Hoorcolleges van Wetenschapsfilosofie

WETENSCHAPSFILOSOFIE
MAW HOORCOLLEGES
College 1: introductie
College 2-7: inleiding algemene wetenschapsfilosofie
College 8-12: inleiding filosofie van de sociale wetenschappen
HOORCOLLEGE 1: INTRODUCTIE
1. Cursusinformatie
2. Wat is filosofie
3. Wat is wetenschapsfilosofie
4. Vooruitblik
2. WAT IS FILOSOFIE?
 Wat bestudeert een filosoof?
o Wat is kennis?  epistemologie
o Wat betekent het om te zeggen dat iets ‘waar’ is?  metafysica
o Bestaat er zoiets als vrije wil?  filosofie van de geest
o Wat is de beste manier om in het leven te staan?  ethiek
o Is schoonheid een kwestie van smaak?  esthetiek
 Waarom zijn dit filosofische problemen?
o Omdat het diepe problemen zijn  want er is niet echt bewijs om
iemand te overtuigen
o Omdat wetenschap ze (nog) niet kan oplossen  vaak zijn het
problemen die begonnen zijn als iets wat wij nu zien als
wetenschappelijke problemen
o Omdat ze onoplosbaar zijn  er bestaat niet een waarheid
3. WAT IS WETENSCHAPSFILOSOFIE?
 Vragen die een wetenschapsfilosoof stelt:
o Wat is wetenschap?
o Wat is de beste wetenschappelijke methode?
o Wat is het verschil tussen wetenschap en
pseudowetenschap (iets dat op wetenschap lijkt, maar het niet
is)?
o Een voorbeeld is astronomie/horoscoop  mensen denken dat het
werkt, maar ze zijn niet valide volgens wetenschappers
o Een voorbeeld is homeopathische middelen  Wetenschappers zeggen
dat niet is aangetoond dat ze werken of dat ze niet werken
 In de laatste jaren zijn steeds meer mensen die zeggen dat wetenschap
steeds meer lijkt op pseudowetenschap  voorbeeld is economie, de
crisis in 2008. Voor economen is het moeilijk te voorspellen, maar achteraf
is het makkelijk om te zeggen waar het mis is gegaan.
o De vraag is dus: of het niet genoeg is dat de econoom een gebeurtenis
kan verklaren of moeten ze het ook kunnen voorspellen?
 Sociale wetenschap ook een mislukking volgens sommigen, want na 150
nog steeds niet gelukt om te voorspellen. Maar misschien is het doel niet
verklaren en voorspellen, maar misschien is het begrijpen wel belangrijker.
 Waarom zijn dit belangrijke vragen?
o We leven in een samenleving die gedomineerd wordt door
wetenschap
o We een wetenschappelijke opleiding volgen
o Nadenken over wetenschap

, oGrondslagen van je eigen discipline
oKritische houding t.o.v. studie
o Omdat we in roerige tijden leven waarin wetenschappelijk waarden
op het spel staan  bijvoorbeeld door coronacrisis, dat mensen niet
meer vertrouwen op de wetenschap.
4. VOORUITBLIK
 Deel 1: is een wetenschap ook maar een mening, en zo nee waarom niet?
 Deel 2: wat is het verschil tussen sociale en natuurwetenschappen
SAMENVATTING




HOORCOLLEGE 2: DE WETENSCHAPPELIJKE REVOLUTIE
1. WETENSCHAPPELIJKE REVOLUTIE
 Achtergrond  vond plaats tussen 1550-1700
o We doen pas paar honderd jaar aan wetenschap, voor 1550
dachten we zo een beetje alles te weten wat er te weten viel  was
vooral gebaseerd op religie
o Geschiedenis van West-Europa  Ons wereldbeeld werd bepaald
door wat de Bijbel, meer specifiek wat in Rome in het Vaticaan
gezegd werd over hoe de wereld in elkaar zat  had invloed op alle
wetenschappelijke disciplines
 Astronomie
o In die tijd dacht men dat de aarde in het
middelpunt van de schepping stond,
want dat was in overeenstemming met
de bijbel, dat de aarde het hoogtepunt
van de schepping is
o Ze hadden de theorie dat er om de
aarde heen, grote kristallen balvormige
schijven zaten en dat de planeten en de
sterren aan die schijven vast zaten. Dat
zal verklaren waarom alles niet naar
beneden valt. En die kristallen schijven
waren allemaal in beweging.

, o Men was in die tijd niet op zoek naar het testen van deze
theorie, maar het was door voorouders gegeven en het was
gebaseerd op onderdelen van de
Bijbel
 Scheikunde
o Alles uit 4 elementen bestond  vuur,
aarde, lucht en water  alle elementen
deelden bepaalde eigenschappen met
elkaar

 Geneeskunde
o Dezelfde 4 eigenschappen  ook
gerepresenteerd in 4 sappen uit het
menselijke lichaam. Gezond mens heeft
de perfecte verhouding tussen die 4
soorten sappen. Ziek was, dan waren de 4
sappen uit verhouding
 Psychologie
o De karakters van de verschillende
mensen veroorzaakt door een
verschillende verhouding in die

verschillende
sappen




 Honderdvijftig jaar later was dat beeld compleet veranderd
 Astronomie
o Aarde om de zon draait  Copernicus  de reden dat hij dat
dacht, was dat hij zag dat je niet precies kon voorspellen wanneer
de planeten op een bepaalde plek waren op een moment in een jaar
op basis van de oude theorie, waarin de zon om de aarde draait.




o
o Kristallen schijven was niet waar  Newton  want die zei dat het
zwaartekracht is dat het hele universum bij elkaar blijft  dat de
aarde niet in de zon zal vallen

,  Scheikunde
o Verschillende elementen




o
 Geneeskunde
o Aan het eind van de 16e eeuw werd er ontdekt dat het hart een
pomp is en het bloed eigenlijk door het lichaam pompt. Bloed is
soort transportmiddel om dingen door het lichaam te vervoeren
 Resultaat: enorme strijd tussen kerk en wetenschap
o Kerk was altijd het machtigste, rijkste instituut geweest, die altijd
de waarheid in pacht had gehad
o Groepje experimentele wetenschappers die zeggen dat de wereld
totaal anders in elkaar zit
o Galileo  stond achter de theorie van Copernicus  telescoop
ontdekt  en had gezien dat op de maan kraters en bergen waren
 in strijd met de theorie dat de maan perfect bolvorming zou zijn,
want ze waren door God geschapen en er waren nooit mensen
geweest  mensen geloofden niet dat telescoop goed instrument
was  Galileo door de kerk opgepakt en gedwongen afstand te
nemen van die theorieën.
 Veel van wat we zeker wisten werd ondermijnd
o Dit was ook in de tijd van de reformatie van de protesten tegen de
katholieken.
o Dus je had in die tijd drie grote wereldsystemen die met elkaar
strijden  katholieke, protestanten en wetenschappers
o Vraag: wat is kennis? En hebben we wel kennis?

2. DE OPKOMST VAN SCEPTICISME
A) EEN DEFINITIE VAN KENNIS

 Voordat we de vraag kunnen beantwoorden of we kennis hebben, moeten
we eerst weten wat kennis is
o Een manier om een begrip te definiëren, is door de vragen naar de
noodzakelijke waarde
 Noodzakelijke voorwaarde: als a niet de eigenlijk S heeft, dan is het
geen X
 Voldoende voorwaarde: als a eigenschap S heeft, dan is het sowieso
een X
 Om een goede definitie te vinden: moet je een lijst condities hebben die
allemaal noodzakelijk