Gedrag
Menselijk gedrag
Al heel lang proberen wetenschappers menselijk gedragen te begrijpen en
voorspellen
- Expected utility theory (bernoulli, 1738):
- Mensen zijn totaal rationeel en nemen statische optimale
beslissingen
Voortschrijdend inzicht (wat verder onderzoek naar het menselijk gedrag heeft
opgeleverd)
Modellen ontwikkeld voor:
- Begrijpen van gedrag (A)
- Begrijpen en beïnvloeden van gedragsverandering (B)
A. Modellen die gedrag verklaren (de belangrijkste modellen)
1. Theorie van gepland gedrag
2. ASE model
3. COM-B model
1. Theorie van gepland gedrag. Jaren 70 van de 20ste eeuw
- Gedrag wordt het best voorspeld door intentie (of mensen echt bereid zijn
om een bepaald gedrag te laten zien),
- 3 factoren verklaren de gedragsintentie
De eigen opvattingen (attitude)
De opvattingen van anderen
(subjectieve normen)
De inschatting van eigen
mogelijkheden het gedrag uit te
voeren (of je het wel
daadwerkelijk kan)
(waargenomen gedragscontrole)
2. ASE model 1988
Ook hier: attitude,
sociale invloed en eigen
effectiviteit beinvloed
intentie (gepland
gedrag)
Aanvullend. Barrieres die
de relatie tussen de
intentie en het gedrag
,kunnen beinvloeden, en
- externe variabelen die indirect invloed hebben op het gedrag van mensen
(afpraken die bijvoorbeeld niet nagekomen worden doordat er andere
personen/ dingen betrokken zijn die je van het gedrag kan afleiden)
3. COM-B model (2011)
Motivatie is het centrale
begrip in het COM-B
model
- Capaciteit: persoonlijke
vaardigheden
Fysiek
Psychologisch
- Motivatie: interne drijfveren
Reflectief – doelen,
plannen
Automatisch – emoties,
associaties (je vind
bijvoorbeeld voetbal leuk,
omdat je er mee bent
opgegroeid)
- Gelegenheid (opportunity): context waarin gedrag valt
Sociaal (omgeving waar je opgroeid)
Fysiek (zittend beroep of groene leefomgeving)
B modellen voor individuele gedragsverandering
1. Self-determination theory
2. Stages of change
3. Behaviour change wheel
4. Persuasive by design
Self-determination therory (Hobby)
Centraal staat intrinsieke motivatie (dingen
die je graag doet omdat je het leuk vindt om
te doen en niet dat er een beloning achter
zit)
Drie basis behoeften beinvloeden de
intrinsieke motivatie:
, - De mate van autonomie (eigen keuze)
- Competentie (iets doen wat je kunt/ goed in bent, gevoel dat je zinvol
bezig bent)
- Sociale verbondenheid (ergens bij horen/ onderdeel zijn van een club
waar je je thuis voelt)
Deze theorie kan je bij jezelf toetsen door bijvoorbeeld te denken aan je
hobby.
Stages of change (drugsverslaagde)
Draait om mate van bereidheid tot gezond
gedrag
Fases van gedragsverandering:
1. Precontemplatie: persoon overweegt
gedragsverandering (nog) niet.
2. Contemplatie: persoon overweegt
gedragsverandering (binnen 6
maanden)
3. Voorbereiding: persoon plant en
bereidt gedragsverandering voor
4. Actie: persoon voert
gedragsverandering uit
5. Behoud: persoon houd
gedragsverandering ten minste als zes
maanden vol
6. (mogelijke) relapse: het terugvallen
in het oude gedrag.
Denk bij dit model eens aan een drugsverslaafde. Niet iedere fase duurt
even lang, maar het hoeft ook niet te zijn dat je iedere fase meemaakt.
, Behaviour change wheel
- Als je gedrag wil gaan veranderen, moet je kijken bij welk deel van het
COM-B model wat je wil gaan veranderen.
- Het rode deel van het rad kan je draaien om een bepaalde interventie toe
te passen om een bepaald gedrag te veranderen.
- Als je bijvoorbeeld capability wil aanpassen, kan je verschillende
interventies gebruiken om dat te doen, het rode deel van het rad zijn de
gekozen interventies. Het grijze is voor ons niet relevant, want dit zijn
campagnes om deze dingen op te lossen (niet relevant voor de
fysiotherapeut
Persuasives by design
Menselijk gedrag
Al heel lang proberen wetenschappers menselijk gedragen te begrijpen en
voorspellen
- Expected utility theory (bernoulli, 1738):
- Mensen zijn totaal rationeel en nemen statische optimale
beslissingen
Voortschrijdend inzicht (wat verder onderzoek naar het menselijk gedrag heeft
opgeleverd)
Modellen ontwikkeld voor:
- Begrijpen van gedrag (A)
- Begrijpen en beïnvloeden van gedragsverandering (B)
A. Modellen die gedrag verklaren (de belangrijkste modellen)
1. Theorie van gepland gedrag
2. ASE model
3. COM-B model
1. Theorie van gepland gedrag. Jaren 70 van de 20ste eeuw
- Gedrag wordt het best voorspeld door intentie (of mensen echt bereid zijn
om een bepaald gedrag te laten zien),
- 3 factoren verklaren de gedragsintentie
De eigen opvattingen (attitude)
De opvattingen van anderen
(subjectieve normen)
De inschatting van eigen
mogelijkheden het gedrag uit te
voeren (of je het wel
daadwerkelijk kan)
(waargenomen gedragscontrole)
2. ASE model 1988
Ook hier: attitude,
sociale invloed en eigen
effectiviteit beinvloed
intentie (gepland
gedrag)
Aanvullend. Barrieres die
de relatie tussen de
intentie en het gedrag
,kunnen beinvloeden, en
- externe variabelen die indirect invloed hebben op het gedrag van mensen
(afpraken die bijvoorbeeld niet nagekomen worden doordat er andere
personen/ dingen betrokken zijn die je van het gedrag kan afleiden)
3. COM-B model (2011)
Motivatie is het centrale
begrip in het COM-B
model
- Capaciteit: persoonlijke
vaardigheden
Fysiek
Psychologisch
- Motivatie: interne drijfveren
Reflectief – doelen,
plannen
Automatisch – emoties,
associaties (je vind
bijvoorbeeld voetbal leuk,
omdat je er mee bent
opgegroeid)
- Gelegenheid (opportunity): context waarin gedrag valt
Sociaal (omgeving waar je opgroeid)
Fysiek (zittend beroep of groene leefomgeving)
B modellen voor individuele gedragsverandering
1. Self-determination theory
2. Stages of change
3. Behaviour change wheel
4. Persuasive by design
Self-determination therory (Hobby)
Centraal staat intrinsieke motivatie (dingen
die je graag doet omdat je het leuk vindt om
te doen en niet dat er een beloning achter
zit)
Drie basis behoeften beinvloeden de
intrinsieke motivatie:
, - De mate van autonomie (eigen keuze)
- Competentie (iets doen wat je kunt/ goed in bent, gevoel dat je zinvol
bezig bent)
- Sociale verbondenheid (ergens bij horen/ onderdeel zijn van een club
waar je je thuis voelt)
Deze theorie kan je bij jezelf toetsen door bijvoorbeeld te denken aan je
hobby.
Stages of change (drugsverslaagde)
Draait om mate van bereidheid tot gezond
gedrag
Fases van gedragsverandering:
1. Precontemplatie: persoon overweegt
gedragsverandering (nog) niet.
2. Contemplatie: persoon overweegt
gedragsverandering (binnen 6
maanden)
3. Voorbereiding: persoon plant en
bereidt gedragsverandering voor
4. Actie: persoon voert
gedragsverandering uit
5. Behoud: persoon houd
gedragsverandering ten minste als zes
maanden vol
6. (mogelijke) relapse: het terugvallen
in het oude gedrag.
Denk bij dit model eens aan een drugsverslaafde. Niet iedere fase duurt
even lang, maar het hoeft ook niet te zijn dat je iedere fase meemaakt.
, Behaviour change wheel
- Als je gedrag wil gaan veranderen, moet je kijken bij welk deel van het
COM-B model wat je wil gaan veranderen.
- Het rode deel van het rad kan je draaien om een bepaalde interventie toe
te passen om een bepaald gedrag te veranderen.
- Als je bijvoorbeeld capability wil aanpassen, kan je verschillende
interventies gebruiken om dat te doen, het rode deel van het rad zijn de
gekozen interventies. Het grijze is voor ons niet relevant, want dit zijn
campagnes om deze dingen op te lossen (niet relevant voor de
fysiotherapeut
Persuasives by design
