Samenvatting: Interventies bij gedrags- en opvoedingsproblemen
PABA5383.2024-2025.1
Inhoud:
➔ Steketee, M. & Doelman, E. (2022). Hoe bescherm je kinderen als het thuis
onveilig is? Een longitudinaal onderzoek naar de meerwaarde van de
jeugdbescherming in gezinnen waar sprake is van kindermishandeling.
➔ Werkkaarten van de Richtlijn Kindermishandeling (2020).
➔ Samenwerkend Toezicht Jeugd/Toezicht Sociaal Domein (mei 2016). Leren
van Calamitei ten 2. Veiligheid van kinderen in kwetsbare gezinnen. Utrecht.
➔ Knot-Dickscheit, J. & Knorth, E.J. (2019). Gezinnen met meervoudige en
complexe problemen. Theorie en praktijk. Rotterdam: Lemniscaat.
Hoofdstukken: 2 t/m 6
➔ Visscher, L., Reijneveld S. A., Knot-Dickscheit J., van Yperen T. A., Scholte R.
H. J., Delsing M. J. M. H., Evenboer K. E., & Jansen D. E. M. C. (2021).
Toward tailored care for families with mul tiple problems: A quasi-experimental
study on effective elements of care. Family Process, 00, 1–20. (20 pag.)
https://doi.org/10.1111/famp.12745
➔ Knot-Dickscheit, J. & Knorth, E.J. (2019). Gezinnen met meervoudige en
complexe proble men. Theorie en praktijk. Rotterdam: Lemniscaat.
Hoofdstukken: 12 t/m 15
➔ Richtlijn Gezinnen met meervoudige en complexe problemen (2020).
https://richtlijnenjeugdhulp.nl/wp-content/uploads/2020/06/Richtlijn-Gezinnen-
met meervoudige-en-complexe-problemen_V4-2020-22-DEF.pdf
Hoofdstukken 4 en 6
➔ Knot-Dickscheit, J. & Knorth, E.J. (2019). Gezinnen met meervoudige en
complexe proble men. Theorie en praktijk. Rotterdam: Lemniscaat.
Hoofdstukken: 21 en 22
➔ 'Betrek mij gewoon!' Op zoek naar verbeterkansen voor de jeugdhulp in het
casusonderzoek Ketenbreed Leren
➔ Haysom, Z., McKibbin, G., Shlonsky, A., & Hamilton, B. (2020). Changing
considerations of matching foster carers and children: A scoping review of the
research and evidence. Children and Youth Services Review, 118, 105409.
(19 pag.)
➔ Konijn, C., Admiraal, S., Baart, J., van Rooij, F., Stams, G-J., Colonnesi, C.,
Lindauer, R., & As sink, M. (2019). Foster care placement instability: A
meta-analytic review. Children and Youth Services Review, 96, 483-499. (17
pag.) https://doi.org/10.1016/j.chil dyouth.2018.12.002
➔ Jeugd Expertise netwerk Noord-Nederland (JENN), C4Youth,
Kenniswerkplaats Jeugd Fries land, & Expertisecentrum Gezinnen met
meervoudige en complexe problemen (2022). De verklarende analyse: Een
gezamenlijke ‘werktheorie’ bij complexe zorgvragen.
➔ Jeugd Expertise netwerk Noord-Nederland (JENN) (2022). Factsheet
Verklarende Analyse en Werkkaart Verklarende Analyse.
➔ Hendriks, Stams & Asscher (red.) (2021). Handboek Forensische
Orthopedagogiek. Hoofdstuk 29 en 31
➔ Hoofdstuk 21, 30, 33, 35 en 36.
, ➔ Holwerda, A., & Visscher, L., (2022). In een ideale kleinschalige
woonvoorziening… Te verkrij gen
➔ Nijhof, K.S., Laninga-Wijnen, L., Mulder, E., et al. (2020) Kleinschalige
groepen binnen de jeugdhulp: een eerste verkenning. Kind & Adolescent
Praktijk, 41, 187-204.
➔ Ten Brummelaar, Harder, Kalverboer, Post, & Knorth (2018). Participation of
youth in deci sion-making procedures during residential care: a narrative
review. Child & Family Social Work, 23, 33-44.
➔ Holwerda, A., Visscher, L., & Labun. A (2022). Zo thuis en zo gewoon
mogelijk wonen. Een on derzoek naar werkzame elementen van kleinschalige
woonvoorzieningen voor jongeren
College 2
Hoe bescherm je kinderen als het thuis onveilig is?
Een longitudinaal onderzoek naar de meerwaarde van de jeugdbescherming in gezinnen
waar sprake is van kindermishandeling.
De aanpak van kindermishandeling is een van de grootste maatschappelijke uitdagingen in
ons land. In dit onderzoek is onderzocht of het uitmaakt of er een
kinderbeschermingsmaatregel wordt ingezet in deze gezinnen. Is er na verloop van tijd een
verbetering in de gezinnen in de zin dat de kindermishandeling is afgenomen en het welzijn
van kinderen en ouders is verbeterd? In het onderzoek zijn 480 gezinnen waar sprake is van
kindermishandeling en waar een kinderbeschermingsmaatregel is opgelegd anderhalf jaar
gevolgd na de start van de uitvoering van de maatregel door de gecertificeerde instellingen
(GI’s). Ouders en kinderen geven door middel van zelfrapportage een beeld van hoe het met
hen gaat na het inzetten van een kinderbeschermingsmaatregel. De resultaten van het
onderzoek laten zien dat een kinderbeschermingsmaatregel werkt. Ouders zijn na de
maatregel beter in staat om hun kinderen op te voeden en er is een duidelijke verbetering in
het welzijn van de kinderen. Kinderbeschermingsmaatregelen voegen meer toe dan de
vrijwillige aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling.
Wat betreft het inzetten van een kinderbeschermingsmaatregel zijn er verschillende
belangrijke conclusies:
De kinderbeschermingsmaatregel wordt ingezet voor kinderen die het meest bedreigd
worden in hun ontwikkeling
Waarom krijgt het ene gezin wel een kinderbeschermingsmaatregel en het andere gezin
niet? In het onderzoek is een vergelijking gemaakt tussen de gezinnen waar sprake is van
kindermishandeling, die een kinderbeschermingsmaatregel is opgelegd door de
kinderrechter op basis van een advies van de Raad voor de Kinderbescherming en kinderen
uit gezinnen waarbij dat niet gebeurde. Duidelijke conclusie is dat in de gezinnen waar
sprake is van een kinderbeschermingsmaatregel (d.w.z. een ondertoezichtstelling (OTS)) er
veel meer en ernstiger problematiek is bij kinderen en dat ouders een hogere
opvoedingsstress en minder opvoedcompetenties hebben dan gezinnen die geen
bemoeienis hebben vanuit de jeugdbescherming. Er is geen verschil tussen de gezinnen,
waar wel en geen kinderbeschermingsmaatregel is opgelegd, wat betreft de mate en ernst
van huiselijk geweld of kindermishandeling. Ook is er geen verschil in achtergrond
variabelen zoals armoede, werkloosheid, gezinssamenstelling, migratieachtergrond of
opleidingsniveau van de ouders. Dat wil niet zeggen dat ouders, waar geen
jeugdbeschermingsbemoeienis is, geen opvoedstress ervaren of dat er geen problemen zijn
met de kinderen. Voor beide groepen geldt dat deze problemen significant hoger zijn dan
,voor de algemene Nederlandse bevolking. Bij alle gezinnen (met en zonder een
kinderbeschermingsmaatregel) zijn meerdere risicofactoren voor kindermishandeling
aanwezig. Het percentage kinderen met traumaklachten is hoog, voor kinderen met een
kinderbeschermingsmaatregel is dit meer dan de helft (53%) en zonder jeugdbescherming is
het een op de vier (39%). Kinderen hebben vooral last van PTSS, depressieve klachten en
angst. Ongeveer de helft van de kinderen in beide groepen voelt zich emotioneel onveilig en
is onveilig gehecht met de ouders.
Kinderen in de jeugdbescherming krijgen allemaal hulp en ondersteuning vanuit de
jeugdzorgketen
De problemen bij de kinderen zijn ernstig en complex. Daarom is het van belang om te
weten of zij ook de juiste hulp krijgen voor deze problemen. Bijna alle kinderen (95%) voor
wie een OTS is opgelegd krijgen een vorm van hulp. De meest voorkomende vormen van
formele hulp zijn psychische hulp en jeugdhulp. Dit is beduidend hoger dan het percentage
kinderen (43%) dat in het vrijwillige kader formele hulp ontvangt. Het soort hulp die kinderen
wordt geboden, is hetzelfde voor kinderen met en zonder een
kinderbeschermingsmaatregel. Hoewel veel kinderen met een
kinderbeschermingsmaatregel een of andere vorm van formele hulp ontvangen, zien we dat
het percentage kinderen met klinische traumaklachten hoger is dan het aantal kinderen dat
psychische hulp ontvangt. Uit de interviews met de ouders komt naar voren dat er lange
wachtlijsten zijn voor met name de jeugd-ggz.
Het welzijn van kinderen is verbeterd na inzet van kinderbeschermingsmaatregel
Maar de vraag is natuurlijk: werkt deze hulp? De inzet van een
kinderbeschermingsmaatregel laat resultaten zien als het gaat om het welzijn van kinderen.
De hechting met ouders wordt beter, de emotionele veiligheid van kinderen neemt toe en de
traumaklachten nemen sterk af. Naast de inzet door een jeugdbeschermer krijgen de
kinderen ook andere vormen van hulpverlening zoals psychische hulp of jeugdhulp. De
combinatie van jeugdbescherming met psychische hulp aan kinderen draagt sterker bij aan
de afname van verschillende soorten traumaklachten zoals depressie, angst- en
dissociatiesymptomen, dan voor kinderen die geen psychische hulp hebben gekregen. De
gespecialiseerde aanpak huiselijk geweld (MDA++, vrouwenopvang) laat een effect zien bij
kinderen zonder kinderbeschermingsmaatregel ten aanzien van het verminderen van
traumaklachten (depressie-, dissociatie-, en PTS-symptomen), terwijl we dit verband niet
zien voor de kinderen met een kinderbeschermingsmaatregel.
Ouders zijn na de inzet van de kinderbeschermingsmaatregel beter in staat om hun
kinderen op te voeden
Er is een duidelijke verbetering van het welzijn van de ouders die te maken hebben met een
kinderbeschermingsmaatregel in de tijd. De traumaklachten zoals depressie en PTSS van
ouders nemen sterk af, de opvoedingsvaardigheden nemen toe en de opvoedstress neemt
af. Alleen wat betreft de opvoedvaardigheden en opvoedstress zien we dat deze meer
toenemen voor ouders die te maken hebben met een kinderbeschermingsmaatregel dan
voor ouders die in het vrijwillig kader hulp ontvangen.
Mogelijk dat de hulp vanuit de gespecialiseerde aanpak huiselijk geweld zoals MDA++ of
vrouwenopvang meer aandacht is voor de problemen van de ouders zoals traumaklachten,
daar waar de kinderbeschermingsmaatregel zich vooral richt op het kind en voldoende
ouderschapscompetenties. Uit de interviews met ouders komt naar voren dat zij meer
aandacht en ondersteuning zouden willen krijgen voor de problemen waar zij zelf mee
worstelen. Terwijl uit het onderzoek blijkt dat ouders met een kinderbeschermingsmaatregel
juist minder hulp krijgen van de gespecialiseerde aanpak huiselijk geweld. Daarnaast blijkt
dat ouders nauwelijks hulp krijgen gericht op hun problematisch alcoholgebruik of
middelengebruik, terwijl dit vaak een complicatie is in de aanpak van zowel het huiselijk
geweld als de andere issues die in het gezin spelen, zoals schulden en armoede.
, Er is na het treffen van de kinderbeschermingsmaatregelen minder sprake van
kindermishandeling in betreffende gezinnen, maar het geweld duurt ook voort
Een belangrijke conclusie is dat kindermishandeling sterk afneemt zowel voor de groep met
als zonder kinderbeschermingsmaatregel. Opvallend resultaat is dat de ouders positiever
zijn over de afname van het geweld dan de kinderen.
Ondanks de sterke afname van het aantal incidenten kindermishandeling is anderhalf jaar
na de start van de uitvoering van de kinderbeschermingsmaatregel in de helft van de
gezinnen nog steeds sprake van veelvuldig of ernstig geweld. Maar in één op de drie
gezinnen is directe en indirecte kindermishandeling daadwerkelijk gestopt. Als we kijken
naar het aantal gezinnen waar het gelukt is om het geweld gedurende een half jaar
daadwerkelijk te stoppen dan ligt dit hoger voor gezinnen met een
kinderbeschermingsmaatregel (34%) dan zonder (24%), zij het dat er sprake is van een klein
effect. Wat opvalt is dat de gezinnen waar nog steeds sprake is van kindermishandeling, dit
vooral ernstige conflicten tussen ouders betreft. Het voortduren van partnergeweld heeft
negatieve gevolgen voor kinderen zoals gevoelens van onveiligheid, psychosomatische en
psychische klachten, leerproblemen en agressief en destructief gedrag.
Complexe problematiek gezinnen maakt dat er meer nodig is dan de inzet van een
kinderbeschermingsmaatregel, een integrale aanpak is nodig
De resultaten van het onderzoek laten zien dat juist de samenwerking van verschillende
soorten hulp in combinatie met de inzet van de jeugdbescherming goede resultaten laten
zien als het gaat om verminderen en stoppen van het geweld en het verbeteren van welzijn
van kinderen en de opvoedingsvaardigheden van ouders. Toch doen we nog niet genoeg.
Anderhalf jaar na de start van een kinderbeschermingsmaatregel bij een GI komen er nog
steeds in de helft van gezin incidenten kindermishandeling voor, zij het in veel mindere mate.
Tegelijkertijd blijkt uit de interviews met ouders dat het niet altijd de gewenste hulp
beschikbaar is. Vooral als het gaat om specialistische hulp is er een tekort aan goed aanbod.
Kindermishandeling is een hardnekkig en moeilijk probleem waar een langdurige inzet van
professionals nodig is in deze gezinnen.
Tot slot, de jeugdbescherming ligt onder vuur. Zeer recent constateerde de Inspectie voor
Gezondheidszorg en Jeugd dat de gecertificeerde instellingen hun verantwoordelijkheid om
kinderen die te maken hebben met mishandeling te beschermen niet kunnen waarmaken.
Ook de bestuurders van de GI’s constateren dat er sprake is van een crisis in de
jeugdbescherming en pleiten voor een substantiële reductie van de werklast voor de
uitvoerende jeugdbeschermers. De resultaten van het onderzoek bevestigen enerzijds de
conclusies van de Inspectie en de bestuurders van de GI’s, namelijk dat er sprake is van
wachtlijsten in de jeugdhulp waardoor de kinderen niet altijd de zorg krijgen die zij nodig
hebben. De arbeidsmarkttekorten leiden er ook toe dat ouders te weinig contact hebben met
jeugdbeschermers en dat er veel wisselingen zijn. Anderzijds laat het onderzoek zien dat
jeugdbeschermers, die met deze gezinnen werken, er daadwerkelijk toe doen. Er zijn
duidelijk verbeteringen zichtbaar in de gezinnen ondanks de constatering dat we er nog niet
zijn. Het onderzoek biedt hopelijk aanknopingspunten voor de mensen in de dagelijks
praktijk om de gezinnen nog beter te gaan beschermen en kinderen die te maken hebben
met mishandeling de zorg en herstel te bieden die zij nodig hebben.
PABA5383.2024-2025.1
Inhoud:
➔ Steketee, M. & Doelman, E. (2022). Hoe bescherm je kinderen als het thuis
onveilig is? Een longitudinaal onderzoek naar de meerwaarde van de
jeugdbescherming in gezinnen waar sprake is van kindermishandeling.
➔ Werkkaarten van de Richtlijn Kindermishandeling (2020).
➔ Samenwerkend Toezicht Jeugd/Toezicht Sociaal Domein (mei 2016). Leren
van Calamitei ten 2. Veiligheid van kinderen in kwetsbare gezinnen. Utrecht.
➔ Knot-Dickscheit, J. & Knorth, E.J. (2019). Gezinnen met meervoudige en
complexe problemen. Theorie en praktijk. Rotterdam: Lemniscaat.
Hoofdstukken: 2 t/m 6
➔ Visscher, L., Reijneveld S. A., Knot-Dickscheit J., van Yperen T. A., Scholte R.
H. J., Delsing M. J. M. H., Evenboer K. E., & Jansen D. E. M. C. (2021).
Toward tailored care for families with mul tiple problems: A quasi-experimental
study on effective elements of care. Family Process, 00, 1–20. (20 pag.)
https://doi.org/10.1111/famp.12745
➔ Knot-Dickscheit, J. & Knorth, E.J. (2019). Gezinnen met meervoudige en
complexe proble men. Theorie en praktijk. Rotterdam: Lemniscaat.
Hoofdstukken: 12 t/m 15
➔ Richtlijn Gezinnen met meervoudige en complexe problemen (2020).
https://richtlijnenjeugdhulp.nl/wp-content/uploads/2020/06/Richtlijn-Gezinnen-
met meervoudige-en-complexe-problemen_V4-2020-22-DEF.pdf
Hoofdstukken 4 en 6
➔ Knot-Dickscheit, J. & Knorth, E.J. (2019). Gezinnen met meervoudige en
complexe proble men. Theorie en praktijk. Rotterdam: Lemniscaat.
Hoofdstukken: 21 en 22
➔ 'Betrek mij gewoon!' Op zoek naar verbeterkansen voor de jeugdhulp in het
casusonderzoek Ketenbreed Leren
➔ Haysom, Z., McKibbin, G., Shlonsky, A., & Hamilton, B. (2020). Changing
considerations of matching foster carers and children: A scoping review of the
research and evidence. Children and Youth Services Review, 118, 105409.
(19 pag.)
➔ Konijn, C., Admiraal, S., Baart, J., van Rooij, F., Stams, G-J., Colonnesi, C.,
Lindauer, R., & As sink, M. (2019). Foster care placement instability: A
meta-analytic review. Children and Youth Services Review, 96, 483-499. (17
pag.) https://doi.org/10.1016/j.chil dyouth.2018.12.002
➔ Jeugd Expertise netwerk Noord-Nederland (JENN), C4Youth,
Kenniswerkplaats Jeugd Fries land, & Expertisecentrum Gezinnen met
meervoudige en complexe problemen (2022). De verklarende analyse: Een
gezamenlijke ‘werktheorie’ bij complexe zorgvragen.
➔ Jeugd Expertise netwerk Noord-Nederland (JENN) (2022). Factsheet
Verklarende Analyse en Werkkaart Verklarende Analyse.
➔ Hendriks, Stams & Asscher (red.) (2021). Handboek Forensische
Orthopedagogiek. Hoofdstuk 29 en 31
➔ Hoofdstuk 21, 30, 33, 35 en 36.
, ➔ Holwerda, A., & Visscher, L., (2022). In een ideale kleinschalige
woonvoorziening… Te verkrij gen
➔ Nijhof, K.S., Laninga-Wijnen, L., Mulder, E., et al. (2020) Kleinschalige
groepen binnen de jeugdhulp: een eerste verkenning. Kind & Adolescent
Praktijk, 41, 187-204.
➔ Ten Brummelaar, Harder, Kalverboer, Post, & Knorth (2018). Participation of
youth in deci sion-making procedures during residential care: a narrative
review. Child & Family Social Work, 23, 33-44.
➔ Holwerda, A., Visscher, L., & Labun. A (2022). Zo thuis en zo gewoon
mogelijk wonen. Een on derzoek naar werkzame elementen van kleinschalige
woonvoorzieningen voor jongeren
College 2
Hoe bescherm je kinderen als het thuis onveilig is?
Een longitudinaal onderzoek naar de meerwaarde van de jeugdbescherming in gezinnen
waar sprake is van kindermishandeling.
De aanpak van kindermishandeling is een van de grootste maatschappelijke uitdagingen in
ons land. In dit onderzoek is onderzocht of het uitmaakt of er een
kinderbeschermingsmaatregel wordt ingezet in deze gezinnen. Is er na verloop van tijd een
verbetering in de gezinnen in de zin dat de kindermishandeling is afgenomen en het welzijn
van kinderen en ouders is verbeterd? In het onderzoek zijn 480 gezinnen waar sprake is van
kindermishandeling en waar een kinderbeschermingsmaatregel is opgelegd anderhalf jaar
gevolgd na de start van de uitvoering van de maatregel door de gecertificeerde instellingen
(GI’s). Ouders en kinderen geven door middel van zelfrapportage een beeld van hoe het met
hen gaat na het inzetten van een kinderbeschermingsmaatregel. De resultaten van het
onderzoek laten zien dat een kinderbeschermingsmaatregel werkt. Ouders zijn na de
maatregel beter in staat om hun kinderen op te voeden en er is een duidelijke verbetering in
het welzijn van de kinderen. Kinderbeschermingsmaatregelen voegen meer toe dan de
vrijwillige aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling.
Wat betreft het inzetten van een kinderbeschermingsmaatregel zijn er verschillende
belangrijke conclusies:
De kinderbeschermingsmaatregel wordt ingezet voor kinderen die het meest bedreigd
worden in hun ontwikkeling
Waarom krijgt het ene gezin wel een kinderbeschermingsmaatregel en het andere gezin
niet? In het onderzoek is een vergelijking gemaakt tussen de gezinnen waar sprake is van
kindermishandeling, die een kinderbeschermingsmaatregel is opgelegd door de
kinderrechter op basis van een advies van de Raad voor de Kinderbescherming en kinderen
uit gezinnen waarbij dat niet gebeurde. Duidelijke conclusie is dat in de gezinnen waar
sprake is van een kinderbeschermingsmaatregel (d.w.z. een ondertoezichtstelling (OTS)) er
veel meer en ernstiger problematiek is bij kinderen en dat ouders een hogere
opvoedingsstress en minder opvoedcompetenties hebben dan gezinnen die geen
bemoeienis hebben vanuit de jeugdbescherming. Er is geen verschil tussen de gezinnen,
waar wel en geen kinderbeschermingsmaatregel is opgelegd, wat betreft de mate en ernst
van huiselijk geweld of kindermishandeling. Ook is er geen verschil in achtergrond
variabelen zoals armoede, werkloosheid, gezinssamenstelling, migratieachtergrond of
opleidingsniveau van de ouders. Dat wil niet zeggen dat ouders, waar geen
jeugdbeschermingsbemoeienis is, geen opvoedstress ervaren of dat er geen problemen zijn
met de kinderen. Voor beide groepen geldt dat deze problemen significant hoger zijn dan
,voor de algemene Nederlandse bevolking. Bij alle gezinnen (met en zonder een
kinderbeschermingsmaatregel) zijn meerdere risicofactoren voor kindermishandeling
aanwezig. Het percentage kinderen met traumaklachten is hoog, voor kinderen met een
kinderbeschermingsmaatregel is dit meer dan de helft (53%) en zonder jeugdbescherming is
het een op de vier (39%). Kinderen hebben vooral last van PTSS, depressieve klachten en
angst. Ongeveer de helft van de kinderen in beide groepen voelt zich emotioneel onveilig en
is onveilig gehecht met de ouders.
Kinderen in de jeugdbescherming krijgen allemaal hulp en ondersteuning vanuit de
jeugdzorgketen
De problemen bij de kinderen zijn ernstig en complex. Daarom is het van belang om te
weten of zij ook de juiste hulp krijgen voor deze problemen. Bijna alle kinderen (95%) voor
wie een OTS is opgelegd krijgen een vorm van hulp. De meest voorkomende vormen van
formele hulp zijn psychische hulp en jeugdhulp. Dit is beduidend hoger dan het percentage
kinderen (43%) dat in het vrijwillige kader formele hulp ontvangt. Het soort hulp die kinderen
wordt geboden, is hetzelfde voor kinderen met en zonder een
kinderbeschermingsmaatregel. Hoewel veel kinderen met een
kinderbeschermingsmaatregel een of andere vorm van formele hulp ontvangen, zien we dat
het percentage kinderen met klinische traumaklachten hoger is dan het aantal kinderen dat
psychische hulp ontvangt. Uit de interviews met de ouders komt naar voren dat er lange
wachtlijsten zijn voor met name de jeugd-ggz.
Het welzijn van kinderen is verbeterd na inzet van kinderbeschermingsmaatregel
Maar de vraag is natuurlijk: werkt deze hulp? De inzet van een
kinderbeschermingsmaatregel laat resultaten zien als het gaat om het welzijn van kinderen.
De hechting met ouders wordt beter, de emotionele veiligheid van kinderen neemt toe en de
traumaklachten nemen sterk af. Naast de inzet door een jeugdbeschermer krijgen de
kinderen ook andere vormen van hulpverlening zoals psychische hulp of jeugdhulp. De
combinatie van jeugdbescherming met psychische hulp aan kinderen draagt sterker bij aan
de afname van verschillende soorten traumaklachten zoals depressie, angst- en
dissociatiesymptomen, dan voor kinderen die geen psychische hulp hebben gekregen. De
gespecialiseerde aanpak huiselijk geweld (MDA++, vrouwenopvang) laat een effect zien bij
kinderen zonder kinderbeschermingsmaatregel ten aanzien van het verminderen van
traumaklachten (depressie-, dissociatie-, en PTS-symptomen), terwijl we dit verband niet
zien voor de kinderen met een kinderbeschermingsmaatregel.
Ouders zijn na de inzet van de kinderbeschermingsmaatregel beter in staat om hun
kinderen op te voeden
Er is een duidelijke verbetering van het welzijn van de ouders die te maken hebben met een
kinderbeschermingsmaatregel in de tijd. De traumaklachten zoals depressie en PTSS van
ouders nemen sterk af, de opvoedingsvaardigheden nemen toe en de opvoedstress neemt
af. Alleen wat betreft de opvoedvaardigheden en opvoedstress zien we dat deze meer
toenemen voor ouders die te maken hebben met een kinderbeschermingsmaatregel dan
voor ouders die in het vrijwillig kader hulp ontvangen.
Mogelijk dat de hulp vanuit de gespecialiseerde aanpak huiselijk geweld zoals MDA++ of
vrouwenopvang meer aandacht is voor de problemen van de ouders zoals traumaklachten,
daar waar de kinderbeschermingsmaatregel zich vooral richt op het kind en voldoende
ouderschapscompetenties. Uit de interviews met ouders komt naar voren dat zij meer
aandacht en ondersteuning zouden willen krijgen voor de problemen waar zij zelf mee
worstelen. Terwijl uit het onderzoek blijkt dat ouders met een kinderbeschermingsmaatregel
juist minder hulp krijgen van de gespecialiseerde aanpak huiselijk geweld. Daarnaast blijkt
dat ouders nauwelijks hulp krijgen gericht op hun problematisch alcoholgebruik of
middelengebruik, terwijl dit vaak een complicatie is in de aanpak van zowel het huiselijk
geweld als de andere issues die in het gezin spelen, zoals schulden en armoede.
, Er is na het treffen van de kinderbeschermingsmaatregelen minder sprake van
kindermishandeling in betreffende gezinnen, maar het geweld duurt ook voort
Een belangrijke conclusie is dat kindermishandeling sterk afneemt zowel voor de groep met
als zonder kinderbeschermingsmaatregel. Opvallend resultaat is dat de ouders positiever
zijn over de afname van het geweld dan de kinderen.
Ondanks de sterke afname van het aantal incidenten kindermishandeling is anderhalf jaar
na de start van de uitvoering van de kinderbeschermingsmaatregel in de helft van de
gezinnen nog steeds sprake van veelvuldig of ernstig geweld. Maar in één op de drie
gezinnen is directe en indirecte kindermishandeling daadwerkelijk gestopt. Als we kijken
naar het aantal gezinnen waar het gelukt is om het geweld gedurende een half jaar
daadwerkelijk te stoppen dan ligt dit hoger voor gezinnen met een
kinderbeschermingsmaatregel (34%) dan zonder (24%), zij het dat er sprake is van een klein
effect. Wat opvalt is dat de gezinnen waar nog steeds sprake is van kindermishandeling, dit
vooral ernstige conflicten tussen ouders betreft. Het voortduren van partnergeweld heeft
negatieve gevolgen voor kinderen zoals gevoelens van onveiligheid, psychosomatische en
psychische klachten, leerproblemen en agressief en destructief gedrag.
Complexe problematiek gezinnen maakt dat er meer nodig is dan de inzet van een
kinderbeschermingsmaatregel, een integrale aanpak is nodig
De resultaten van het onderzoek laten zien dat juist de samenwerking van verschillende
soorten hulp in combinatie met de inzet van de jeugdbescherming goede resultaten laten
zien als het gaat om verminderen en stoppen van het geweld en het verbeteren van welzijn
van kinderen en de opvoedingsvaardigheden van ouders. Toch doen we nog niet genoeg.
Anderhalf jaar na de start van een kinderbeschermingsmaatregel bij een GI komen er nog
steeds in de helft van gezin incidenten kindermishandeling voor, zij het in veel mindere mate.
Tegelijkertijd blijkt uit de interviews met ouders dat het niet altijd de gewenste hulp
beschikbaar is. Vooral als het gaat om specialistische hulp is er een tekort aan goed aanbod.
Kindermishandeling is een hardnekkig en moeilijk probleem waar een langdurige inzet van
professionals nodig is in deze gezinnen.
Tot slot, de jeugdbescherming ligt onder vuur. Zeer recent constateerde de Inspectie voor
Gezondheidszorg en Jeugd dat de gecertificeerde instellingen hun verantwoordelijkheid om
kinderen die te maken hebben met mishandeling te beschermen niet kunnen waarmaken.
Ook de bestuurders van de GI’s constateren dat er sprake is van een crisis in de
jeugdbescherming en pleiten voor een substantiële reductie van de werklast voor de
uitvoerende jeugdbeschermers. De resultaten van het onderzoek bevestigen enerzijds de
conclusies van de Inspectie en de bestuurders van de GI’s, namelijk dat er sprake is van
wachtlijsten in de jeugdhulp waardoor de kinderen niet altijd de zorg krijgen die zij nodig
hebben. De arbeidsmarkttekorten leiden er ook toe dat ouders te weinig contact hebben met
jeugdbeschermers en dat er veel wisselingen zijn. Anderzijds laat het onderzoek zien dat
jeugdbeschermers, die met deze gezinnen werken, er daadwerkelijk toe doen. Er zijn
duidelijk verbeteringen zichtbaar in de gezinnen ondanks de constatering dat we er nog niet
zijn. Het onderzoek biedt hopelijk aanknopingspunten voor de mensen in de dagelijks
praktijk om de gezinnen nog beter te gaan beschermen en kinderen die te maken hebben
met mishandeling de zorg en herstel te bieden die zij nodig hebben.
