Samenvatting Recht in Gedwongen kader
Bijeenkomst 1:
- Boek mens en recht: Hoofdstuk 1 en hoofdstuk 2
Bijeenkomst 2:
- Boek mens en recht: Hoofdstuk 2 en hoofdstuk 14
Bijeenkomst 3:
- Boek mens en recht: Hoofdstuk 14
Bijeenkomst 4:
- Boek mens en recht: Hoofdstuk 7 en Hoofdstuk 8
Bijeenkomst 5:
- Boek mens en recht: Hoofdstuk 8 en Hoofdstuk 9
Bijeenkomst 6:
- Boek mens en recht: Hoofdstuk 10 en Hoofdstuk 14
Geel= Waarvan docent tijdens de les heeft aangegeven dat je dit goed moet kennen voor het
tentamen.
Tentamen: open vragen (kennis, inzicht, toepassing). 7 vragen.
Geen wetsartikelen uit hoofd leren, niet de wetten uit je hoofd leren. In tentamen staan deze
vooral vol uitgeschreven. Van de afkortingen heeft docent een lijst gemaakt met volledige
namen die erbij komt tijdens tentamen.
Afkortingen hoef je niet uit je hoofd te weten.
1
,Hoofdstuk 1: Recht en regels
1.1 Waarom is er recht?
Het recht brengt een doelmatige ordening aan in de samenleving. Tevens geeft het recht
spelregels voor gedragingen tussen individuen onderling en voor het handelen door de
overheid. Daarnaast stuurt het recht het individuele gedrag van burgers.
Recht hoort bij cultuur, het is geen natuur. Het zijn door mens gemaakte constructies. Waar
geen mensen zijn, is geen recht. Mensen maken recht. Recht is een bestanddeel bij het
organiseren van de samenleving.
Thomas Hobbes stelde de vraag: wat is recht en waarom is er recht (boek Leviathan:
- Wetteloze natuurtoestand: natuurrecht, het recht van de sterkste, survival of the
fittest.
- Sociaal contract met Leviathan (boven ons gesteld wezen (regering). Wij sluiten een
sociaal contract met de regering en hierin spreken wij af om ons natuurrecht af te
staan/geen geweld. In ruil daarvoor garandeert overheid sociale vrede en veiligheid.
Natuurrecht geldt als er geen rechten zijn, veel met geweld.
Het recht is een soort vervanging van de natuurlijke regels. Noodzakelijk in moderne
samenlevingen: met specialisatie en onderlinge afhankelijkheid (VB: Anna Faber).
1.2 Vindplaatsen van het recht
Er zijn 3 rechtsgebieden in het gedwongen kader/dwang:
Jeugdzorg
- Personen en familierecht
- Jeugdstrafrecht
- Gezondheidsrecht
Enkele kenmerken van het recht:
- Mensenwerk
- Taakverdeling/specialisatie
- Onderlinge afhankelijkheid
- Algemene regels
- Acceptatie: Legitimiteit; hoe het hoort/normen
- Vertrouwen
- Afdwingbaar
TT: Vier Rechtsbronnen, waar is recht gemaakt, waar vind ik dit recht:
- Wet en regelgeving (richtlijn Europa)
Europese verordeningen en richtlijnen
Grondwet en andere wetten
Koninklijk Besluit (KB), AMVB
Ministeriële regeling
Provinciale en gemeentelijke verordeningen
- Jurisprudentie
Jurisprudentie ontstaat doordat algemene regels in diverse wetten en in de overige
regelgeving moeten worden toegepast in individuele situaties, die vaak verschillend zijn.
Rechterlijke uitspraken (uitspraken rechters, rechter bedenkt nieuwe rechten en plichten,
maakt uit hoe de regels zijn bedoeld in deze situatie). Ook wel rechtersrecht.
- Gewoonte
Ontstaan in de loop van de tijd door het gebruik ervan in algemene kring. Iets op dezelfde
manier doen.
- Verdragen
Dit zijn afspraken tussen twee of meer staten die op schrift zijn gesteld en die gelden in de
staten die partij zijn bij het verdrag (wel akkoord mee gaan). (IVRK en EVRM)
2
, 1.3 Aard van regels
TT: Alle rechten en plichten komen uit rechtsbronnen, soorten rechten en plichten:
- Dwingend en aanvullend recht
Dwingend= Rechtsregel waar niet van mag worden afgeweken.
VB: een persoon kan tegelijkertijd slechts met één andere persoon door het huwelijk
verbonden zijn.
Semi-dwingend= Geven partijen de mogelijkheid om zelf dingen nader te regelen, een
gedeelte mag er niet van afwijken.
VB: van of krachtens dit artikel vastgestelde bepalingen kan niet ten nadele van de huurder
worden afgeweken/wet op minimumloon, mag niet lager maar wel hoger.
Aanvullend= Regels die alleen gelden als specifieke afspraken ontbreken. Mag je afwijken of
wat anders afspreken.
- Rangorde in regelingen
Juiste volgorde, hoogste recht geldt als rechten in strijd komen met elkaar:
- Verdragen (mensenrechten)
- Richtlijnen en verordeningen EU (Europese wetten, hoger dan NL wetten)
- Grondwet (hoogste wet die alleen in NL geldt)
- Wetten (regering en parlement in Den Haag)
- Koninklijk besluiten (AMvB’s ander woord)
- Ministeriële regelingen
- Provinciale verordeningen
- Gemeentelijke verordeningen (APV)
- Objectief en subjectief
Objectief recht= Bevat alle geldende regels, alle rechten en plichten die in rechtsbronnen zijn
vastgelegd. Rechten en plichten die wij allemaal hebben in Nederland.
VB: iedereen die arm is, heeft recht op bijstand. Hier staat in dat als je arm bent je recht hebt
op een uitkering. Dit geldt altijd voor ons allemaal, los van of je er een beroep op doet.
Subjectief recht= Rechten en plichten die bestemd is voor één persoon.
VB: Als je dit wil moet je naar gemeente om aan te vragen. Als je hieraan voldoet, kan
gemeente besluiten of je het wel of niet krijgt. Als je het toegewezen krijgt van gemeente is
het een subjectief wet. Het subjectief recht levert dus het geld op.
1.4 Grondrechten
Grondrechten= de meest elementaire en onvervreemdbare rechten van het individu, die
zowel door de overheid als door anderen gerespecteerd moeten worden.
Klassieke grondrechten= De overheid mag op deze rechten in beginsel geen inbreuk
maken. Voor het maken van inbreuk op een grondrecht moet altijd een wettelijke grond
bestaan (rechtmatig).
Sociale grondrechten= geen rechten van een individu die voor de rechter kunnen worden
afgedwongen. Vormen een opdracht voor overheid om ervoor te zorgen dat er een goede
gezondheidszorg is, voldoende woon en werkgelegenheid en welvaartsspreiding.
1.5 Recht en de praktijk van het zorg en welzijnswerk
Het recht vormt enerzijds het kader waarbinnen de hulpverlening in het domein sociaal werk
plaatsvindt, bepaald juridische verhouding tussen hulpverlener cliënt, inhoud aan
verantwoordelijkheden en verplichtingen beide partijen. Anderzijds bepaalt het de juridische
(on) mogelijkheden van de cliënt om zijn eigen welzijn vorm te geven.
3
Bijeenkomst 1:
- Boek mens en recht: Hoofdstuk 1 en hoofdstuk 2
Bijeenkomst 2:
- Boek mens en recht: Hoofdstuk 2 en hoofdstuk 14
Bijeenkomst 3:
- Boek mens en recht: Hoofdstuk 14
Bijeenkomst 4:
- Boek mens en recht: Hoofdstuk 7 en Hoofdstuk 8
Bijeenkomst 5:
- Boek mens en recht: Hoofdstuk 8 en Hoofdstuk 9
Bijeenkomst 6:
- Boek mens en recht: Hoofdstuk 10 en Hoofdstuk 14
Geel= Waarvan docent tijdens de les heeft aangegeven dat je dit goed moet kennen voor het
tentamen.
Tentamen: open vragen (kennis, inzicht, toepassing). 7 vragen.
Geen wetsartikelen uit hoofd leren, niet de wetten uit je hoofd leren. In tentamen staan deze
vooral vol uitgeschreven. Van de afkortingen heeft docent een lijst gemaakt met volledige
namen die erbij komt tijdens tentamen.
Afkortingen hoef je niet uit je hoofd te weten.
1
,Hoofdstuk 1: Recht en regels
1.1 Waarom is er recht?
Het recht brengt een doelmatige ordening aan in de samenleving. Tevens geeft het recht
spelregels voor gedragingen tussen individuen onderling en voor het handelen door de
overheid. Daarnaast stuurt het recht het individuele gedrag van burgers.
Recht hoort bij cultuur, het is geen natuur. Het zijn door mens gemaakte constructies. Waar
geen mensen zijn, is geen recht. Mensen maken recht. Recht is een bestanddeel bij het
organiseren van de samenleving.
Thomas Hobbes stelde de vraag: wat is recht en waarom is er recht (boek Leviathan:
- Wetteloze natuurtoestand: natuurrecht, het recht van de sterkste, survival of the
fittest.
- Sociaal contract met Leviathan (boven ons gesteld wezen (regering). Wij sluiten een
sociaal contract met de regering en hierin spreken wij af om ons natuurrecht af te
staan/geen geweld. In ruil daarvoor garandeert overheid sociale vrede en veiligheid.
Natuurrecht geldt als er geen rechten zijn, veel met geweld.
Het recht is een soort vervanging van de natuurlijke regels. Noodzakelijk in moderne
samenlevingen: met specialisatie en onderlinge afhankelijkheid (VB: Anna Faber).
1.2 Vindplaatsen van het recht
Er zijn 3 rechtsgebieden in het gedwongen kader/dwang:
Jeugdzorg
- Personen en familierecht
- Jeugdstrafrecht
- Gezondheidsrecht
Enkele kenmerken van het recht:
- Mensenwerk
- Taakverdeling/specialisatie
- Onderlinge afhankelijkheid
- Algemene regels
- Acceptatie: Legitimiteit; hoe het hoort/normen
- Vertrouwen
- Afdwingbaar
TT: Vier Rechtsbronnen, waar is recht gemaakt, waar vind ik dit recht:
- Wet en regelgeving (richtlijn Europa)
Europese verordeningen en richtlijnen
Grondwet en andere wetten
Koninklijk Besluit (KB), AMVB
Ministeriële regeling
Provinciale en gemeentelijke verordeningen
- Jurisprudentie
Jurisprudentie ontstaat doordat algemene regels in diverse wetten en in de overige
regelgeving moeten worden toegepast in individuele situaties, die vaak verschillend zijn.
Rechterlijke uitspraken (uitspraken rechters, rechter bedenkt nieuwe rechten en plichten,
maakt uit hoe de regels zijn bedoeld in deze situatie). Ook wel rechtersrecht.
- Gewoonte
Ontstaan in de loop van de tijd door het gebruik ervan in algemene kring. Iets op dezelfde
manier doen.
- Verdragen
Dit zijn afspraken tussen twee of meer staten die op schrift zijn gesteld en die gelden in de
staten die partij zijn bij het verdrag (wel akkoord mee gaan). (IVRK en EVRM)
2
, 1.3 Aard van regels
TT: Alle rechten en plichten komen uit rechtsbronnen, soorten rechten en plichten:
- Dwingend en aanvullend recht
Dwingend= Rechtsregel waar niet van mag worden afgeweken.
VB: een persoon kan tegelijkertijd slechts met één andere persoon door het huwelijk
verbonden zijn.
Semi-dwingend= Geven partijen de mogelijkheid om zelf dingen nader te regelen, een
gedeelte mag er niet van afwijken.
VB: van of krachtens dit artikel vastgestelde bepalingen kan niet ten nadele van de huurder
worden afgeweken/wet op minimumloon, mag niet lager maar wel hoger.
Aanvullend= Regels die alleen gelden als specifieke afspraken ontbreken. Mag je afwijken of
wat anders afspreken.
- Rangorde in regelingen
Juiste volgorde, hoogste recht geldt als rechten in strijd komen met elkaar:
- Verdragen (mensenrechten)
- Richtlijnen en verordeningen EU (Europese wetten, hoger dan NL wetten)
- Grondwet (hoogste wet die alleen in NL geldt)
- Wetten (regering en parlement in Den Haag)
- Koninklijk besluiten (AMvB’s ander woord)
- Ministeriële regelingen
- Provinciale verordeningen
- Gemeentelijke verordeningen (APV)
- Objectief en subjectief
Objectief recht= Bevat alle geldende regels, alle rechten en plichten die in rechtsbronnen zijn
vastgelegd. Rechten en plichten die wij allemaal hebben in Nederland.
VB: iedereen die arm is, heeft recht op bijstand. Hier staat in dat als je arm bent je recht hebt
op een uitkering. Dit geldt altijd voor ons allemaal, los van of je er een beroep op doet.
Subjectief recht= Rechten en plichten die bestemd is voor één persoon.
VB: Als je dit wil moet je naar gemeente om aan te vragen. Als je hieraan voldoet, kan
gemeente besluiten of je het wel of niet krijgt. Als je het toegewezen krijgt van gemeente is
het een subjectief wet. Het subjectief recht levert dus het geld op.
1.4 Grondrechten
Grondrechten= de meest elementaire en onvervreemdbare rechten van het individu, die
zowel door de overheid als door anderen gerespecteerd moeten worden.
Klassieke grondrechten= De overheid mag op deze rechten in beginsel geen inbreuk
maken. Voor het maken van inbreuk op een grondrecht moet altijd een wettelijke grond
bestaan (rechtmatig).
Sociale grondrechten= geen rechten van een individu die voor de rechter kunnen worden
afgedwongen. Vormen een opdracht voor overheid om ervoor te zorgen dat er een goede
gezondheidszorg is, voldoende woon en werkgelegenheid en welvaartsspreiding.
1.5 Recht en de praktijk van het zorg en welzijnswerk
Het recht vormt enerzijds het kader waarbinnen de hulpverlening in het domein sociaal werk
plaatsvindt, bepaald juridische verhouding tussen hulpverlener cliënt, inhoud aan
verantwoordelijkheden en verplichtingen beide partijen. Anderzijds bepaalt het de juridische
(on) mogelijkheden van de cliënt om zijn eigen welzijn vorm te geven.
3
