SWK1A Begrippenlijst Smeyers et al.
Becker
Horst et al.
College 1
H1 en 2 Smeyers
• Waardenpluralisme (Smeyers blz. 10)
Meerdere normen en warden die botsen. Geen eenvoudige formule om te bepalen welke waarde
voorkeur dient.
• Normatieve wetenschap (Smeyers blz. 10)
Pedagogiek die waarde bepalend en richting gevend is. Langeveld was een voorstander van
normatieve pedagogiek.
Voorbeeld: niet lijfelijk straffen tijdens de opvoeding, want belemmert veiligheid van het kind.
• Rizoom als metafoor voor hoe we naar pedagogiek kijken (blz. 13 Smeyers)
Is een metafoor voor pedagogiek. Een boom met veel vertakkingen. Rizoom is een wortel die niet in
de diepte maar horizontaal groeit. De wetenschap blijft vernaderen.
• Vormingprincipe van het kind (Langeveld in Smeyers) blz.22
• Joint attention - blz. 26
Het belang van gedeelde aandacht. Het leren en verwerven van cultuur door het jonge kind.
Kinderen gaan kijken naar waar volwassenen naar kijken.
• Contrafactische anticipatie
Vooruitlopen op wat nog niet het geval is.
College 2
Hoofdstuk 6 Becker
• Empirisme en inductie
Kennis komt voort uit ervaring. Het empirisme is een filosofische stroming die opkwam in de 17e
eeuw en waarin gesteld wordt dat kennis voorkomt uit ervaring.
Observeren -> data -> patroon -> theorie
• Rationalisme en deductie
Tegenhanger van empirisme. Denken is de belangrijkste bron van kennis.
Theorie -> hypothese -> observeren -> hypothese bevestigen of verwerpen.
• Verlichting en maakbaarheid van de samenleving
• Romantiek
1800-1850. Gevoel, waarde aan emotie en intuïtie, romans, opkomst speciaal onderwijs
• Reformpedagogiekft
Vernieuwingsbeweging die eind 19e eeuw in de westerse wereld is opgekomen. Werd gekenmerkt
door haar kindgerichtheid. Het kind moest centraal staan in het onderwijs, niet de leerstof. Rond
1900 veel nieuwe scholen met eigen ideeën zoals: Freinet, Montessori, Dalton, Jenaplan en vrije
school. Kindergericht, vetrouwen van opvoeders in natuurlijke ontwikkeling van het kind,
lichamelijke ontwikkeling, kunstzinnige vorming, creativiteit en individualisering.
• Geesteswetenschappelijke of personalistische pedagogiek
Dienstbaarheid. Emotie, gevoel, interactie met het kind, wat heeft het kind nodig?
• Hermeneutiek
Interpreteren wat je ziet gebeuren. Klopt dit bij de fase? Interpretatieleer: hypothese ->
observaties/literatuur erbij zoeken -> terug naar de hypothese -> klopt deze nog?
• Dialectiek
In gesprek gaan over wat goed is voor de opvoeding. Interesse in tegenstrijdigheden en hierover dan
discussie aangaan en nadenken.
• Fenomenologie
Feitelijke waarneming, beeld coaching, interactie bekijken. Geen onderzoek in laboratoriumsituaties
maar in de natuurlijke leefomgeving.
1
, SWK1A Begrippenlijst Smeyers et al.
Becker
Horst et al.
• Empirisch-analytische pedagogiek
Waarheid. Meten is weten. Oorzaak -> gevolg, objectief
• Kritisch-emancipatorische pedagogiek
Rechtvaardigheid. Vrij en loslaten, gelijke kans, eigen keuzes maken/
College 2 en 3
Hoofdstuk 2 Horst et al.
• Demografische benadering
Aantallen, demografie van een bevolking zoals inzicht in geboortecijders, sterftecijfers en
huwelijksvorming. Een beeld vormen van de leefomstandigheden en opvoedomstandigheden van
ouders en kinderen.
• Affectieve benadering
Verzameling van kwalitatieve bronnen. Brieven, tekeningen, speelgoed. Een inzicht krijgen in
menselijk gedrag en persoonlijke beleving en motieven.
• Historische maatschappijwetenschappelijke benadering
Onderzoek doen naar de invloed van sociaaleconomische, cultureel maatschappelijke en
technologische ontwikkelingen op verandering van het gezin, zoals de effecten van wetgeving,
erfrecht en gezags- en eigendomsverhouding te bestuderen. Inzicht krijgen in de samenleving van
gezinsstructuren, gedragingen, sociale relaties.
• Humanisme
1400-1650. Kind is van nature slecht. Reformatie en klassieke cultuur nieuw leven in blazen, leren
lezen, streven naar geleerdheid, beschaafdheid en sportiviteit. Humanistische opvoeding= universeel
mens. Latijn was de voertaal en de vrije menselijke wil stond hoog in het vaandel. Monnikenwerk
werd steeds meer overgenomen door drukpers, kennis werd steeds toegankelijker doordat er steeds
meer boeken werden gedrukt.
Bekend humanist is Deriderius Erasmus.
• Verlichting
1650-1800. kind is een onbeschreven blad. Intellectuele stroming, die uitgaat van theorie en
verstand om de waarheid te bewijzen. Periode, theorie, verstand, leren. Onderwijs voor iedereen,
democratie. De mens en de samenleving werd gezien als maakbaar.
Locke en Rousseau, vroege en latere vertegenwoordigers.
• Romantiek
1800-1850. kind van nature goed. (Let it go). Gevoel, waarde aan emotie en intuïtie, romans,
opkomst speciaal onderwijs.
• Erasmus
Normen/waarde goed voorbeeld geven. Zeer gelovig. Goede manieren, beleefdheid en
bescheidenheid van groot belang. Bekend om zijn ideeën over onderwijs en opvoeding. Onderwijs zo
vroeg mogelijk om ondeugdzaam gedrag te voorkomen. Leren door imitatie, geen lijfstraffen in het
onderwijs. Humanist.
• Locke
Kind is een oberschreven blad. Tabula Rasa. Geloofde in maakbaarheid en opvoedbaarheid van
kinderen. Niet afkomst maar opvoeding telt. Verlichting.
• Rousseau
Latere vertegenwoordiger van de verlichting. Beperk ouderlijke interventies (negatieve opvoeding)
en volg de natuurlijke ontwikkeling van het kind. De morele ontwikkeling is van belang, ontdek je
eigen aard en intrinsieke motivaties.
• Zwarte legende
Na de verlichting. Later focussen op liefde i.p.v. trouwen voor status. Kwam later pas een
moeder/kind relatie. Voor de verlichting hielden ouders niet van hun kinderen.
• Witte legende
Affectieve bronnen. Brieven die bewijzen dat dit er al was voor de verlichting.
• De mythe van het Europese gezin
2
Becker
Horst et al.
College 1
H1 en 2 Smeyers
• Waardenpluralisme (Smeyers blz. 10)
Meerdere normen en warden die botsen. Geen eenvoudige formule om te bepalen welke waarde
voorkeur dient.
• Normatieve wetenschap (Smeyers blz. 10)
Pedagogiek die waarde bepalend en richting gevend is. Langeveld was een voorstander van
normatieve pedagogiek.
Voorbeeld: niet lijfelijk straffen tijdens de opvoeding, want belemmert veiligheid van het kind.
• Rizoom als metafoor voor hoe we naar pedagogiek kijken (blz. 13 Smeyers)
Is een metafoor voor pedagogiek. Een boom met veel vertakkingen. Rizoom is een wortel die niet in
de diepte maar horizontaal groeit. De wetenschap blijft vernaderen.
• Vormingprincipe van het kind (Langeveld in Smeyers) blz.22
• Joint attention - blz. 26
Het belang van gedeelde aandacht. Het leren en verwerven van cultuur door het jonge kind.
Kinderen gaan kijken naar waar volwassenen naar kijken.
• Contrafactische anticipatie
Vooruitlopen op wat nog niet het geval is.
College 2
Hoofdstuk 6 Becker
• Empirisme en inductie
Kennis komt voort uit ervaring. Het empirisme is een filosofische stroming die opkwam in de 17e
eeuw en waarin gesteld wordt dat kennis voorkomt uit ervaring.
Observeren -> data -> patroon -> theorie
• Rationalisme en deductie
Tegenhanger van empirisme. Denken is de belangrijkste bron van kennis.
Theorie -> hypothese -> observeren -> hypothese bevestigen of verwerpen.
• Verlichting en maakbaarheid van de samenleving
• Romantiek
1800-1850. Gevoel, waarde aan emotie en intuïtie, romans, opkomst speciaal onderwijs
• Reformpedagogiekft
Vernieuwingsbeweging die eind 19e eeuw in de westerse wereld is opgekomen. Werd gekenmerkt
door haar kindgerichtheid. Het kind moest centraal staan in het onderwijs, niet de leerstof. Rond
1900 veel nieuwe scholen met eigen ideeën zoals: Freinet, Montessori, Dalton, Jenaplan en vrije
school. Kindergericht, vetrouwen van opvoeders in natuurlijke ontwikkeling van het kind,
lichamelijke ontwikkeling, kunstzinnige vorming, creativiteit en individualisering.
• Geesteswetenschappelijke of personalistische pedagogiek
Dienstbaarheid. Emotie, gevoel, interactie met het kind, wat heeft het kind nodig?
• Hermeneutiek
Interpreteren wat je ziet gebeuren. Klopt dit bij de fase? Interpretatieleer: hypothese ->
observaties/literatuur erbij zoeken -> terug naar de hypothese -> klopt deze nog?
• Dialectiek
In gesprek gaan over wat goed is voor de opvoeding. Interesse in tegenstrijdigheden en hierover dan
discussie aangaan en nadenken.
• Fenomenologie
Feitelijke waarneming, beeld coaching, interactie bekijken. Geen onderzoek in laboratoriumsituaties
maar in de natuurlijke leefomgeving.
1
, SWK1A Begrippenlijst Smeyers et al.
Becker
Horst et al.
• Empirisch-analytische pedagogiek
Waarheid. Meten is weten. Oorzaak -> gevolg, objectief
• Kritisch-emancipatorische pedagogiek
Rechtvaardigheid. Vrij en loslaten, gelijke kans, eigen keuzes maken/
College 2 en 3
Hoofdstuk 2 Horst et al.
• Demografische benadering
Aantallen, demografie van een bevolking zoals inzicht in geboortecijders, sterftecijfers en
huwelijksvorming. Een beeld vormen van de leefomstandigheden en opvoedomstandigheden van
ouders en kinderen.
• Affectieve benadering
Verzameling van kwalitatieve bronnen. Brieven, tekeningen, speelgoed. Een inzicht krijgen in
menselijk gedrag en persoonlijke beleving en motieven.
• Historische maatschappijwetenschappelijke benadering
Onderzoek doen naar de invloed van sociaaleconomische, cultureel maatschappelijke en
technologische ontwikkelingen op verandering van het gezin, zoals de effecten van wetgeving,
erfrecht en gezags- en eigendomsverhouding te bestuderen. Inzicht krijgen in de samenleving van
gezinsstructuren, gedragingen, sociale relaties.
• Humanisme
1400-1650. Kind is van nature slecht. Reformatie en klassieke cultuur nieuw leven in blazen, leren
lezen, streven naar geleerdheid, beschaafdheid en sportiviteit. Humanistische opvoeding= universeel
mens. Latijn was de voertaal en de vrije menselijke wil stond hoog in het vaandel. Monnikenwerk
werd steeds meer overgenomen door drukpers, kennis werd steeds toegankelijker doordat er steeds
meer boeken werden gedrukt.
Bekend humanist is Deriderius Erasmus.
• Verlichting
1650-1800. kind is een onbeschreven blad. Intellectuele stroming, die uitgaat van theorie en
verstand om de waarheid te bewijzen. Periode, theorie, verstand, leren. Onderwijs voor iedereen,
democratie. De mens en de samenleving werd gezien als maakbaar.
Locke en Rousseau, vroege en latere vertegenwoordigers.
• Romantiek
1800-1850. kind van nature goed. (Let it go). Gevoel, waarde aan emotie en intuïtie, romans,
opkomst speciaal onderwijs.
• Erasmus
Normen/waarde goed voorbeeld geven. Zeer gelovig. Goede manieren, beleefdheid en
bescheidenheid van groot belang. Bekend om zijn ideeën over onderwijs en opvoeding. Onderwijs zo
vroeg mogelijk om ondeugdzaam gedrag te voorkomen. Leren door imitatie, geen lijfstraffen in het
onderwijs. Humanist.
• Locke
Kind is een oberschreven blad. Tabula Rasa. Geloofde in maakbaarheid en opvoedbaarheid van
kinderen. Niet afkomst maar opvoeding telt. Verlichting.
• Rousseau
Latere vertegenwoordiger van de verlichting. Beperk ouderlijke interventies (negatieve opvoeding)
en volg de natuurlijke ontwikkeling van het kind. De morele ontwikkeling is van belang, ontdek je
eigen aard en intrinsieke motivaties.
• Zwarte legende
Na de verlichting. Later focussen op liefde i.p.v. trouwen voor status. Kwam later pas een
moeder/kind relatie. Voor de verlichting hielden ouders niet van hun kinderen.
• Witte legende
Affectieve bronnen. Brieven die bewijzen dat dit er al was voor de verlichting.
• De mythe van het Europese gezin
2
