BOEKRECENSIE NOBEL
STREVEN
Het onwaarschijnlijke maar waargebeurde verhaal van
ridder Jan van Brederode
Auteur: Jari Hommels
Studentnummer: 569016
Docent: Frank Brinkman
Datum: 17-06-2025
Vak: Biografie
Studiejaar: 2024-2025
Moduulcode: (L.23385)
Toetscode: (T.49547)
, Jan van Brederode
Diverse keren in het boek ontstaat er een wisselwerking tussen de vraagstelling van
de schrijver en de gehanteerde bronnen. Over de keuze om monnik te worden vraagt
de auteur, Frits van Oostrom, zich af: ‘Waarom zou een succesvolle ridder het adellijk
leven opgeven om monnik te worden?’ In zijn zoektocht naar het antwoord dwingt
van Oostrom zichzelf om breder te kijken dan naar de kroniek van Jan van Leyden
alleen. Zo stuitte van Oostrom onder meer op het huwelijkscontract tussen Jan van
Brederode en Johanna van Abcoude, waarin Jan een jaarlijkse toelage aan zijn
schoonvader Willem van Abcoude en Duurstede toezegde. Dit was direct al een
financiële molensteen om de nek van Jan van Brederode, maar met de erfenis van de
Heer van Abcoude in het vooruitzicht, zag Jan nog perspectief. Het perspectief
verslechterde toen er een tweede probleem zich voordeed: Jan en Johanna konden
maar geen kind krijgen. Na ruim zeven jaar huwelijk was er nog geen nageslacht en
daarmee was de dynastie in gevaar. Ook de bedevaart naar Ierland heeft helaas niks
opgeleverd. Zonder direct nageslacht van de Heer van Brederode komt het erfrecht te
vervallen en keert het bezit terug naar de Graaf van Holland. Doordat Jan en zijn vrouw
naar het klooster gingen, kon Walraven de achtste Heer van Brederode worden en was
de successiecrisis voorlopig bezweert. Van Oostrom laat in het boek zien dat Jan van
Brederode zowel financiële, persoonlijke als politieke motieven had om zijn leven te
vervolgen als kloosterling. Later in het boek, wanneer Jan het klooster de Sint-Jansberg
verlaat, ziet men bovendien een wisselwerking tussen financiële motieven (Jan kan
met de erfenis van zijn schoonvader zijn schuldenkwestie aflossen en Walraven
vrijkopen) politiek motief (Jan heeft pauselijke toestemming om het klooster te
verlaten en recht op de erfenis) en een persoonlijk motief (Jan kan zijn huwelijk met
Johanna hervatten). Deze motieven beantwoorden van Oostroms vraag: ‘Waarom zag
Jan de noodzaak om het kartuis te Zelem te verlaten?’
Frits van Oostrom heeft een brede literatuurstudie gedaan naar bestaande bronnen
om goed in de huid van Jan van Brederode te kruipen. Van Oostrom
citeert/parafraseert regelmatig uit de Brederode-kroniek van Jan van Leyden, maar
gebruikt ook aanvullende bronnen om een allesomvattend beeld van Jan van
Brederode te schetsen. Denk bijvoorbeeld aan de rechtsdocumenten, over het bezit-
en erfrecht van de Brederodes, of over historische bronnen rond de Hoekse en
Kabeljauwse twisten en de oorlog in Friesland, die de politieke situatie in Jans leven
inzichtelijk maakt. Ook de archeologische vondsten bij de ruïnes van kasteel
Santpoort heeft van Oostrom onderzocht en hij heeft stamboomonderzoek gedaan
naar het Huis van Brederode om de voorgangers en opvolgers van Jan van Brederode
een plek in het boek te geven. Tot slot citeert van Oostrom regelmatig uit Des coninx
summe, een publicatie van Jan, want in deze publicatie leert men meer over het
creatieve taalgebruik van de zevende Heer van Brederode. Van Oostrom kijkt kritisch
naar de bronnen en is voorzichtig met zijn conclusies. Zo bekritiseert hij Jan van
Leiden met zijn aanname dat Johanna van Abcoude op ‘instigatie van haar echtgenoot’
intrad tot het klooster. Die conclusie is voor van Oostrom te voorbarig, want onder
meer Graaf Albrecht en Walraven van Brederode hadden er belang bij dat Jan en
Johanna terugtraden als heer en vrouwe van Brederode. De conclusie van van Oostrom
is daarom dat het onbekend is wie de ingeving gaf om het leven in het klooster te
vervolgen en van Oostrom noemt dat ‘zielsjammer’. Het blijft dus een mysterie, maar
de auteur is met deze beschrijving wel representatief en betrouwbaar gebleken.
STREVEN
Het onwaarschijnlijke maar waargebeurde verhaal van
ridder Jan van Brederode
Auteur: Jari Hommels
Studentnummer: 569016
Docent: Frank Brinkman
Datum: 17-06-2025
Vak: Biografie
Studiejaar: 2024-2025
Moduulcode: (L.23385)
Toetscode: (T.49547)
, Jan van Brederode
Diverse keren in het boek ontstaat er een wisselwerking tussen de vraagstelling van
de schrijver en de gehanteerde bronnen. Over de keuze om monnik te worden vraagt
de auteur, Frits van Oostrom, zich af: ‘Waarom zou een succesvolle ridder het adellijk
leven opgeven om monnik te worden?’ In zijn zoektocht naar het antwoord dwingt
van Oostrom zichzelf om breder te kijken dan naar de kroniek van Jan van Leyden
alleen. Zo stuitte van Oostrom onder meer op het huwelijkscontract tussen Jan van
Brederode en Johanna van Abcoude, waarin Jan een jaarlijkse toelage aan zijn
schoonvader Willem van Abcoude en Duurstede toezegde. Dit was direct al een
financiële molensteen om de nek van Jan van Brederode, maar met de erfenis van de
Heer van Abcoude in het vooruitzicht, zag Jan nog perspectief. Het perspectief
verslechterde toen er een tweede probleem zich voordeed: Jan en Johanna konden
maar geen kind krijgen. Na ruim zeven jaar huwelijk was er nog geen nageslacht en
daarmee was de dynastie in gevaar. Ook de bedevaart naar Ierland heeft helaas niks
opgeleverd. Zonder direct nageslacht van de Heer van Brederode komt het erfrecht te
vervallen en keert het bezit terug naar de Graaf van Holland. Doordat Jan en zijn vrouw
naar het klooster gingen, kon Walraven de achtste Heer van Brederode worden en was
de successiecrisis voorlopig bezweert. Van Oostrom laat in het boek zien dat Jan van
Brederode zowel financiële, persoonlijke als politieke motieven had om zijn leven te
vervolgen als kloosterling. Later in het boek, wanneer Jan het klooster de Sint-Jansberg
verlaat, ziet men bovendien een wisselwerking tussen financiële motieven (Jan kan
met de erfenis van zijn schoonvader zijn schuldenkwestie aflossen en Walraven
vrijkopen) politiek motief (Jan heeft pauselijke toestemming om het klooster te
verlaten en recht op de erfenis) en een persoonlijk motief (Jan kan zijn huwelijk met
Johanna hervatten). Deze motieven beantwoorden van Oostroms vraag: ‘Waarom zag
Jan de noodzaak om het kartuis te Zelem te verlaten?’
Frits van Oostrom heeft een brede literatuurstudie gedaan naar bestaande bronnen
om goed in de huid van Jan van Brederode te kruipen. Van Oostrom
citeert/parafraseert regelmatig uit de Brederode-kroniek van Jan van Leyden, maar
gebruikt ook aanvullende bronnen om een allesomvattend beeld van Jan van
Brederode te schetsen. Denk bijvoorbeeld aan de rechtsdocumenten, over het bezit-
en erfrecht van de Brederodes, of over historische bronnen rond de Hoekse en
Kabeljauwse twisten en de oorlog in Friesland, die de politieke situatie in Jans leven
inzichtelijk maakt. Ook de archeologische vondsten bij de ruïnes van kasteel
Santpoort heeft van Oostrom onderzocht en hij heeft stamboomonderzoek gedaan
naar het Huis van Brederode om de voorgangers en opvolgers van Jan van Brederode
een plek in het boek te geven. Tot slot citeert van Oostrom regelmatig uit Des coninx
summe, een publicatie van Jan, want in deze publicatie leert men meer over het
creatieve taalgebruik van de zevende Heer van Brederode. Van Oostrom kijkt kritisch
naar de bronnen en is voorzichtig met zijn conclusies. Zo bekritiseert hij Jan van
Leiden met zijn aanname dat Johanna van Abcoude op ‘instigatie van haar echtgenoot’
intrad tot het klooster. Die conclusie is voor van Oostrom te voorbarig, want onder
meer Graaf Albrecht en Walraven van Brederode hadden er belang bij dat Jan en
Johanna terugtraden als heer en vrouwe van Brederode. De conclusie van van Oostrom
is daarom dat het onbekend is wie de ingeving gaf om het leven in het klooster te
vervolgen en van Oostrom noemt dat ‘zielsjammer’. Het blijft dus een mysterie, maar
de auteur is met deze beschrijving wel representatief en betrouwbaar gebleken.
