Fysiologie blok 1.4
Nutrition
Hoofdstuk 16: Levenscyclus p673 - 687
Concepti: eicel + zaadcel zygote. 40 weken zwanger, verdeeld in 3 trimesters van 13-14 weken;
valt niet samen met fases van de foetale ontwikkeling:
- Blastogene fase (wk 0-2): bevruchting. Blastocyste: bevruchtte eicel die zich al een aantal keren
heeft gedeeld: snelle celdeling + differentiatie; binnenste laag wordt de foetus, buitenste laag de
placenta. Blastocyste zet zichzelf vast in baarmoederslijmvlies:endometrium.
- Embryonale fase (wk 3-8): ontwikkeling placenta en navelstreng: voeding nu via moeder naar kind.
In week 8 alle hoofd interne organen + belangrijkste externe lichaamsstructuren gevormd
(organogenese) Kritieke periode: voedingsdeficiënties of overmaat/inname van schadelijke
substanties kunnen leiden tot geboorte defecten of miskramen.
- Foetale fase (wk 8-geboorte): enorm snelle groei en ontwikkeling foetus. Bij geboorte baby
ongeveer 50 cm lang en 3,4 kg zwaar.
Verandering in moederlichaam:
- Stijging productie progesteron en oestrogeen (aangemaakt door placenta), dit zijn
zwangerschapsbeschermende hormonen.
- Groei moederweefsel (borsten, baarmoeder, vetopslag (voor energie)). Borsten groeien en
veranderingen in het borstweefsel door hormonen om voor te bereiden op lactatie.
- Stijging bloedvolume en rode bloedcellen (ijzer, folaat en B12 essentieel voor productie ery’s)
- Bewegingssnelheid spijsverteringskanaal vertraagd: betere absorptie (maar ook klachten)
- Hartslag stijgt met 20%
- Kromming ruggengraat neemt toe.
Aankomen tijdens zwangerschap:
Gezondheid moeder en kind hangt af van hoe zwaar moeder is aan het begin van de zwangerschap
en hoeveel ze aankomt tijdens de zwangerschap. Aankomen vooral tijdens 2e en 3e trimester.
- Richtlijnen aankomen tijdens zwangerschap: ondergewicht: 12,5-18 kg /normaal: 11,5-16 kg /
overgewicht: 7-11,5 kg / obesitas: 5-9 kg. Voor tweeling: normaal: 17-25 kg / overgewicht: 14-23 kg /
obesitas: 11-19 kg.
bij deze waardes 40% gewicht is foetus, placenta, en vruchtvlies / 60% is moederweefsel.
Energie en voeding tijdens zwangerschap:
Energie: ruststofwisseling neemt toe + energie nodig om aankomen te ondersteunen (gemiddeld: 2e
trimester 340 extra kcal per dag nodig / 3e trimester 450 kcal per dag nodig)
Voeding: tijdens zwangerschap vaak tekort aan ijzer en foliumzuur (vrouwen die zwanger willen
worden wordt een supplement met foliumzuur aangeraden).
Meer nodig tijdens zwangerschap: vitamine A, B1, B2, B3, B6, Foliumzuur, B12, B11, C, magnesium,
ijzer, zink, selenium, jodium, koper, chroom, mangaan, molybeen en water
- Foliumzuur: te weinig spina bifida (open ruggetje); defect in neurale buis
- Ijzer: vaak dip in 28e week: verrijking nodig
- Eiwit: nodig voor opbouw nieuw weefsel. Advies: 1.1 g/kg lichaamsgewicht per dag. (wordt vaak al
1
, gehaald met normale voeding).
- Vet: nodig voor energie, opslag (voor borstvoeding) en ontwikkeling placentaweefsel (diëten met
erg weinig vet worden afgeraden).
- Koolhydraten: hoofdbron extra kcal tijdens zwangerschap
Voedselkeuze voor zwangere vrouwen:
- extra kcal door: granen, groente, fruit en magere melkproducten.
- Voorzichtig met supplementen i.v.m. overdosis
- Geen alcohol (FAS: foetale alcohol syndroom) / < 300 mg cafeïne per dag (2 kopjes koffie) / niet
roken/drugs. Consequenties bij wel gebruik alcohol/tabak/drugs: miskraam, te vroeg geboren,
ondergewicht bij geboorte, zuigeling verslaafd bij de geboorte, grotere kans op sterfte in 1e jaar, SIDS
(sudden infant death syndrome), geboorte afwijkingen, foetale groei/alcohol syndroom.
- Geen zwaardvis, makreel (bevat te veel kwik), wel garnaal, tonijn, zalm, witvis
- Voorzichtig met sommige medicijnen, sommige kunnen teratogene effecten hebben:
abnormaliteiten/misvormingen (vb DES softemon)
Speciale situaties tijdens zwangerschap:
- Ochtend misselijkheid/overgeven (vooral begin zwangerschap door hormonale veranderingen),
hartpijn, hemorrhoïden (spataders rond slokdarm/rectum) & constipatie (vertragen
spijsverteringskanaal).
Kleinere porties en vaker eten (+ genoeg vocht en vezels) helpen hier vaak goed tegen
- Voedsel verlangens/afkeer: vaak niet door onvolledig eetpatroon maar door metabole verandering.
- Hypertensie + eiwit in urine (proteinurie) kunnen duiden op pre-eclampsie
(zwangerschapsvergiftiging): ernstige stollingsstoornissen en orgaanschade, kans op hersenbloeding.
Kan ontwikkelen tot eclampsie (ook nog aanvallen): aandoening dodelijk voor moeder en baby.
- Diabetes: iemand met diabetes moet voorzichtiger zijn. Ook verhoogde kans op pre-eclampsie.
- Zwangerschaps diabetes: abnormale glucose tolerantie alleen tijdens zwangerschap
- HIV/aids: door medicatie kans erg klein dat moeder het doorgeeft aan kind.
- Adolescentie: hoger risico op aandoeningen omdat ze vaak zelf nog in de groei zijn en aan het
ontwikkelen zijn + vaak zelf nog slecht eetpatroon.
2
Nutrition
Hoofdstuk 16: Levenscyclus p673 - 687
Concepti: eicel + zaadcel zygote. 40 weken zwanger, verdeeld in 3 trimesters van 13-14 weken;
valt niet samen met fases van de foetale ontwikkeling:
- Blastogene fase (wk 0-2): bevruchting. Blastocyste: bevruchtte eicel die zich al een aantal keren
heeft gedeeld: snelle celdeling + differentiatie; binnenste laag wordt de foetus, buitenste laag de
placenta. Blastocyste zet zichzelf vast in baarmoederslijmvlies:endometrium.
- Embryonale fase (wk 3-8): ontwikkeling placenta en navelstreng: voeding nu via moeder naar kind.
In week 8 alle hoofd interne organen + belangrijkste externe lichaamsstructuren gevormd
(organogenese) Kritieke periode: voedingsdeficiënties of overmaat/inname van schadelijke
substanties kunnen leiden tot geboorte defecten of miskramen.
- Foetale fase (wk 8-geboorte): enorm snelle groei en ontwikkeling foetus. Bij geboorte baby
ongeveer 50 cm lang en 3,4 kg zwaar.
Verandering in moederlichaam:
- Stijging productie progesteron en oestrogeen (aangemaakt door placenta), dit zijn
zwangerschapsbeschermende hormonen.
- Groei moederweefsel (borsten, baarmoeder, vetopslag (voor energie)). Borsten groeien en
veranderingen in het borstweefsel door hormonen om voor te bereiden op lactatie.
- Stijging bloedvolume en rode bloedcellen (ijzer, folaat en B12 essentieel voor productie ery’s)
- Bewegingssnelheid spijsverteringskanaal vertraagd: betere absorptie (maar ook klachten)
- Hartslag stijgt met 20%
- Kromming ruggengraat neemt toe.
Aankomen tijdens zwangerschap:
Gezondheid moeder en kind hangt af van hoe zwaar moeder is aan het begin van de zwangerschap
en hoeveel ze aankomt tijdens de zwangerschap. Aankomen vooral tijdens 2e en 3e trimester.
- Richtlijnen aankomen tijdens zwangerschap: ondergewicht: 12,5-18 kg /normaal: 11,5-16 kg /
overgewicht: 7-11,5 kg / obesitas: 5-9 kg. Voor tweeling: normaal: 17-25 kg / overgewicht: 14-23 kg /
obesitas: 11-19 kg.
bij deze waardes 40% gewicht is foetus, placenta, en vruchtvlies / 60% is moederweefsel.
Energie en voeding tijdens zwangerschap:
Energie: ruststofwisseling neemt toe + energie nodig om aankomen te ondersteunen (gemiddeld: 2e
trimester 340 extra kcal per dag nodig / 3e trimester 450 kcal per dag nodig)
Voeding: tijdens zwangerschap vaak tekort aan ijzer en foliumzuur (vrouwen die zwanger willen
worden wordt een supplement met foliumzuur aangeraden).
Meer nodig tijdens zwangerschap: vitamine A, B1, B2, B3, B6, Foliumzuur, B12, B11, C, magnesium,
ijzer, zink, selenium, jodium, koper, chroom, mangaan, molybeen en water
- Foliumzuur: te weinig spina bifida (open ruggetje); defect in neurale buis
- Ijzer: vaak dip in 28e week: verrijking nodig
- Eiwit: nodig voor opbouw nieuw weefsel. Advies: 1.1 g/kg lichaamsgewicht per dag. (wordt vaak al
1
, gehaald met normale voeding).
- Vet: nodig voor energie, opslag (voor borstvoeding) en ontwikkeling placentaweefsel (diëten met
erg weinig vet worden afgeraden).
- Koolhydraten: hoofdbron extra kcal tijdens zwangerschap
Voedselkeuze voor zwangere vrouwen:
- extra kcal door: granen, groente, fruit en magere melkproducten.
- Voorzichtig met supplementen i.v.m. overdosis
- Geen alcohol (FAS: foetale alcohol syndroom) / < 300 mg cafeïne per dag (2 kopjes koffie) / niet
roken/drugs. Consequenties bij wel gebruik alcohol/tabak/drugs: miskraam, te vroeg geboren,
ondergewicht bij geboorte, zuigeling verslaafd bij de geboorte, grotere kans op sterfte in 1e jaar, SIDS
(sudden infant death syndrome), geboorte afwijkingen, foetale groei/alcohol syndroom.
- Geen zwaardvis, makreel (bevat te veel kwik), wel garnaal, tonijn, zalm, witvis
- Voorzichtig met sommige medicijnen, sommige kunnen teratogene effecten hebben:
abnormaliteiten/misvormingen (vb DES softemon)
Speciale situaties tijdens zwangerschap:
- Ochtend misselijkheid/overgeven (vooral begin zwangerschap door hormonale veranderingen),
hartpijn, hemorrhoïden (spataders rond slokdarm/rectum) & constipatie (vertragen
spijsverteringskanaal).
Kleinere porties en vaker eten (+ genoeg vocht en vezels) helpen hier vaak goed tegen
- Voedsel verlangens/afkeer: vaak niet door onvolledig eetpatroon maar door metabole verandering.
- Hypertensie + eiwit in urine (proteinurie) kunnen duiden op pre-eclampsie
(zwangerschapsvergiftiging): ernstige stollingsstoornissen en orgaanschade, kans op hersenbloeding.
Kan ontwikkelen tot eclampsie (ook nog aanvallen): aandoening dodelijk voor moeder en baby.
- Diabetes: iemand met diabetes moet voorzichtiger zijn. Ook verhoogde kans op pre-eclampsie.
- Zwangerschaps diabetes: abnormale glucose tolerantie alleen tijdens zwangerschap
- HIV/aids: door medicatie kans erg klein dat moeder het doorgeeft aan kind.
- Adolescentie: hoger risico op aandoeningen omdat ze vaak zelf nog in de groei zijn en aan het
ontwikkelen zijn + vaak zelf nog slecht eetpatroon.
2
