal bevoegdheidsrecht: is de Nederlandse rechter bevoegd in een
internationale kwestie?
2. Conflictenrecht: als de Nederlandse rechter dan bevoegd is, welk recht gaat hij dan
toepassen? Conflict tussen wetten.
3. Internationaal erkennings- en tenuitvoerleggingsrecht: als je een buitenlands vonnis
hebt, kan je dat dan in Nederland erkennen? Onder welke voorwaarden kan je een
buitenlands vonnis erkennen? En als je een buitenlands veroordelend vonnis hebt, kan
je dat dan hier executeren?
Internationaal privaatrecht is: nationaal recht voor internationale gevallen. Je hebt Nederlands
Internationaal Privaatrecht en dat bepaald wanneer de Nederlandse rechter bevoegd is, welk
recht hij gaat toepassen en of we buitenlandse vonnissen in Nederland kunnen executeren. We
hebben ook Duits, Frans, Amerikaans, etc. Internationaal Privaatrecht. Ieder land heeft zijn
eigen IPR-regels en dat maakt het complex.
Je hebt bijvoorbeeld een Nederlandse kapitein, eigenaar van een zeeschip, en die had twee
zeeschepen. Op de ene voer hij zelf als kapitein en op de andere voer iemand anders. Hij had
een kok uit Thailand aan boord en die twee werden verliefd en na een tijdje gingen ze trouwen
in Thailand volgens de lokale rituelen. Die kapitein dacht: dit is toch niet geldig. In Thailand
denken ze daar heel anders over, daar ben je getrouwd. Het kan dus zijn dat je rechtspositie in
Thailand anders is dan die in Nederland: rechtsposities zijn afhankelijk van plaats en tijd.
Deze kapitein kwam bij een Nederlandse notaris en hij zei dat ze getrouwd waren en gingen
samenwonen, waarop de notaris vroeg naar de huwelijkse voorwaarden. Die had hij niet, want
, hij dacht dat het huwelijk niet geldig was. Echter, uit boek 10 van het Burgerlijk Wetboek, een
regel van Nederlands Internationaal Privaatrecht, blijkt dat een huwelijk geldig is als hij
geldig is volgens het land waar het huwelijk gesloten is. Dus het huwelijk in Thailand wordt
in Nederland erkent. Het gevolg is dus dat de kapitein in plaats van twee schepen eigenaar is
van nog maar een schip, of beter gezegd beide schepen zijn gemeenschappelijk geworden van
hem en zijn Thaise vrouw. Je rechtspositie kan dus verschillen en als die rechtsposities
verschillen, dan noemen we dat hinkende rechtsverhoudingen. In dit geval is het
gecorrigeerd, aangezien zowel de man als de vrouw dat wilden, dit was namelijk nooit de
bedoeling.
- In dit vak hebben we het uitsluitend over het Nederlands Internationaal Privaatrecht,
maar in de praktijk moet je kijken welke landen erbij betrokken zijn, wat het
Internationaal Privaatrecht daar doet en of dat samenloopt of juist niet en ook wat het
meest gunstig is voor je cliënt.
Het doel van het Internationaal Privaatrecht is het zo doelmatig en rechtvaardig mogelijk
reguleren van het internationale rechtsverkeer. Hoe richten we dat in? Dat doen we op basis
van onze eigen Nederlandse waarden en normen. Wat dus doelmatig is, bepaald de
Nederlandse wetgever en wat rechtvaardig is bepalen we ook. Het is niet zo dat we daar een
wereldwijd begrip van hebben.
Bestaansvoorwaarden conflictenrecht: welk recht is van toepassing?
Wanneer heb je een vraag van conflictenrecht? Dat heb je eigenlijk alleen als je een verschil
hebt in de inhoud van rechtsstelsels. Het toepassen van conflictregels, van de vraag welk recht
van toepassing is, dat speelt alleen als het recht verschilt. Je hebt dus rechtsverscheidenheid
als eerste voorwaarde. De tweede voorwaarde is dat je internationaal rechtsverkeer nodig
hebt, het recht kan verschillen maar als die twee landen nooit zakendoen met elkaar, mensen
nooit de grens overgaan, dan heb je geen vragen van Internationaal Privaatrecht. De twee
basisvoorwaarden voor de vraag van het toepasselijke recht zijn dus:
- Rechtsverscheidenheid
- Grensoverschrijdend rechtsverkeer
Wat rekenen wij tot het Internationaal Privaatrecht?
Interregionaal Privaatrecht
Als we het hebben over interregionaal Privaatrecht hoort dat er dan ook bij? Dan moet u
denken aan ons koninkrijk. We hebben natuurlijk het Europese deel met Nederland, maar er
zijn natuurlijk ook nog overzeese rijksdelen. We hebben Nederland, Aruba, Curaçao en Sint-
Maarten. Al die landen hebben hun eigen Burgerlijk Wetboek. Zo geldt volgens het
Nederlandse Burgerlijk Wetboek dat je een vaderschapsactie kunt instellen tot acht jaar na
overlijden, maar volgens het recht op Curaçao is deze termijn vijf jaar. Dan is het dus heel erg
belangrijk of het het Nederlands recht is of het recht van Curaçao. Dat noemen wij dus geen
Internationaal Privaatrecht, maar dat is Interregionaal Privaatrecht, want het gaat om een
wetsconflict binnen het Nederlandse Koninkrijk. We hebben natuurlijk ook nog drie
gemeentes: Bonaire, Sint-Eustatius en Saba. Nederlandse gemeenten waar het recht ook niet
helemaal gelijk is aan het Europees Nederlands recht.
- LET OP: hier wordt tijdens de hoorcolleges verder geen aandacht aan besteed, maar
het is wel tentamenstof (Hoofdstuk 27 Handboek)
Intergentiel Privaatrecht
